شورای شهر به دنبال ورود شهرداری به بحث تنظیم کرایه‏‏‌های تاکسی آنلاین است

تحمیل یک تنظیم‏‏‌گر جدید به تاکسی‏‏‌های اینترنتی

کد خبر: ۱۲۱۲۹۳۰

تاریخ: ۰۹ دی ۱۴۰۲ - ۱۲:۲۸

خاطره‏‏‌ای آشنا از روزهای برفی و بارانی، تماشای گذر تاکسی‏‏‌های زرد خالی از مسافری ا‌ست که جز برای پیشنهاد دربست با مبالغ زیاد، حاضر به سرویس‏‏‌دهی و سوار کردن افراد نیستند. این تصویر را می‌توان با مرور تصویر خطوط خالی از تاکسی در ساعات اوج ترافیک تکمیل کرد که رانندگان آن خط ترجیح داده‏‏‌اند این چند ساعت شلوغی را به استراحت در منزل بگذرانند و عطای ماندن در ترافیک را به لقای دریافت چند ده‌هزار تومان کرایه ببخشند. در هر دو این سناریوها چندان نمی‌توان راننده تاکسی را سرزنش کرد و انتخاب آنها، خروجی منطقی در پیش گرفتن یک رویکرد دستوری است که شهرداری در تمام این سال‌ها در بحث نرخ‏‏‌گذاری ثابت برای کرایه‏‏‌های تاکسی دنبال کرده است. با وجود این و در شرایطی که به لطف پیشرفت فناوری و به‏‏‌کارگیری مکانیزم قیمت‌گذاری پویا، تاکسی‏‏‌های آنلاین توانسته‏‏‌اند تا حدی این گره را باز کنند، اکنون مدیران شهری درصددند تا با یک عقبگرد جدی، شیوه مدیریتی خود در مدیریت تاکسی‏‏‌های شهری را به این کسب و کارها نیز تحمیل کنند.

مانع تراشی جدید برای اسنپ و تپسی

در هفته گذشته بحث سپردن تنظیم گری تاکسی های آنلاین به شهرداری ها حسابی داغ بود و رئیس شورای شهر تهران در اظهارنظری خواستار قیمت‌گذاری تاکسی های اینترنتی توسط این نهاد شهری شد. این مساله زمانی جدی تر شد که حتی وزیر کشور نیز به این موضوع واکنش نشان داد و با طرح اظهاراتی مشابه، اختیار تعیین نرخ کرایه تاکسی های اینترنتی را از آن شهرداری ها دانست. استدلال احمد وحیدی در طرح این اظهارات آن بود که ساماندهی حمل ونقل درون شهری یکی از تکالیف شهرداری هاست؛ پس تعیین تعرفه تاکسی های اینترنتی نیز باید به عهده شهرداری ها باشد.

میل وافر سیاستگذاران به ورود یک تنظیم گر جدید به این کسب و کارهای نوآور، به این اظهارات محدود نمی‌شود؛ پیش از این نیز در اواسط آبان ماه سیدجعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل ونقل شورای اسلامی شهر تهران، نرخ کرایه تاکسی های اینترنتی در ساعات اوج ترافیک را بسیار عجیب و غیرمنصفانه خواند. او در ادامه با بیان اینکه تاکسی های اینترنتی بدون هیچ مجوزی از سوی شهرداری و شورای شهر در حال فعالیت هستند، تصریح کرد: دریافت چنین مبالغ دریافتی خلاف نص صریح قانون است. او در بخش دیگری از صحبت‌های خود از پیگیری برای حل این مشکل خبر داد و اظهار کرد که رئیس شورای شهر تهران تاکید کرده است تا در نشست هایی با وزارت صمت، کشور و ارتباطات که برخی از مجوزها را صادر می‌کنند، مشکلات را حل کنیم.  این اظهارات به اینجا ختم شد که در حاشیه نشست چند روز پیش شورای شهر، علیرضا زاکانی شهردار تهران از پیگیری این موضوع در دولت و تشکیل کمیته ای خبر داد که قرار است در مورد مسوولیت اعطای مجوز به تاکسی های آنلاین تعیین‌تکلیف کند. شهردار تهران اظهار کرد: اینکه در نرخ‌گذاری تاکسی‌های اینترنتی اختلاف‌نظر وجود دارد، این اختلاف‌نظر ناظر بر صدور مجوزهاست که از وزارت صمت مجوز بگیرند یا بر اساس قانون باید از شهرداری مجوز دریافت کنند. زاکانی اضافه کرد: نظر ما این است که مجوز را از شهرداری بگیرند، اما از این موضوع سوءاستفاده می‌شود. از این رو در قالب سه موضوع در هیات دولت مطرح و قرار شد کمیته‌ای با حضور اینجانب شکل بگیرد. در این کمیته قرار است استدلال کنیم که چون موضوع در حیطه حمل‌ونقل عمومی است، باید شهرداری در این خصوص تصمیم بگیرد.

بهینگی حداکثری قیمت‌گذاری پویا

با تمام این استدلال ها، شرکت‌های تاکسی اینترنتی نظر دیگری دارند و معتقدند که با دخالت نهادهایی مانند شهرداری در بحث قیمت‌گذاری تاکسی های آنلاین، عملا این سرویس های فناورانه به سیستم ناکارآمدی مانند تاکسی های سنتی فعلی تبدیل می شوند. آنها معتقدند که در الگوریتم های قیمت‌گذاری پویا، پارامترهای زیادی مانند ساعت تردد، حجم ترافیک، شرایط آب وهوایی، میزان تقاضا برای تاکسی و میزان عرضه سفر از سوی رانندگان مورد بررسی قرار می گیرند و اعداد اعلام شده برای کرایه، حد وسطی است که باعث می‌شود خواسته مسافران و رانندگان در نقطه ای تعدیل شود و به توافقی برای انجام سفر برسند.

نگین انصاری، معاون حقوقی تپسی، در گفت‌وگوی خود با «دنیای‌اقتصاد» به تحلیل موضع گیری های اخیر علیه تاکسی های اینترنتی پرداخت. او در واکنش به اظهارنظرهایی که بر سپردن تنظیم گری تاکسی های اینترنتی به شهرداری تاکید دارند می گوید: تاکسی های آنلاین را نمی‌توان مشابه تاکسی های شهری تلقی کرد. زیرا این تاکسی ها اساسا خودروهای شخصی هستند که برخلاف تاکسی های سنتی، هیچ تکلیف مشخصی برای میزان خاصی فعالیت و سرویس دهی ندارند. بسیاری از رانندگان فعلی فعال در این سرویس های آنلاین، حتی کارمند یا دانشجویانی هستند که صرفا برای مسیر مشخصی، یک مسافر دیگر را همراه خود می‌کنند؛ پس تاکسی تلقی کردن آنها و قرار دادن آنها تحت مدیریت شهرداری استدلال درستی نیست.

معاون حقوقی تپسی در بخش دیگری از صحبت‌های خود به تکراری بودن بحث نرخ گذاری تاکسی های آنلاین پرداخته و می افزاید: این بحثی است که پیش‌تر نیز مطرح شد و سرانجام در سال ۹۸ با تعیین اتحادیه کسب و کارهای مجازی به عنوان مرجع صدور مجوز فعالیت این کسب و کارها، مقرر شد تا تعیین نرخ این تاکسی ها بر اساس الگوریتم قیمت‌گذاری پویا مورد پذیرش قرار بگیرد. او با اشاره به اظهاراتی که نرخ کرایه تاکسی های آنلاین را در برخی ساعات عجیب خوانده بودند، توضیح داد: در همان زمان پذیرش مکانیزم قیمت‌گذاری پویا، مقرر شد تا در زمان‌هایی که نرخ تعیین شده در الگوریتم تاکسی های آنلاین، با نرخ مصوب تاکسی های سنتی و شورای شهر اختلاف داشت، این موضوع از طریق اپلیکیشن به مسافر اطلاع داده شود تا با علم به این موضوع درباره ادامه دادن تقاضا یا لغو آن تصمیم‌گیری کند.

این فعال استارت‌آپی معتقد است که مقید کردن تاکسی های اینترنتی به مدیریت به شیوه های سنتی شهرداری و تاکسیرانی، نه تنها عملکرد این کسب و کارها را مختل می‌کند، بلکه به زیان مردم و مسافران تمام می‌شود و نظم پذیرفته شده فعلی را که باعث شده میلیون ها ایرانی مشتری پروپاقرص استفاده از این سرویس ها باشند، مختل می‌کند.

او با اشاره به سابقه عملکردی قیمت‌گذاری دستوری در بخش های مختلف اقتصاد طی سال‌های اخیر تصریح می‌کند: پیاده کردن الگوی سنتی قیمت‌گذاری، با ذات وجودی تاکسی های اینترنتی در تضاد است و اگر قرار بود آن شیوه ها کارآمد باشند، اساسا نیازی به تاکسی های آنلاین احساس نمی شد و این سرویس ها تا این اندازه مورد استقبال شهروندان قرار نمی گرفتند. انصاری تاکید می‌کند: اگر قرار است شهرداری برای معضل بالا بودن کرایه‌ها راهکاری بیندیشد، بهتر است پیش از هرچیز به حل معضل ترافیک بپردازد تا خود به‌خود نرخ کرایه‌های تاکسی‌های اینترنتی کاهش پیدا کند.

پیش از این نیز محمد خلج مدیرعامل اسنپ در نشستی که با هدف بررسی اثرات قیمت‌گذاری دستوری بر اقتصاد دیجیتال برگزار شده بود، بر مزیت های قیمت‌گذاری هوشمندی که این روزها در سرویس های تاکسی اینترنتی به کار گرفته می‌شود، تاکید کرده و خواستار الگوگیری از آن برای مدیریت بهینه دیگر بخش ها و صنایع شده بود.

در آن نشست خلج با تاکید بر تضاد قیمت‌گذاری دستوری با ماهیت اقتصاد دیجیتال اظهار کرد: «با ادامه دادن به سیاست قیمت‌گذاری دستوری بدون شک با مرگ نوآوری روبه رو خواهیم شد. خاصیت پلتفرم ها ایجاد شفافیت در حوزه های مختلف، به ویژه در زمینه قیمت‌گذاری است.»

این فعال اکوسیستم اقتصاد دیجیتال، قیمت‌گذاری هوشمندی که در حوزه تاکسی های اینترنتی انجام می‌شود را مثال خوبی از سپردن قیمت‌گذاری به فناوری دانست و گفت: «در تاکسی های اینترنتی همه چیز برای مسافر و راننده شفاف است. این شفافیت مزیت های بسیاری دارد که به راحتی نمی‌توان در بازار آفلاین به آن دست یافت. دفاع ما از قیمت‌گذاری شفاف و شناور دفاع از تکنولوژی و دانش روز جهان است؛ چون این نوع از قیمت‌گذاری بر اساس دانش روز جهان انجام می‌شود. دفاع از قیمت‌گذاری دستوری در مقابل قیمت‌گذاری شناور به نوعی ایستادن در مقابل دانش روز جهان است.»

حالا و در شرایطی که مدیریت شهر و  تاکسیرانی سال‌هاست درگیر انواع ناکارآمدی است و گوش شنوایی هم برای رسیدگی به مشکل مردم با تاکسی ها وجود ندارد، سوالی که مطرح می‌شود آن است که به امید کدام دستاورد باید مدیریت تاکسی های اینترنتی نیز به شهرداری سپرده شود؟

منبع/ دنیای اقتصاد