کشف اولین سیاره فراخورشیدی در دیسک چند حلقه‌ای یک ستاره

ستاره‌شناسان در یک کشف قابل توجه موفق به یافتن اولین سیاره فراخورشیدی در دیسک چند حلقه‌ای اطراف یک ستاره شدند، اتفاقی که ستاره‌شناسان آن را یک تجربه شگفت‌انگیز توصیف می‌کنند.

کد خبر: ۱۳۲۵۳۵۶

تاریخ: ۰۷ شهريور ۱۴۰۴ - ۱۹:۴۲

به گزارش سرویس علم و فناوری تابناک، ستاره‌شناسان یک سیاره نوزاد گرسنه را کشف کرده‌اند که در حال بلعیدن مواد در اطراف یک ستاره نوزاد واقع در حدود ۴۳۰ سال نوری از زمین است. به این سیاره نام «WISPIT 2b» داده شده است.

به نقل از اسپیس، تخمین زده می‌شود ه سیاره فراخورشیدی «WISPIT 2b» یک غول گازی به اندازه مشتری و حدود ۵ میلیون سال قدمت داشته باشد. اگر این سن قدیمی به نظر می‌رسد، به یاد داشته باشید که منظومه شمسی ما حدود ۴.۶ میلیارد سال قدمت دارد.

این سیاره فراخورشیدی مانند بازی مشهور Pac-Man، در حال ایجاد کانالی در دیسک تشکیل سیاره از گاز و غبار یا «قرص پیش‌سیاره‌ای» در اطراف ستاره مادر جوان خود موسوم به «WISPIT 2» است و مواد را جمع می‌کند.

این سیاره فراخورشیدی اولین کشف تایید شده از یک سیاره در یک قرص پیش‌سیاره‌ای چند حلقه‌ای است، قرص یا دیسکی که تقریباً شبیه به یک صفحه گرامافون، شامل شکاف‌ها و کانال‌های متعددی است.

این کشف که با تصویربرداری توسط «تلسکوپ بسیار بزرگ»(VLT) واقع در صحرای آتاکاما در شیلی انجام شده، سیاره «WISPIT 2b» را به دومین سیاره جوان تایید شده در اطراف ستاره‌ای تبدیل می‌کند که اساساً مشابه یک خورشید جوان است.

این امر، مطالعه «WISPIT 2b» و قرص پیش‌سیاره‌ای میزبان آن که تقریباً ۳۸۰ برابر فاصله بین زمین و خورشید را دارد، به آزمایشگاهی ایده‌آل برای مطالعه برهمکنش‌های بین سیارات و قرص ها و تکامل بعدی چنین سیستم‌هایی تبدیل می‌کند.

ریچل ون کاپلوین(Richelle van Capelleveen)، رهبر تیم و محقق دانشگاه لیدن(Leiden) در بیانیه‌ای گفت: کشف این سیاره یک تجربه شگفت‌انگیز بود. ما فوق‌العاده خوش‌شانس بودیم. «WISPIT 2» نسخه‌ جوان خورشید ما، در گروهی از ستارگان جوان که کمتر مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، واقع شده است و ما انتظار نداشتیم چنین منظومه‌ای تماشایی را پیدا کنیم. این منظومه احتمالاً معیاری برای مطالعات در سال‌های آینده خواهد بود.

این تیم در حین انجام تحقیقاتی برای کشف اینکه آیا غول‌های گازی در مدارهای وسیع در اطراف ستارگان جوان رایج‌تر هستند یا ستارگان پیر، تصویری در طیف فروسرخ از این سیاره که در شکافی در یک دیسک قرار دارد، ثبت کرد. این امر به این دلیل امکان‌پذیر شد که سیاره‌ نوزاد پس از تشکیل، هنوز داغ و درخشان است.

کریستین گینسکی(Christian Ginski)، مدرس دانشکده‌ علوم طبیعی دانشگاه گالوی(Galway) می‌گوید: ما از این مشاهدات بسیار کوتاه از بسیاری از ستارگان جوان (فقط چند دقیقه برای هر جرم» استفاده کردیم تا مشخص کنیم که آیا می‌توانیم یک نقطه‌ کوچک نورانی در کنار آنها ببینیم که توسط یک سیاره ایجاد شده باشد یا خیر. با این حال، در مورد این ستاره، ما در عوض یک قرص غبار چند حلقه‌ای کاملاً غیرمنتظره و فوق‌العاده زیبا را شناسایی کردیم.

وی افزود: وقتی برای اولین بار این دیسک چند حلقه‌ای را دیدیم، می‌دانستیم که باید سعی کنیم ببینیم آیا می‌توانیم سیاره‌ای را در آن شناسایی کنیم، بنابراین به سرعت مشاهدات بعدی را درخواست کردیم.

یک گروه جداگانه از محققان دانشگاه آریزونا(Arizona)، سیاره «WISPIT 2b» را در نور مرئی تصویربرداری کردند. این مشاهدات نشان داد که «WISPIT 2b» هنوز در حال جمع‌آوری ماده است.

گینسکی افزود: گرفتن تصویری از این سیارات در حال شکل‌گیری بسیار چالش برانگیز بوده است و به ما فرصتی واقعی می‌دهد تا بفهمیم که چرا هزاران منظومه سیاره‌ای فراخورشیدی قدیمی‌تر در آنجا بسیار متنوع و بسیار متفاوت از منظومه شمسی ما به نظر می‌رسند. من فکر می‌کنم بسیاری از همکاران ما که در مورد شکل‌گیری سیارات مطالعه می‌کنند، در سال‌های آینده نگاهی دقیق به این منظومه خواهند داشت.

گینسکی ادامه داد که این تیم خوش‌شانس بوده است که محققانی جوان را برای کشف «WISPIT 2b» در کنار خود داشته است و افزود که این اولین مورد از پیشرفت‌های بسیاری خواهد بود که از نسل بعدی اخترفیزیکدانان حاصل می‌شود.

جیک بایرن(Jake Byrne)، عضو این تیم و دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه گالوی گفت: این سیاره یک کشف قابل توجه است. وقتی دکتر گینسکی برای اولین بار تصویر را به من نشان داد، به سختی می‌توانستم باور کنم که واقعاً کشف شده است. این یک کشف بزرگ است که مطمئناً بحث‌هایی را در جامعه تحقیقاتی ایجاد می‌کند و درک ما از شکل‌گیری سیارات را توسعه می‌بخشد.