تحلیل تماتیک (Thematic Analysis) چیست؟

تحلیل تماتیک (Thematic Analysis) یک روش کیفی در تحقیقات علوم اجتماعی، روان‌شناسی و رشته‌های مرتبط است که برای شناسایی، تحلیل و گزارش الگو‌ها (تم‌ها) در داده‌های کیفی به کار می‌رود.

کد خبر: ۱۲۹۴۵۰۴

تاریخ: ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ - ۱۳:۴۰

به گزارش تابناک،این روش به پژوهشگران اجازه می‌دهد تا معانی و مفاهیم موجود در داده‌ها (مثل مصاحبه‌ها، پرسشنامه‌های بازپاسخ، متون یا مشاهدات) را سازمان‌دهی و تفسیر کنند.

مراحل اصلی تحلیل تماتیک:
آشنایی با داده‌ها: ابتدا داده‌ها (مثل متن مصاحبه‌ها) به‌طور کامل خوانده و بررسی می‌شوند تا پژوهشگر با محتوای آن آشنا شود.

کدگذاری اولیه: بخش‌های مرتبط و معنادار داده‌ها برچسب‌گذاری (کدگذاری) می‌شوند. این کد‌ها کلمات یا عباراتی هستند که مضمون خاصی را نشان می‌دهند.

جستجوی تم‌ها: کد‌ها گروه‌بندی می‌شوند و تم‌های احتمالی که الگو‌های تکرارشونده یا مفاهیم مهم را نشان می‌دهند، شناسایی می‌شوند.

بازبینی تم‌ها: تم‌ها بررسی و اصلاح می‌شوند تا مطمئن شویم که به‌خوبی داده‌ها را نمایندگی می‌کنند و با اهداف پژوهش هم‌راستا هستند.

تعریف و نام‌گذاری تم‌ها: هر تم به‌طور واضح تعریف شده و نامی مشخص به آن اختصاص داده می‌شود.

نوشتن گزارش: در نهایت، تحلیل در قالب یک گزارش منسجم ارائه می‌شود که تم‌ها را با مثال‌هایی از داده‌ها توضیح می‌دهد.

ویژگی‌ها:
انعطاف‌پذیری: این روش می‌تواند با رویکرد‌های نظری مختلف (مثل واقع‌گرایی یا ساخت‌گرایی) استفاده شود.

تمرکز بر معنا: هدف اصلی آن درک تجربه‌ها، دیدگاه‌ها و مفاهیمی است که در داده‌ها نهفته است.

کاربرد گسترده: در زمینه‌هایی مثل روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، آموزش و حتی تحلیل محتوای رسانه‌ها به کار می‌رود.

به عنوان مثال، فرض کنید مصاحبه‌هایی درباره تجربه افراد از دورکاری دارید. با تحلیل تماتیک ممکن است تم‌هایی مثل "انعطاف‌پذیری زمانی"، "احساس انزوا" از داده‌ها استخراج شود.