انتشار آمار مرگ جاده‌ای در کشور

برای اولین بار در کشور، یک آمار رسمی از «روند ۱۰ ساله مرگ در جاده های ایران» منتشر شده است که اطلاعات «تلخ و البته حیاتی» به سیاستگذاران کشور در حوزه «سفر و تامین امنیت جانی مسافران» می دهد.

کد خبر: ۱۲۲۱۲۴۹

تاریخ: ۲۳ بهمن ۱۴۰۲ - ۱۰:۳۲

به گزارش «تابناک» به نقل از دنیای اقتصاد، رکورد ۸ ساله «مرگ جاده‏‏‌ای» در اثر تصادفات زده شده و «رشد تصادف منجر به فوت» در جاده‏‏‌های کشور نیز به بالاترین میزان از ابتدای دهه ۹۰ رسیده است.

گزارشی که آخر هفته گذشته و با عنوان «رکورد بیشترین «مرگ جاده ای» از سال۹۳» به چاپ رسید از رشد معنادار آمار تصادفات منجر به فوت در جاده های ایران طی سال گذشته حکایت دارد. گزارش به پژوهشی مستند مربوط می‌شود که در مرکز آمار ایران به شکل تحلیلی، داده های راهنمایی و رانندگی کشور و همچنین پزشکی قانونی را مورد بررسی قرار داده است و در عین حال، وضعیت تصادفات در ایران را با نرم جهانی مقایسه کرده است.

در این پژوهش، نقش چهار عامل «کیفیت جاده ها»، «کیفیت خودروها»، وضعیت رانندگی رانندگان و همچنین شرایط جوی در معادله تصادف و مرگ جاده‌ای مورد بررسی قرار گرفته است.

اما بررسی های «دنیای‌اقتصاد» نشان می دهد، این وضعیت تلخ در جاده های ایران که کام مسافران و گردشگران را مدام تلخ می کند، یک متهم مخفی به عنوان عامل پنجم هم دارد و آن، «فقر تعطیلات مناسب و پایدار در طول سال» است.

تقویم تعطیلاتی ایران اشکال اساسی دارد به‌طوری که در مقایسه با تقویم تعطیلات غالب کشورها، «آخرهفته دو روزه» ندارد. به جای آن، یکسری «تعطیلات مناسبتی» در طول سال وجود دارد که خانواده ها نیاز سفر و گردشگری خود را اجبارا در همین معدود تعطیلات مناسبتی طول سال، برنامه ریزی می کنند در نتیجه، «هجوم خودرو» به جاده ها اتفاق می افتد که تبعات آن، «ترافیک های وقت کش چند ساعته» به استان های پرسفر، خستگی مفرط در ترافیک، کاهش دقت و توان رانندگی بعداز آن و در نهایت «افزایش احتمال بروز تصادف» است.

به نظر می‌رسد بین «تعطیلات مناسب طول سال» و «تصادفات جاده ای»، رابطه معنادار و معکوس وجود دارد و هر چقدر «تعداد تعطیلی مناسب سفر» در طول سال فراوان و در دسترس خانوارها باشد، «سفرها توزیع می‌شود» و کاهش بار ترافیک در جاده ها به کاهش احتمال تصادف و تلفات ناشی از آن کمک می کند و بالعکس.

گزارش «دنیای‌اقتصاد» از محتوای این آمار رسمی حاکی است، سال گذشته «آمار مرگ در اثر تصادفات جاده ای» به بیشترین میزان از سال ۹۳ رسید. در سال ۱۴۰۱، نزدیک به ۱۹هزار نفر در جاده ها جان خودشان را از دست دادند. این یعنی به ازای هر ۱۰۰‌هزار نفر جمعیت ایران، ۲۲ نفر در اثر تصادف در جاده های کشور کشته شدند. این در حالی است که در سال های قبل از آن، تعداد کشته شده ها در جمعیت ثابت، همواره کمتر بوده است. بدتر از «رکورد مرگ»، آمار مربوط به «رکورد افزایش مرگ» است. سال گذشته «تلفات انسانی در اثر تصادف جاده ای» ۱۵‌درصد افزایش سالانه پیدا کرد که بالاترین رشد فوتی از سال ۹۳ به حساب می آید.

آیا آمار مرگ جاده ای ایران طبیعی است یا وحشتناک؟

گزارش مرکز آمار ایران می گوید، «ایران شصت و دومین کشور پرتصادف جهان در بین ۱۷۵ کشور مورد بررسی» است. در حالی که تصادف در جهان، علت هشتم مرگ است در ایران علت پنجم معرفی شده است. کیفیت پایین جاده ها، کیفیت پایین خودروها، بی احتیاطی راننده ها و شرایط جوی و محیطی مسیر، چهار عامل تصادف در جاده های ایران معرفی شده است. اما بررسی های «دنیای‌اقتصاد» نشان می دهد، «هجوم مسافران به جاده ها هنگام تعطیلات مناسبتی» باعث می‌شود، «ترافیک سنگین، اعصاب و روان راننده ها را به هم بریزد و به عاملی برای کاهش تمرکز، خستگی، بی احتیاطی و عجله برای زودتر رسیدن به مقصد سفر»  بدل شود که همین موضوع «احتمال تصادف» و «احتمال مرگ» در جاده ها را افزایش می دهد. در ایران، مجموع کل تعطیلات رسمی کشور ۷۸ روز است که حدود ۵۰ روز از «تعطیلات جهانی» کمتر است. مجلس بیش از یک‌سال است مشغول «بررسی تعطیلی دو روزه آخرهفته» است که اگر این اتفاق بیفتد، «فقر زمان مناسب برای سفر» از بین می رود و ایرانی ها مجبور نیستند «همگی در تعطیلات مناسبتی» به جاده ها هجوم بیاورند.

پیامدهای اختلال و شلوغی جاده ها

سید مصطفی فاطمی مدیرکل دفتر توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به «دنیای اقتصاد» می‌گوید: طبیعی است که با بالا رفتن سفرها و حضور ماشین ها در جاده، تصادفات افزایش می یابد هر چند زمانی که از تصادفات صحبت می کنیم بیشتر به تصادفات جزئی برمی گردد.

او با بیان اینکه وزارت میراث فرهنگی و گردشگری اعتقاد دارد با تعطیلات دوروزه شاهد توزیع زمانی سفر خواهیم بود، می‌افزاید: در جلسات ستاد سفر بارها درباره این موضوع صحبت شده که سفرهای تهاجمی فارغ از آنکه چالش هایی را در بحث اسکان، تامین ارزاق، سوخت و .. به همراه دارد ، با افزایش تعداد ماشین های حاضر در جاده ها، تعداد تصادفات جزئی را نیز به شکل قابل‌توجهی افزایش می دهد.  ارشک مسائلی کارشناس گردشگری به «دنیای اقتصاد» می گوید: با کاهش قدرت خانوارها به واسطه تحریم ها و شرایط اقتصادی در۶ سال اخیر و پس از سال ۱۳۹۶ شاهد تغییر سبک سفر طبقات مختلف در کشورمان هستیم.

او با اشاره به حضور سه طبقه مرفه، متوسط و پایین در جامعه ایران می‌افزاید: سرگرمی طبقه متوسط رو به بالا سفر به کشورهای دیگر بود با این حال در شرایط فعلی با افزایش هزینه های جهانگردی، گروهی از خانوارهای متعلق به این طبقه و همچنین طبقه مرفه رو به پایین سبک سفرشان را تغییر داده اند. این گروه به جای سفر به اروپا، به مالزی یا ترکیه مسافرت می کنند یا مقاصد داخلی را برمی گزینند. در همین راستا شاهدیم ۷ میلیون توریست ایرانی که به ترکیه سفر می کردند به دو تا سه میلیون کاهش یافته اند.

این کارشناس گردشگری معتقد است چهار تا پنج میلیونی که به ترکیه سفر نمی کنند، سفرهای داخلی را جایگزین کرده اند. او می گوید: این گروه البته به واسطه مشغله های کاری با محدودیت های زمانی برای سفر مواجهند و ناچارند منتظر تعطیلات مناسبتی باشند تا با گرفتن مرخصی در روزهای بعد یا قبل از آن، زمان مناسبی را برای سفر فراهم کنند. او در عین حال خواستار ورود وزارت میراث فرهنگی و گردشگری درباره برنامه‌ریزی سفر است، او اضافه می کند: به واسطه نداشتن برنامه مشخص شاهد اختلال و شلوغی مقاصد در ایران هستیم که نمونه آن در گلاب گیری کاشان یا انبوه مسافران در جزیره قشم اتفاق افتاد.

به گفته مسائلی در کنار عدم‌برنامه ریزی سفر، زیرساخت های گردشگری در حوزه حمل‌ونقل نیز باید بهبود یابد. او می‌گوید: در پنج شش سال گذشته سرمایه‌گذاری در زیرساخت های حمل‌ونقل به شدت کاهش یافته است. این موضوع سبب فرسوده بودن ناوگان حمل‌ونقل و خروج برخی از آنها از چرخه مصرف شده است که تبعات آن را در چالش های خرید بلیت چه برای هواپیما و چه قطار و اتوبوس می‌بینیم. از سوی دیگر همین عامل سبب می‌شود بسیاری از ایرانی ها به جای استفاده از این وسایل، سراغ وسیله نقلیه شخصی بروند که در نهایت ترافیک و تصادفات را افزایش می دهد. او با اشاره به اینکه تعطیلی دو روزه آخر هفته توزیع زمانی سفر را به همراه خواهد داشت می افزاید: با این حال باید توجه داشت که سفرهای مناسبتی همچنان متقاضیان خود را دارند زیرا امکان سفر به مقاصد دورتر را برای توریست ها فراهم می کنند، همین موضوع باعث می‌شود که برنامه ریزی سفر از سوی متولی گردشگری اهمیت خود را حفظ کند.