جوشاندن مجدد آب در کتری ضرر دارد؟

همیشه شنیده‌ایم که آب را برای اطمینان از سلامت و رفع نیازهای مختلف می‌جوشانیم. اما آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که جوشاندن مکرر آب چه تأثیری بر سلامت ما دارد و چه خطراتی ممکن است ما را تهدید کند؟

کد خبر: ۱۳۱۸۵۷۷

تاریخ: ۳۱ تير ۱۴۰۴ - ۰۸:۳۰

به گزارش تابناک به نقل از ایرنا، آب، عنصری حیاتی که روزانه از آن برای مصارف بی‌شماری بهره می‌بریم؛ از دم کردن چای و قهوه گرفته تا آماده‌سازی غذای کودک. جوشاندن آب، اقدامی رایج برای از بین بردن باکتری‌ها و میکروارگانیسم‌های مضر و در نتیجه، ارتقاء سطح بهداشت و سلامت آب آشامیدنی است. با وجود اینکه آب لوله‌کشی در بسیاری از مناطق، از جمله کشور ما، استانداردهای لازم را داراست، اما تفاوت در کیفیت و میزان املاح موجود در آن امری انکارناپذیر است. اینجاست که سوال اساسی مطرح می‌شود: آیا جوشاندن مجدد آبِ سرد شده، بی‌خطر است یا می‌تواند سلامت ما را به خطر بیندازد؟

آب، این مایع حیاتی، همیشه یکسان نیست. ترکیبات معدنی موجود در آب، بسته به منبع تأمین و نوع فرآیند تصفیه، متغیر بوده و طعم‌های گوناگونی را به وجود می‌آورند. در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، مصرف آب لوله‌کشی از نظر بهداشتی بلامانع است، اما املاح موجود در آن همچنان باقی می‌مانند. جوشاندن آب تا نقطه جوش، میکروب‌های مضر را نابود می‌کند، اما نگرانی اصلی، تجمع املاح باقیمانده پس از جوشاندن مجدد است.

در میان املاح موجود در آب، آرسنیک، فلوراید و نیترات از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. برخی از محققان بر این باورند که جوشاندن مکرر آب، به ویژه در درازمدت، می‌تواند تهدیدی برای سلامتی باشد، زیرا این عمل باعث افزایش غلظت نیترات در آب می‌شود.

به گفته این محققان، نیترات یک ماده شیمیایی سمی است که در غلظت‌های بالا و در معرض حرارت مکرر، به نیتروزامین تبدیل می‌شود که یک ترکیب سرطان‌زا است. همچنین، نیترات در روده می‌تواند به نیتریت تبدیل شده و با هموگلوبین خون ترکیب شده و توانایی انتقال اکسیژن به بافت‌های بدن، به ویژه مغز را کاهش دهد. کارشناسان تغذیه هشدار می‌دهند که تغذیه نوزادان با شیر خشکی که با آب حاوی نیترات بالا تهیه شده باشد، خطر ابتلا به بیماری «مت هموگلوبینمی» یا «سندروم نوزاد کبود» را افزایش می‌دهد.

این پژوهشگران تاکید دارند که اگر نوزادی از شیر خشک رقیق‌شده با آبی تغذیه کند که نیترات آن بالاست، احتمال ابتلا به بیماری «مت هموگلوبینمی» یا «سندروم نوزاد کبود» در او افزایش می‌یابد.

در مقابل نگرانی‌های موجود، برخی از دانشمندان بر این باورند که املاح موجود در آب، تنها در مقادیر بسیار بالا می‌توانند خطرناک باشند. واقعیت این است که آب لوله‌کشی مصرفی، حاوی مقادیر بسیار اندکی از این املاح است، به طوری که اثرات مضر آن‌ها قابل چشم‌پوشی بوده و حتی می‌توان از آن‌ها صرف‌نظر کرد.

با این وجود، این سوال مطرح می‌شود که اگر این املاح به خودی خود خطرناک نیستند، چرا باور بر این است که جوشاندن مجدد آب می‌تواند مضر باشد؟ پاسخ در فرآیند جوشیدن آب نهفته است. هنگام جوشاندن آب، تبخیر بخشی از آن منجر به باقی ماندن املاح در حجم کمتری از مایع می‌شود، در نتیجه غلظت املاح افزایش می‌یابد.

بحث اصلی بر سر این است که آیا جوشاندن آب، غلظت املاح آن را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد یا خیر. اگرچه جوشاندن مکرر آب می‌تواند غلظت املاح را بالا ببرد، اما این واقعیت نیز وجود دارد که سطح غلظت نهایی همچنان بسیار کم و قابل چشم‌پوشی است. مهم نیست که آب چند بار جوشانده شود، منابع محلی آب آشامیدنی معمولاً حاوی املاح کافی برای تبدیل آب جوشانده شده به یک خطر نیستند. حتی املاح مضری مانند آرسنیک، اغلب در آب مصرفی وجود ندارند.

با این حال، صحت کامل این اطلاعات نیازمند تحقیقات بیشتر و اقدامات تکمیلی است و هنوز به طور کامل از نظر علمی قابل استناد نیست. اما برای رفع هرگونه نگرانی، می‌توان به سادگی آب موجود در کتری را به طور مرتب تعویض کرد.

نتیجه‌گیری و توصیه‌ها:

با توجه به تحقیقات انجام شده، توصیه می‌شود از جوشاندن مکرر آب، به ویژه برای مصارفی که مستقیماً با سلامت نوزادان و کودکان در ارتباط است، خودداری شود. در صورت نیاز به جوشاندن آب، بهتر است این کار فقط یک بار انجام شود و از مصرف مجدد آبی که چندین بار جوشانده شده، پرهیز گردد. برای اطمینان بیشتر، استفاده از آب تصفیه شده یا آب معدنی برای تهیه غذای کودکان توصیه می‌شود.

راهنمای جامع رسوب‌زدایی کتری و سماور: روش‌ها، نکات و اطلاعات تکمیلی

کتری و سماور، دو وسیله‌ی پرکاربرد در هر خانه، پس از مدتی استفاده به دلیل وجود املاح و ناخالصی‌ها در آب، دچار رسوب‌گرفتگی می‌شوند. این رسوبات، علاوه بر کاهش راندمان حرارتی و افزایش مصرف انرژی، می‌توانند طعم و رنگ نوشیدنی‌ها را نیز تحت تاثیر قرار داده و کیفیت بهداشتی آب را کاهش دهند. خوشبختانه، روش‌های ساده و موثری برای از بین بردن این رسوبات و ارتقاء کیفیت آب وجود دارد. در این راهنما، به بررسی جامع این روش‌ها و ارائه نکات تکمیلی می‌پردازیم:

پیشگیری بهتر از درمان: کاهش رسوب از ابتدا

قبل از پرداختن به روش‌های رسوب‌زدایی، بهتر است با راهکارهای پیشگیرانه آشنا شویم تا از ایجاد رسوب‌های ضخیم و مقاوم جلوگیری کنیم:

استفاده از آب تصفیه شده یا آب معدنی: استفاده از آب تصفیه شده یا آب معدنی، که حاوی املاح کمتری هستند، می‌تواند به طور قابل توجهی از ایجاد رسوب جلوگیری کند.

خالی کردن کتری پس از هر بار استفاده: پس از هر بار جوشاندن آب، آب باقی‌مانده در کتری را خالی کنید تا املاح فرصت رسوب‌گذاری پیدا نکنند.

استفاده از فیلترهای رسوب‌گیر: استفاده از فیلترهای رسوب‌گیر در ورودی آب لوله‌کشی منزل می‌تواند از ورود املاح به داخل کتری و سماور جلوگیری کند.

روش‌های رسوب‌زدایی کتری و سماور:

شوک حرارتی (برای رسوب‌های تازه و نازک): کتری را تا حدی داغ کنید (نه خیلی زیاد که لحیم آن آسیب ببیند). به سرعت مقداری آب یخ درون آن بریزید. این تغییر ناگهانی دما باعث جدا شدن رسوبات از دیواره کتری می‌شود.

سرکه سفید: مقداری سرکه سفید (حدود نصف کتری) را با آب مخلوط کنید. محلول را به مدت 10-15 دقیقه در کتری بجوشانید. آب را خالی کرده و کتری را به خوبی بشویید. برای از بین بردن بوی سرکه، کتری را دوباره با آب پر کرده و بجوشانید.

جوش شیرین:

یک قاشق غذاخوری جوش شیرین را در مقداری آب حل کنید. محلول را در کتری ریخته و به مدت 15-20 دقیقه بجوشانید. کتری را خالی کرده و به خوبی بشویید.

استفاده از پوست تخم مرغ: تعدادی پوست تخم مرغ تمیز را خرد کرده و در کتری بریزید. کتری را پر از آب کرده و بجوشانید. پوست تخم مرغ‌ها به عنوان یک ساینده طبیعی عمل کرده و رسوبات را جدا می‌کنند.

فلس صدف یا گوش ماهی: فلس صدف یا گوش ماهی می تواند از رسوب مجدد کتری جلوگیری کند و باعث جذب آهک موجود در آب شود.

نکات تکمیلی و مهم:

ایمنی را رعایت کنید: هنگام استفاده از روش‌های حرارتی، مراقب باشید تا دچار سوختگی نشوید.

تهویه مناسب: هنگام استفاده از سرکه یا جوش شیرین، تهویه مناسب محیط را فراهم کنید.

شستشوی کامل: پس از هر بار رسوب‌زدایی، کتری یا سماور را به طور کامل بشویید تا هیچ اثری از مواد رسوب‌زدا باقی نماند.

تکرار در صورت نیاز: در صورت وجود رسوبات ضخیم و مقاوم، ممکن است نیاز باشد روش‌های رسوب‌زدایی را چند بار تکرار کنید.

جرم‌گیرهای شیمیایی: در صورت تمایل، می‌توانید از جرم‌گیرهای شیمیایی موجود در بازار استفاده کنید. اما حتماً دستورالعمل‌های ایمنی را به دقت رعایت کنید و از تماس مستقیم با پوست و چشم خودداری کنید.

با رعایت این نکات و استفاده از روش‌های مناسب، می‌توانید کتری و سماور خود را همیشه تمیز و عاری از رسوب نگه دارید و از نوشیدن آب سالم و گوارا لذت ببرید.