نتانیاهو در آمریکا به دنبال چیست؟

صابر گل عنبری

کد خبر: ۱۲۸۶۸۹۵

تاریخ: ۱۵ بهمن ۱۴۰۳ - ۲۳:۱۴

نتانیاهو به نوشته روزنامه اسرائیلی معاریو در سفر به آمریکا مسیر هوایی پر پیچ و خم و طولانی را طی و هواپیمای او از بیم بازداشتش از عبور از حریم هوایی برخی کشور‌های عضو دادگاه لاهه پرهیز کرده است.
نتانیاهو فردا با ترامپ دیدار می‌کند و پرسش کانونی از چند روز قبل هم درباره این سفر اهداف و نتایج آن است.

بر خلاف برخی تحلیل‌ها که گفته‌اند هدف از سفر قانع کردن ترامپ به از سرگیری جنگ در غزه است، به گمانم نتانیاهو به این جمع‌بندی رسیده است که مخالفت ترامپ با این مساله جدی است و بعید است که بخواهد در این باره سر به سر او بگذارد. در این میان، اما به احتمال زیاد در روز‌های آینده همزمان با ازسرگیری مذاکرات میان حماس و اسرائیل ترامپ بخواهد با ابراز تردید نسبت به تداوم آتش بس بر طرف فلسطینی فشار آورد.

چنان که قبلا هم گفته شد، تداوم جنگ در غزه به معنای معطل شدن طرح‎‌های خاورمیانه‌‎ای ترامپ از جمله ادامه پروژه پیمان ابراهیم و همچنین تنش نظامی در منطقه است و این چیزی نیست که او بخواهد. در همین حال هم این جنگ برای آمریکا هزینه مالی سنگینی دارد و ترامپ مخالف چنین هزینه‌هایی خارج از آمریکاست.

البته چندان هم محتمل نیست که خود بی بی هم عملا به دنبال از سرگیری جنگ باشد. چیزی که در ۱۵ ماه جنگ تمام عیار به دست نیامده، بعید است که با زمان بیشتری محقق شود. از سرگیری جنگ در سایه مخالفت جامعه اسرائیل و نبود دورنمای روشنی برای آن دردسر‌های خود را برای نتانیاهو دارد. اگر قبلا بودن گروگان‌ها در غزه توجیهی برای ادامه جنگ بود، اما تداوم تلفات نظامی با شروع مجدد جنگ بدون هدف مشخصی و عدم امکان نابودی حماس چه بسا دردسری بزرگ‌تر از عدم از سرگیری جنگ برای نتانیاهو داشته باشد.

نتانیاهو به دنبال گرفتن امتیازاتی در آمریکا در قبال آتش بس است که نه تنها با آن بتواند دولتش را حفظ کند، بلکه مهم‌تر از آن پیروزی مجدد راستگرایان تندرو و به تبع آن تداوم حکومت آنها در انتخابات آتی را تضمین کند.

اما تحقق این دو هدف با اجرای بقیه مراحل آتش‌بس به ویژه مرحله دوم آن امکان‌پذیر نیست و این مرحله برای نتانیاهو و شرکای راستگرایش بسیار پرپیامدتر از مرحله اول توافق است. به این علت که گروگان‌های اسرائیلی باقیمانده نظامی و افسران ارتش هستند و حماس هم بهای سنگین‌تری در مقابل آزادی آنها می‌خواهد.

به نظر می‌رسد که نتانیاهو در وهله نخست نهایت تلاش خود را خواهد کرد که دستکم ترامپ را به یافتن راه‌حلی برای پایان دادن به حکومت حماس در نوار غزه قانع کند. تداوم این حکومت پس از ۱۵ ماه جنگ ویرانگر و رژه‌های نظامی نیرو‌های حماس در مناطق مختلف باریکه غزه در دو هفته اخیر نتانیاهو را در معرض انتقادات و فشار سنگینی به ویژه از جانب شرکای اولترا راستش قرار داده است. در چنین شرایطی اجرای مرحله دوم توافق حکم مرگ را برای دولت نتانیاهو دارد. به همین علت احتمالا نتانیاهو بخواهد از ترامپ تضمینی برای ربط دادن بازسازی به پایان حکومت حماس بگیرد.

اما امتیاز دوم چیزی است که نتانیاهو در کرانه باختری می‌خواهد و به احتمال زیاد آن به دنبال ضمیمه کردن بخش‌های مهم این منطقه به اسرائیل و یا گرفتن موافقت آمریکا برای گسترش بی‌‎سابقه شهرک‌سازی در آن است. در این زمینه هم بعید نیست که بخواهد ترامپ را به ایجاد تغییراتی در تشکیلات خودگردان و کنار گذاشتن محمود عباس از ریاست آن قانع کند.

امتیاز سومی که نتانیاهو می‌خواهد پیوند زدن اجرای مراحل بعدی آتش بس به شروع سریع روند عادی‌سازی با عربستان و یا حتی کلید زدن نسخه دوم فشار حداکثری علیه ایران با هدف کنترل پیامد‌های مرحله دوم توافق با غزه است.

در این میان هم نتانیاهو نگران این است که عادی‌سازی روابط با عربستان با آغاز مذاکرات و فرایندی سیاسی با حکومت خودگردان همراه شود که این هم با توجه به مخالفت سرسختانه شرکایش با چنین مذاکراتی پرهزینه است و خود عادی‌سازی را به عنوان یک منفعت برای نتانیاهو تحت الشعاع قرار می‌دهد. از این رو، بی بی می‌خواهد ترامپ را قانع کند که برقراری روابط با ریاض بدون کم‌ترین بهایی از جانب اسرائیل باشد.

پرونده حساس دیگری که نتانیاهو با ترامپ بررسی خواهد کرد، ایران است. در این خصوص از بین سطور تحلیل‌ها و اظهارات راستگرایان اسرائیلی نوعی ناخرسندی نسبت به تاخیر ترامپ در اعلام سیاستش در قبال تهران وجود دارد. در این باره احتمالا نتانیاهو از ترامپ بخواهد که هر چه سریع‌تر سیاست بسیار سختگیرانه‌‎ای علیه ایران اعلام کند و هر روزنه‌ای برای دیپلماسی و دستیابی به توافق را ببندد.

آنچه بیان شد، اهداف نتانیاهو در این سفر است، اما این که ترامپ تا چه اندازه هم در پرونده فلسطین هم ایران همراهی کند، باید منتظر سیاست اعمالی و نه اعلامی او در این باره در هفته‌‎ها و ماه‌‎های آینده ماند.