گزارش اختصاصی تابناک از فراوانی یک تخلف فرهنگی

تقلب مکرر برای نشر «اثرمرکب»؛ وزارت ارشاد از نشر و ترجمه غیرقانونی اطلاع دارد؟

کتاب «اثر مرکب» از سال ۹۳ تاکنون به دست ناشران آشنا و ناآشنای فراوانی چاپ شده. ما در کشورمان نه قانونی برا عدم چاپ تکراری داریم و نه کسی تجربه‌های تقلبی را بررسی می‌کند و ناشرانش را جریمه. آیا وزارت ارشاد مسئولیتی ندارد؟

کد خبر: ۱۲۷۰۹۶۰

تاریخ: ۲۲ آبان ۱۴۰۳ - ۱۳:۳۱

کتاب «اثر مرکب» نوشته دارن هاردی تاکنون بارها و بارها در ایران چاپ شده که امروز می‌خواهیم مروری کنیم بر نسخه‌های چاپ‌شده این اثر و سرگذشت آن.

به گزارش اختصاصی سرویس فرهنگی تابناک، با جستجوی پیشرفته در سایت کتابخانه ملی، با محدودیت کلمه «اثر مرکب» در بخش عنوان و کلمه «دارن هاردی» در بخش مولف، ۵۵۲۵۸۷۱ رکورد به دست می‌آید که بدون هیچ محدودیتی و به ترتیب همان رکورد‌ها از شماره اول تا ۶۰، مشخصات کلی کتاب‌ها را بررسی می‌کنیم. اگر فقط در مقابل بعضی‌ها شماره چاپ را آورده‌ایم یعنی در فهرست دیگر موارد به چاپ دوم هم اشاره نشده است. اگر هم اسمی به هر دلیلی در همان لیست کتابخانه ملی دوبار یا چندبار تکرار شده، عینا آورده‌ایم تا تغییری در رکورد آنجا نداشته باشیم. مسلما بی‌نظمی در سال چاپ هم دست ما نبوده و در لیست به این ترتیب آمده است:

مترجم

ناشر

محل نشر

سال چاپ

نوبت چاپ

یاسین قاسمی‌بجد

کتاب دلبر

زاهدان

1403

موسسه ترجمیک

آدینه

تهران

1399

ساینا لاهیجی

آسو

تهران

1395

نیلوفر آهنگران

ریواس

تهران

1396

زهره بخشی

آبان‌بانو صفدری

مشهد

1398

چاپ دهم

فاطمه سقائی بابایی

نیلوفر نقره‌ای

تهران

1398

آروین خادمی

نظری

تهران

1398

نیلوفر آهنگران

دانش گویا

تهران

1398

مهرویه داداشی

آراسته

قم

1398

مهسا مرادی

گوهر ماندگار

قم

1399

سیدفرشاد احمد جواهری

دوربین

تهران

1399

سیده صدیقه مختاری یوسف‌آبادی

توساکو

کلاچای

1399

ناصر حسنی

کاریز

قم

1399

محمدحسن دادگر

ویراست

گرگان

1400

فاطمه ندری

شاهدخت پاییز

تهران

1400

معصومه شاطرزاده

نگاه آشنا

قم

1400

مینا کریمی

آیینه بهار

قم

1400

چاپ سوم

طلا هاشمی‌نژاد

مات

تهران

1400

ناردین مثنایی نجیبی

فرشته

تبریز

1400

نسیم امیری

چلچله

تهران

1400

بابک اسکندری

نارنگی

تهران

1401

محمدعلی محمدی‌پور

باریزان

قم

1401

شیوا نظری

احرام

گرگان

1401

زینب سادات موسوی معلم

اسماء الزهرا

قم

1401

مهسار مشتاق

ابوعطا

تهران

1401

علیرضا درستیان

عفت

تهران

1401

محمدصادق علیزاده

عصر جوان

قم

1401

علی کردی

امتیاز

تهران

1402

نسیم امیری

زرین‌آرا

تهران

1401

مریم آرمان‌مقدم

پارس اندیش

تهران

1402

سمیرا صوفی

آراد کتاب

تهران

1402

رضا عبداللهی

طاهریان

تهران

1402

آرام آخوندی

هم‌میهن

قم

1402

احسان باقی

نیاز فردا

قم

1402

شیدا قاضی

آبیژ

تهران

1402

طیبه حسین‌زاده

آساداخت

شهریار

1403

آرمان موسوی‌زاده

هونام پرتو اندیشان ماز

تهران

1403

محسن عصیانی

ابرا

تهران

1403

مینا کریمی

نسیم قلم

ساری

1402

زینب‌سادات موسوی معلم

بام سبز

قم

1403

مینا خوش‌گفتارموفق

یار نیک

قم

1403

ندا قاسم‌زاده

ییلاق یاران

قم

1402

ویدا عزیزپور

انتشارات آذربایجان

تبریز

1402

ویدا عزیزپور

یاران

تبریز

1402

علی خوروش / شیرین پرورش

الماس دانش

تهران

1397

امیرمحرابی / مجید سیفی

باران خرد

تهران

1398

چاپ دوازدهم

عبدالمجید جعفری‌سرای

ییلاق سبز

قم

1399

چاپ دوم

زهرا ایجادی‌نصرآبادی (گزینش و خلاصه‌نگاری تحریریه مات)

مات

تهران

1400

چاپ چهارم

مهدی مرادی، الهام عباسی عهدیه

علم و دانش

تهران

1400

فاطمه عرب‌نژاد / زینب عرب‌نژاد

لامک

قم

1401

ناصر گشتائی / ملیحه رسولی

آسمان کبود

تهران

1401

هادی بازنی / اعظم حقیقی

خط به خط

تهران

1401

نازنین جعفری‌خواه

کالج برتر

تهران

1401

پانیذ کاظمی

کتاب آرمان

تهران

1401

محمد بابایی

الماس پارسیان

تهران

1402

ملیکا دانشمند

نشر گوی

تهران

1402

فاطمه همتی

بام سبز

قم

1403

معصومه تاجمیری

یوشیتا

قم

1400

معصومه شاطر زاده

آسمانگون

قم

1401

لیلا پورنعمتی کودهی

غیوری

تهران

1397

تعداد رکورد‌ها آنقدر زیاد است و اسم‌های ناشناس و عجیب ناشران و مترجم‌هایی که گاهی حتی اثر دومی از آنها وجود ندارد، آنقدر زیاد است که بررسی تک تک رکورد‌ها را می‌گذاریم کنار. به اخرین صحفحه لیست کتابخانه ملی می‌رویم.

در مشخصات آخرین کتابی که لیست جستجو ارائه می‌دهد، نوشته شده که این کتاب در نسل نواندیش، در سال ۱۳۹۴، با ترجمه اکبر عباسی و شاهین بیات به بازار آمده که تا امروز به چاپ ۱۷۰ رسیده است.

در یکی از یادداشت‌ها برگه فیپای کتابخانه ملی این توضیح هم بیان شده است: «کتاب حاضر نخستین بار در سال ۱۳۹۳ تحت عنوان " اثر مرکب: آغاز جهشی در زندگی، موفقیت و درآمد شما" توسط انتشارات شریف و پس از آن توسط ناشران و مترجمان متفاوت با عناوین گوناگون منتشر شده است.»

به جستجوی نخستین چاپ این کتاب طبق همان فیپا می‌رویم تا ببینیم که چه سرنوشتی پیدا کرده است.

آنطور که برگه فیپا نشان می‌دهد، گویا این کتاب در نشر شریف در سال‌های ۹۳ و ۹۸ تجدید چاپ شده، اما تعداد این تجدیدچاپ‌ها مشخص نیست.

در بخش جستجو محدودیت‌های بیشتری را اعمال می‌کنیم. مثلا این که در سال ۱۳۹۳ که اولین نسخه کتاب «اثر مرکب» منتشر شده، چند ناشر دیگر به سراغ این کتاب رفته‌اند؟ پاسخ این است: هیچ. یعنی فقط همان ناشر این اثر را ترجمه کرده.

در سال بعدش یعنی سال ۱۳۹۴ چطور؟ کلا این کتاب در این سال ۵ مجوز دریافت کرده که لیست ناشران و مترجمانش به این صورت است:

انتشار کتاب اثر مرکب در سال ۱۳۹۴

گیتی شهیدی

آرایان

تهران

چاپ چهاردهم

هدی ممدوح

شبگون

تهران

چاپ پانزدهم

افسانه درویشی

کتیبه پارسی

تهران

چاپ سی و یکم

افسانه درویشی

کتیبه پارسی

تهران

چاپ سی و هشتم

اکبر عباسی / شاهین بیات

نسل نواندیش

تهران

چاپ صد و هفتادم

می‌دانیم که در این لیست کتیبه پارسی دو بار اسمش آمده اما چون دقیقا می‌خواستیم طبق لیست ارائه‌شده در کتابخانه ملی پیش برویم، و آنجا دوبار ردیفی برای کتیبه پارسی آمده بود که تعداد چاپ‌هایشان متفاوت بود، پس ما هم هر دو را بیان کردیم.

حالا برویم سراغ سال ۱۳۹۵ تا ببینیم که دقیقا نقطه شروع چاپ‌های تقلبی این کتاب کی بوده است.

انتشار کتاب اثر مرکب در سال ۱۳۹۵

ساینا لاهیجی

آسو

تهران

رامین کریمی

رامین کریمی ثالث

تهران

چاپ دوم

محمدعلی عزیزی / رسول عزیزی

رویای سبز

تهران

چاپ دوم

بهاره رزاقی

آتیسا

تهران

چاپ بیستم

پس هنوز تقریبا این کتاب از دست ناشران متخلف در امان بوده است، اما عدم ممنوعیت ترجمه تکراری در کشور مانع چاپ این کتاب توسط ناشران دیگر نشده است.

در سال ۹۶ تعداد ناشران باز هم کمی بیشتر می‌شود که پرفروش‌ترین آنها برای نشر آموخته در اصفهان بوده که علیرضا خاکساران آن را ترجمه کرده و تاکنون ۱۴ بار تجدید چاپ شده. نشر آموخته به شکل تخصصی و متمرکز سال‌هاست که در حوزه کتاب‌های توسعه فردی، خصوصا کتاب‌هایی که در پادکست بی‌پلاس معرفی می‌شود، کار می‌کند.

سال بعد، یعنی سال ۱۳۹۷، هفت ناشر جدید مشغول چاپ این اثر می‌شوند؛ که یکی از پرفروش‌ترین آنها برای نشر پندار تابان در تهران بوده که با ترجمه فرخ بافنده منتشر شده و به چاپ دوازدهم رسیده.

سال ۱۳۹۸، انگار ناشران بیشتری به پرفروش بودن این کتاب پی برده‌اند و تعداد ناشران جدید این اثر به ۲۷ نشر می‌رسد. دیگر معمای قصه کم کم در حال روشن شدن است. از سال ۱۳۹۹ و حتی سال ۱۴۰۰ به بعد، این کتاب در بازار با جلد‌های مختلف و با قیمت‌های خیلی متفاوت در حال عرضه است.

فقط مانده‌ایم آنهایی که کتابشان را بعد از سال ۱۴۰۰ منتشر کرده‌اند و اسم دو مترجم هم روی جلدشان نوشته‌اند، دقیقا دو نفری چه زحمتی داشتند می‌کشیدند که یک متن تکراری را ترجمه کرده‌اند؟ البته اگر واقعا ترجمه‌ای در کار باشد!!

سید عباس صالحی که تجربه حضور در وزارت ارشاد را داشته‌اند، حتما از هزارتوی ناشرانی که کتاب‌هایشان مشهور است به کتاب‌های قاچاق و ترجمه‌های تقلبی باخبرند؛ و از طرفی، از مافیای نشری که نفس ناشران زحمتکش قانونمدار را تنگ کرده هم حتما باخبرند و اصلا نیازی نیست که از نو ماجرای این مسائل را برایشان تعریف کرد.

این روزها ناشران واقعی و پرتلاش برای تهیه یک بند کاغذ در مضیقه‌اند. همچنین از گرانی کتاب و کمبود مخاطب باید مدام دودوتا چهارتا در حساب و کتابشان داشته باشند. اما تمام این ترجمه‌های تکراری اتفاقا روی کاغذ  و با تبلیغات  و تخفیفات عجیب و غریب هفتاد درصدی در بازار فروش می‌رود، که حداقل به چاپ دوم نیز می‌رسد. ظاهرا کاغذ هست و مخاطب نیز؛مساله اینجاست که انگار پول به دست ناشر اصلی و جایی که باید برسد، نمی‌رسد.

پی گیری معضل کتاب های ترجمه‌شده تکراری با همین جزئیات در سرویس فرهنگی تابناک به پاس احترام به زحمات تولید کنندگان فرهنگی، ادامه دار است تا از این رهگذر، سره از ناسره تشخیص داده شده و زحمات مترجمین و ناشران واقعی بر باد نرود. امیدواری ما، بیشتر به سمت توجه وزیر محترم ارشاد و کمیسیون فرهنگی مجلس است.