دکترین هسته‌ای ایران تغییر می‌کند؟

بازتاب‌های اظهارات اخیر کمال خرازی

کد خبر: ۱۲۳۶۶۵۰

تاریخ: ۲۲ ارديبهشت ۱۴۰۳ - ۱۱:۴۷

تاکید کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی و مشاور مقام معظم رهبری در گفت‌وگو با شبکه الجزیره مباشر(پخش زنده شبکه الجزیره) بر تغییر دکترین هسته‌ای در صورت آسیب وارد شدن به تاسیسات هسته‌ای ایران با واکنش گسترده در رسانه‌های بین‌المللی و منطقه‌ای روبه‌رو شد.

کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی و مشاور مقام معظم رهبری در گفت‌وگویی با شبکه الجزیره مباشر(بخش زنده شبکه الجزیره) درباره دکترین هسته ای ایران توضیحاتی داد. خرازی در این گفت‌وگو تاکید کرد که اگر موجودیت ایران تهدید شود، ناچاریم دکترین هسته ای خود را تغییر دهیم. رئیس شورای راهبردی روابط خارجی در این مصاحبه که روز پنج‌شنبه انجام شد، افزود: «اخیرا مقامات نظامی هم اعلام کردند که اگر اسرائیل بخواهد به تاسیسات هسته‌ای حمله کند تجدید نظر در دکترین و سیاست های هسته ای ایران و عدول از ملاحظات اعلامی گذشته محتمل و قابل تصور است.»

کمال خرازی آنگونه که خودش نیز اشاره کرد، دو سال پیش در گفت وگو با الجزیره گفته بود که ایران ظرفیت تولید بمب هسته ای را دارد. وی با اشاره به این مساله ادامه داد: «امروز هم آن ظرفیت هست، ولی ما تصمیمی برای تولید بمب هسته ای نداریم.» البته مقامات جمهوری اسلامی ایران پیش‌تر بارها تاکید کرده بودند که به دنبال ساخت و تولید سلاح هسته ای نیستند.

تبعات لطمه به تاسیسات هسته‌ای

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی ایران در بخش دیگری از مصاحبه با «الجزیره مباشر» در پاسخ به سوالی در خصوص خرابکاری رژیم صهیونیستی در اصفهان توضیح داد: «آنچه اتفاق افتاد، استفاده از یک پرنده کوچک بود که از قبل به شیوه‌های جاسوسی به ایران فرستاده بودند؛ نه اینکه از اسرائیل حمله ای انجام دهند. در گذشته هم پرنده های کوچک را به طرقی به ایران فرستاده بودند تا در شرایط خاصی عملیات انجام دهد. اینها در واقع آزار دادن است، وگرنه عملیات نظامی تلقی نمی‌شود، چنان‌که کوادکوپتر آنها نتوانست آسیبی وارد کند.»

وی افزود: «این اقدام علیه تاسیسات هسته ای ایران نیز نبود، بلکه می خواستند صرفا یکی از پایگاه های نظامی را هدف قرار دهند. اگر آنها بخواهند جسارت کنند و به تاسیسات هسته‌ای ایران لطمه بزنند، سطح بازدارندگی ما متفاوت خواهد شد. ما تا به حال بازدارندگی را در سطح متعارف تجربه کردیم، اگر آنها بخواهند به توانایی های هسته ای ایران ضربه بزنند، طبیعتا می‌تواند موجب تغییر دکترین هسته‌ای ایران شود.»

کمال خرازی در اواخر تیر ماه سال 1401 نیز در گفت‌وگویی با شبکه الجزیره از مانیفست جدید سیاست خارجی ایران رونمایی کرده بود. او با تاکید بر اینکه ایران به فناوری ساخت بمب رسیده است، گفت که همین فناوری موجب بازدارندگی می‌شود ولی ایران تصمیمی برای ساخت بمب اتم ندارد. خرازی در آن مصاحبه در پاسخ به این پرسش که اسرائیل به شکل علنی می گوید به دنبال بمباران تاسیسات حیاتی مردم ایران است. در این صورت واکنش ایران در این منطقه چگونه پیش‌بینی می‌شود؟، تاکید کرد: «ما در برابر مانورهای آنها ساکت ننشسته ایم، آنها را تحت نظر داریم.

ما هم مانورهای زیادی داشته ایم و توانایی های خود را نشان داده ایم، از جمله توانایی های موشکی ایران که قادر است تاسیسات هسته ای آنها را هدف قرار دهد. بنابراین جنگ متقابلی وجود دارد. اگر آنها توانایی دارند ما نیز توانایی داریم. مهم‌تر از همه اینکه توانایی های ایران در زمینه هسته ای را نباید کوچک شمرد.» وی دو سال پیش توضیح داده بود که اگر اسرائیل مستقیما علیه ایران اقدامی انجام دهد و مسوولیتش را بپذیرد، ما در دفاع از خود کوتاهی نخواهیم کرد و با هر امکانی که داریم، پاسخ آن را مستقیما خواهیم داد.

خرازی در عین حال در همان مصاحبه و در واکنش به اینکه اتهاماتی علیه ایران در عرصه بین‌المللی وجود دارد که ایران می خواهد بمب هسته ای داشته باشد، گفت: «بله، ببینید ما اکنون غنی سازی ۶۰درجه را انجام داده ایم که از غنی سازی پایین تر از ۲۰ درجه مشکل تر نبود، از ۲۰ تا ۶۰درجه را در ظرف 2 تا 3 روز انجام دادیم. سوئیچی است که اگر آن را بزنیم به غنی سازی بیش از ۹۰ درجه می رسیم. این کار مشکلی نیست. بنابراین دانش آن در ایران شکل گرفته و با ترورها نیز از بین نخواهد رفت. ما مصلحت خاورمیانه را در عاری بودن آن از سلاح های امحای جمعی از جمله هسته ای می دانیم و سال هاست که این سیاست ایران بوده و مصر هم از آن حمایت کرده است که هر گونه سلاح های هسته ای از این منطقه برچیده شود، از جمله سلاح های اسرائیل. نابودی سلاح های هسته ای را در این منطقه لازم می دانیم، اما از نظر توانایی ها، ما همه توانایی‎ها را اکنون داریم.»

بازتاب‌ها

صحبت‌های کمال خرازی بازتاب زیادی در میان رسانه‌های خارجی و حتی برخی چهره‌های غربی داشت. در این بین الجزیره در مطلبی با پرداختن به این صحبت‌ها نوشت: «رهبر ایران که در این مورد حرف آخر را می‌زنند، در اوایل دهه ۲۰۰۰ در فتوایی ساخت سلاح هسته‌ای را ممنوع و تاکید کردند که استفاده از این نوع سلاح‌ها در دین اسلام «حرام» است.» به گزارش الجزیره، اما در سال ۲۰۲۱، وزیر اطلاعات وقت ایران گفت که فشار غرب می‌تواند جمهوری اسلامی را به سمت دستیابی به سلاح هسته‌ای سوق دهد. ایران در حال غنی سازی اورانیوم با خلوص ۶۰‌درصد است، در حالی که اورانیوم با درجه تسلیحات، تا حدود ۹۰‌درصد غنی سازی می‌شود. بر اساس معیار رسمی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، اگر مواد هسته‌ای موجود غنی سازی بیشتری شود، برای دو سلاح هسته‌ای کافی خواهد بود.

الجزیره در ادامه نوشت: جنگ سایه بین ایران و اسرائیل در ماه آوریل و پس از حمله مشکوک اسرائیل به محوطه سفارت ایران در دمشق، پایتخت سوریه که منجر به شهادت هفت تن از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، از جمله دو فرمانده شد، به رویارویی آشکار طرفین منجر شد. در ادامه ایران نیز با شلیک حدود ۳۰۰ موشک و پهپاد علیه اسرائیل مقابله به مثل کرد. اسرائیل از سال ۲۰۱۷ به طور مرتب حملاتی را به اهداف مرتبط با ایران و حزب‌الله لبنان در سوریه انجام داده است و از زمان آغاز جنگ خود در غزه در اکتبر گذشته، دفعات و شدت حملات به «محور مقاومت» را افزایش داده است. به گزارش خبرگزاری دولتی سوریه سانا، پدافند هوایی سوریه روز پنج‌شنبه موشک‌های اسرائیلی را که از بلندی‌های جولان در شمال اسرائیل به سمت حومه دمشق شلیک شده بود، سرنگون کرد و ساختمانی را در حومه شهر هدف قرار داد. در این گزارش آمده است که این حمله در حدود ساعت ۳:۲۰ بامداد (۰۰:۲۰ به وقت گرینویچ) باعث «خسارات مادی» شد.

پرسش‌های جدید در مورد ایران

خبرگزاری رویترز نیز با پرداختن به صحبت‌های اخیر خرازی، نوشت که این اظهارات سوالاتی را در مورد برنامه صلح آمیز هسته‌ای ایران برانگیخته است. تهران همیشه گفته است که هیچ برنامه‌ای برای دستیابی به سلاح هسته‌ای ندارد. دولت‌های غربی گمان می‌کنند که ایران خواهان فناوری هسته‌ای برای ساخت بمب است. برنامه هسته‌ای این کشور در مرکز مناقشات طولانی‌مدت قرار داشته که به اعمال تحریم‌هایی علیه این کشور  منجر شده است. در ماه آوریل، در میانه یک بن بست تنش آمیز با اسرائیل که باور عمومی بر این است که سلاح هسته‌ای دارد، یکی از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران ایران نیز گفت که تهدید‌های اسرائیل می‌تواند ایران را به تغییر دکترین هسته‌ای خود وادار کند.

واکنش آمریکا

در همین راستا سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا به اظهارات دبیر شورای راهبردی روابط خارجی ایران که در گفتگو با شبکه الجزیره مطرح شده بود، واکنش نشان داد. به گزارش خبرگزاری تسنیم، متیو میلر، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در واکنش به سخنان کمال خرازی، دبیر شورای راهبردی روابط خارجی ایران در نشست خبری گفت: «این اظهارات غیرمسوولانه است، اما همان‌طور که رئیس‌جمهور و وزیر خارجه به صراحت اعلام کردند، ایالات متحده به هر طریقی تضمین می‌کند که ایران هرگز به سلاح هسته‌ای نخواهد رسید.» وی مدعی شد: «ما همچنان به استفاده از ابزار‌های مختلف برای دستیابی به آن هدف ادامه می‌دهیم و همه گزینه‌ها روی میز باقی است.»

میلر همچنین با بیان اینکه دیپلماسی بهترین راه برای دستیابی به راه حلی پایدار و موثر است، در اظهارات خود مدعی شد: «با توجه به تشدید تنش در سراسر جهان و از جمله شکست آن‌ها (ایران) در همکاری با آژانس، ما در حال حاضر با چنین چیزی فاصله داریم.» این اظهارات میلر در حالی مطرح می‌شود که مقامات ارشد ایران بار‌ها اعلام کرده اند که سلاح هسته‌ای در دکترین دفاعی ایران هیچ جایگاهی ندارد. پیش‌تر ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در نشست خبری هفتگی خود با اصحاب رسانه در خصوص فعالیت صلح آمیز هسته‌ای ایران گفت: «ما استفاده صلح‌آمیز را حق مسلم خود می‌دانیم. فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای خود را ادامه خواهیم داد و این فعالیت‌ها در چارچوب پادمان و ان پی تی ادامه پیدا خواهد کرد و سلاح هسته‌ای در دکترین دفاعی ایران هیچ جایگاهی ندارد.» همچنین بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی اخیرا در مصاحبه‌ای با خبرگزاری «ریانووستی» تصریح کرد: «ایران بار‌ها مواضع خود را اعلام کرده است؛ کشور ما به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نیست.»

این مطلب نخستین بار در روزنامه دنياي اقتصاد منتشر شده است.