نشست شورای امنیت درباره قطعنامه ۲۲۳۱ و برجام

نشست دوره ای و شش ماهه شورای امنیت سازمان ملل درباره شانزدهمین گزارش آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل در خصوص قطعنامه ۲۲۳۱ در مورد ایران و برجام برگزار شدو آمریکا و اعضای اروپایی و غربی شورای امنیت همچنان که سفیر ایران در سازمان ملل گفت: تلاش کردند، روایت و جای قربانی و مقصر را تغییر دهند در حالیکه این آمریکا بود که از برجام خارج شد نه ایران.

کد خبر: ۱۲۱۱۰۳۰

تاریخ: ۲۸ آذر ۱۴۰۲ - ۰۸:۱۶

به گزارش «تابناک» به نقل از ایرنا از سازمان ملل، خانم رزمای دی کارلو معاون دبیرکل سازمان ملل در امور سیاسی، شانزدهمین گزارش آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل را در نشست روز دوشنبه به وقت محلی (۲۷ آذرماه ۱۴۰۲ برابر با ۱۸ دسامبر ۲۰۲۳ ) درباره اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت درباره ایران و توافق هسته ای ( برنامه جامع اقدام مشترک) موسوم به برجام قرائت کرد که بخش های ادعایی این گزارش  از سوی دبیرخانه سازمان ملل بشدت مورد انتقاد امیرسعید ایروانی سفیر و نماینده ایران در سازمان ملل قرار گفت.

شانزدهمین گزارش دبیرکل سازمان ملل درباره اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت که در ۲۳ بند ارائه شده است.در این گزارش آمده است: پیشرفت در رابطه با موضوع هسته ای ایران کمتر از انتظارات اعضای برنامه جامع اقدام مشترک یا برجام و جامعه بین المللی بوده است. به ‌رغم درخواست‌های مکرر از همه طرف‌های ذی‌ربط برای تجدید گفتگو و تعامل با هدف بازگشت به اجرای کامل و مؤثر برنامه و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت (۲۰۱۵)، تلاش‌های دیپلماتیک در حال حاضر متوقف شده است. در حالی که چالش‌های کنونی برای بازگرداندن این طرح پیچیده شده است، من همچنان بر این عقیده ام که این طرح بهترین گزینه موجود برای تضمین ماهیت منحصرا صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران است و از همه طرف‌ها می‌خواهم که بر اهداف مشترک خود در عدم اشاعه و امنیت منطقه ای تمرکز کنند.

درخواست ها از جمهوری اسلامی ایران برای خودداری از گام‌های بیشتر که اجرای کامل برجام را دورتر می کند، همچنان وجود دارد. ما همچنین از ایران می خواهیم اقداماتی را که از ژوئیه ۲۰۱۹ انجام داده و متعهد شده برگشت‌پذیر باشد، لغو کند. آمریکا همچنین باید تحریم‌های خود را همانطور که در این توافق مشخص شده است لغو یا معاف کند و معافیت‌ها را در رابطه با تجارت نفت با جمهوری اسلامی ایران تمدید کند. این اقدامات برای حفظ اهداف اولیه برنامه ضروری هستند.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در جدیدترین گزارش خود گزارش داده که «فعالیت راستی‌آزمایی و نظارت آن به‌طور جدی تحت تأثیر توقف اجرای تعهدات هسته‌ای ایران تحت برجام قرار گرفته است.» آژانس بین المللی انرژی اتمی از فوریه ۲۰۲۱ تاکنون قادر به راستی آزمایی کل ذخایر اورانیوم غنی شده در جمهوری اسلامی ایران نبوده، اما تخمین زده است که تا ۲۸ اکتبر ۲۰۲۳، کل ذخایر اورانیوم غنی شده ۴۴۸۶.۸ کیلوگرم بوده است (که بیش از مقدار مجاز ۲۰۲.۸ کیلوگرم است.). این مقدار شامل ۵۹۹.۸ کیلوگرم اورانیوم غنی شده به خلوص ۲۰ درصد از نوع U-۲۳۵ و ۱۳۰.۳ کیلوگرم اورانیوم غنی شده با خلوص ۶۰ درصد از نوع U-۲۳۵. آژانس همچنین خاطرنشان کرده که «در صورت ازسرگیری کامل اجرای تعهدات هسته‌ای توسط ایران در چارچوب برجام»، باید «یک خط نظارتی جدید» در رابطه با تولید سانتریفیوژ و آب سنگین ایجاد کند.

سپس، سفیر و نماینده مالت در سازمان ملل که به جای ایرلند تسهیلگر اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ در خصوص برجام است، در سخنانی گفت: از تلاش‌های همه کشورهای عضو برای مشارکت در گفتگو و اذعان به اهمیت برجام به‌عنوان یک توافق چندجانبه در عدم اشاعه هسته‌ای استقبال می‌کنم.

خانم ونسا فریزر (Vanessa Frazier ) سفیر و نماینده دائم کشور اروپایی مالت در سازمان ملل افزود: در طول دوره گزارش، کمیسیون مشترک برجام تشکیل جلسه نداد. هماهنگ کننده برنامه جامع اقدام مشترک به رایزنی با اعضای برجام و آمریکا برای رسیدگی به تحولات مربوط به این توافق، به منظور بازگشت احتمالی آمریکا به برجام و اطمینان از اجرای کامل و موثر آن ادامه داد.

وی تصریح کرد: من به عنوان تسهیل کننده برجام در شورای امنیت، عمیقاً به برنامه جامع اقدام مشترک که توسط شورا در قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) تأیید شده است، متعهد هستم.

وی ادامه داد: من مانند تسهیل کنندگان پیشین خود به دنبال تسهیل، تقویت و ترویج اجرای قطعنامه خواهم بود و قاطعانه معتقدم که گفتگو، شفافیت و استفاده از کانال ارتباطی برای حال و آینده حیاتی است. من از تلاش‌های همه کشورهای عضو برای مشارکت در گفتگو و اذعان به اهمیت برجام به‌عنوان یک توافق چندجانبه در عدم اشاعه هسته‌ای استقبال می‌کنم.

اما جان کلی دیپلمات آمریکایی در این نشست مدعی شد: ایران به اقدامات تحریک آمیز خود ادامه داده است. ایران باید اقدامات لازم برای اعتماد سازی در جامعه جهانی و کاهش تنش ها انجام دهد.

این دپیلمات آمریکایی بدون اشاره به نقض برجام از سوی آمریکا و خروج از این توافق بین المللی مدعی شد: آمریکا متعهد به رفع  نگرانی بین المللی در مورد برنامه هسته ای ایران از طریق دیپلماسی است اما متاسفانه این هدف ایران نیست.

وی ادعا کرد: ما کاملا آماده استفاده از همه ابزار لازم برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته ای هستیم.

دیپلمات آمریکایی مدعی شد: برنامه موشک بالستیک ایران تهدید برای صلح و امنیت منطقه ای است و ایالات متحده  آمریکا به همراه شرکای خود به جلوگیری از اشاعه تسلیحات موشکی ایران ادامه خواهند داد. ما همچنین به تحریم شرکت ها که در این تهدید سهم  دارند، ادامه خواهیم داد.

معاون نمایندگی چین در سازمان ملل در سخنانی در این نشست گفت: برجام  نتیجه دیپلماسی چند جانبه مورد تایید شورای امنیت است و ستون مهم عدم اشاعه هسته ای بین المللی است. در شرایط فعلی گسترش تنش ها میان اسرائیل و فلسطین, برجام بسیار مهم تر شده است.

وی تصریح کرد: برجام از همه طرف ها می خواهد فورا اقدامات و تعهدات لازم برای بازگشت به اجرای کامل برجام را انجام دهند. برجام تنها مسیر صحیح برای حل مساله هسته ای ایران است. مذاکرات باید هرچه زودتر از سر گرفته شوند. آژانس بین المللی انرژی اتمی باید به کار خود در ایران به شکلی شفاف و بی طرف ادامه دهد. آمریکا به عنوان آغازکننده بحران هسته ای ایران, باید صداقت از خود نشان دهد، به مسولیت ها و تعهدات خود عمل و تحریم های یکجانبه خود علیه ایران را لغو کند.

دیپلمات کشور چین همچنین ادامه داد: اظهارات اخیر مقامات اسرائیلی در خصوص استفاده از سلاح هسته ای در غزه که بی مسوولانه است, نشان دهنده بحران مساله هسته ای در خاورمیانه است و برخی از کشورها باید استاندارد دوگانه خود در خصوص این مساله را کنار بگذارند.

به گزارش ایرنا، واسیلی نبنزیا سفیر و نماینده دائم روسیه در سازمان ملل نیز در سخنانی گفت: برجام نمونه توانایی دیپلماسی چندجانبه در جهان امروز است. اما با مرور زمان تعدادی از اعضای برجام به خصوص یک کشور که از آن خارج شد تمام تلاش خود را می کنند تا پیروزی دیپلماتیک ما را بی نتیجه کنند.

وی افزود: آمریکا تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی علیه ایران وضع کرده است و پس از گذشت ۵ سال و نزدیک شدن انتخابات جدید در این کشور, واشنگتن هنوز اقدامی برای تصحیح اقدامات خود انجام نداده است.

سفیر روسیه در سازمان ملل گفت: گزارش دبیرکل سازمان ملل ممکن است چنین مفهومی ارائه دهد که ایران مسئول شکست برجام است. باید توجه داشته باشیم که بازگشت ایران به تعهدات خود تنها زمانی انجام خواهد شد که اقدامات مشابه توسط اروپایی ها و آمریکا انجام شود. تصمیم سه کشور اروپایی برای ادامه تحریم ها علیه ایران پس از لغو آنها در سازمان ملل, مانند اقدام آمریکا در خروج از برجام است.

نبنزیا همچنین با انتقاد از گزارش دبیرکل سازمان ملل بر اساس ادعاهای دبیرخانه این سازمان تصریح کرد: کشورهای غربی به ادعاهای خود در خصوص ارائه پهپاد از سوی ایران به روسیه جهت استفاده از اوکراین ادامه می دهند. ما نگران گزارش دبیرکل در این خصوص هستیم. دبیرکل سازمان ملل در این گزارش به ادعاهای آمریکا اشاره کرده و با این حال از نمایندگان ایران یا روسیه برای بررسی شواهد ادعای دعوت نشده است. اختیارات قطعنامه ۲۲۳۱ شامل این موضوع نمی شود.

دیپلمات انگلیسی نیز در این نشست شورای امنیت با تکرار ادعاهای آمریکا مدعی شد که گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی مبنی بر اینکه ذخایر اورانیوم غنی سازی  شده ایران ۲۲ برابر بیشتر از حد مجاز در برجام است، هویت صلح آمیز برنامه هسته ای این کشور را زیر سوال می برد.

وی با ابراز هراس از برنامه دفاع بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران ادعا کرد: برنامه موشکی ایران همچنان یک نگرانی اصلی برای عدم اشاعه هسته ای است.

این دیپلمات انگلیسی مدعی شد: انگلیس شواهدی به سازمان ملل ارائه داده است که نشان می دهند ایران به روسیه پهپاد ارائه کرده و مسکو از آنها برای حمله به اوکراین استفاده کرده است. ارائه این تسلیحات نقض قطعنامه ۲۲۳۱ است.

دیپلمات فرانسوی نیز همسو با دیگر کشورهای غربی و آمریکا و بدون کوچکترین اشاره ای به نقش آمریکا در نقض برجام در سخنانی مدعی شد: در ۴ سال گذشته ایران به نقض تعهدات  برجامی خود  ادامه داده است. در شش ماه گذشته این نقض تعهدات افزایش یافته به گونه ای که اقدامات هسته ای ایران هیچ توجیه صلح آمیز و غیرنظامی ندارند.

این دیپلمات فرانسوی با ابراز هراس غرب از پیشرفت های برنامه هسته ای ایران ادعا کرد: ایران به غنی سازی اورانیوم در سطحی بسیار بالاتر از آنچه در برجام مشخص شده است، ادامه می دهد. ایران به محدود کردن فعالیت آژانس بین المللی انرژی اتمی در این کشور ادامه می دهد.

وی مدعی شد که ما به همراه سه کشور اروپایی تصمیم گرفته ایم به تحریم های تسلیحاتی ایران پس از انقضای آنها در سازمان ملل ادامه دهیم و آماده ایم بلافاصله پس از بازگشت ایران به تعهدات برجامی خود این تصمیمات را لغو کنیم.

پاسخ های سفیر ایران در سازمان ملل به ادعاهای آمریکا و کشورهای غربی و نیز ادعاهای دبیرخانه سازمان ملل

سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل با انتقاد از رفتار غیرحرفه‌ای و سیاست زده دبیرخانه سازمان ملل در قبال قطعنامه ۲۲۳۱ تاکید کرد: مسئولیت وضعیت فعلی برجام بطور مستقیم و کامل برعهده آمریکا و اتحادیه اروپا/E۳ بدلیل موارد متعدد عدم اجرای قابل توجه تعهداتشان تحت برجام و همچنین نقض مستمر و سیستماتیک تعهدات حقوقی صریح بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ است.

به گزارش خبرنگار ایرنا، امیر سعید ایروانی سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد با عنوان «عدم اشاعه: اجرا قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت (۲۰۱۵)» که شامگاه دوشنبه به وقت محلی ۲۷ آذرماه ۱۴۰۲ برابر با ۱۸ دسامبر ۲۰۲۳ سخن می گفت، افزود: از زمان نشست قبلی شورا، جمهوری اسلامی ایران به طور مداوم برای احیای برجام تلاش کرده است. با این وجود، علیرغم حسن نیت و تلاش ما، طرف های دیگر تاکنون هیچ گام ملموسی برنداشته اند. نه ایالات متحده و نه E۳/EU صادقانه و مصمم به پایان دادن به عدم اجرای قابل توجه تعهدات خود تحت برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ نیستند.

ایروانی تصریح کرد: طبق معمول، امروز آنها با نادیده گرفتن عمدی دلایل اصلی وضعیت فعلی برجام، تلاش کردند تا روایت را تغییر دهند، جای قربانی و مقصر را تغییر دهند، کمپین اطلاعات نادرست به راه بیندازند و وارد بازی مخرب سرزنش کردن طرف دیگر شوند. شایان ذکر است طرفی که از برجام خارج شد، آمریکاست نه ایران!

سفیر ایران تاکید کرد: مسئولیت وضعیت فعلی برجام به طور مستقیم و کامل بر عهده ایالات متحده و سپس اتحادیه اروپا/E۳ به دلیل موارد متعدد «عدم اجرای قابل توجه» تعهداتشان تحت برجام و همچنین نقض مستمر و سیستماتیک تعهدات حقوقی صریح بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ است. علاوه بر این، بن بست در مذاکرات وین صرفاً ناشی از فقدان اراده سیاسی از سوی ایالات متحده و E۳ است که ناشی از ملاحظات سیاسی داخلی آنها است.

قطعنامه ۲۲۳۱ ربطی به مسائل منطقه ای ندارد

ارشدترین دیپلمات جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل همچنین تصریح کرد: قطعنامه ۲۲۳۱ ربطی به مسائل منطقه ای ندارد و هرگونه تلاش برای ایجاد چنین پیوندی سوء استفاده از روند است. به این ترتیب، تلاش برای ایجاد ارتباط نادرست بین استفاده از پهپاد در درگیری اوکراین و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد گمراه کننده و کاملاً بی اساس است. موضع ایران در قبال درگیری در اوکراین روشن و ثابت است.

ایروانی تاکید کرد: تهدید اصلی و دیرینه صلح و امنیت منطقه ما برای همگان شناخته شده است و تلاش برای کتمان آن از طریق اطلاعات نادرست، بدنام کردن یا اتهامات بی اساس به دیگران بیهوده و بی اساس است. برخلاف ادعاهای بی اساس، ایران پیوسته تعهد خود را به تقویت صلح و امنیت در منطقه نشان داده است. هیچ فرد، گروه یا کشوری به دستور ایران عمل نمی‌کند و به این ترتیب، ما مسئول رفتار هیچ‌کس در منطقه نیستیم.

انتقاد شدید ایران از رفتار غیرحرفه ای، غیرقانونی و سیاست زده دبیرخانه سازمان ملل در قبال قطعنامه ۲۲۳۱

سفیر ایران در سازمان ملل با بیان اینکه نامه نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل به تاریخ ۱۵ دسامبر ۲۰۲۳ حاوی نظرات مفصل ما در مورد شانزدهمین گزارش دبیرخانه درباره قطعنامه ۲۲۳۱ است، گفت: در این گزارش به بازدیدهای خاص و به اصطلاح یافته های آنها اشاره شده است. این فعالیت غیرمجاز و غیرقانونی است که نشان دهنده نقض آشکار دستور تعیین شده دبیرخانه است. این مأموریت، همانطور که در بند ۷ تبصره S/۲۰۱۶/۴۴ رئیس شورا به صراحت بیان شده است، به شدت محدود به «حمایت اداری» است.

این دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل ادامه داد: علاوه بر این، در حالی که تیم ۲۲۳۱ دبیرخانه فاقد تخصص فنی لازم است، حتی چنین تحقیقات غیرمجازی در مورد یک سوال بسیار فنی توسط تعدادی از کارکنان اداری انجام شده است! باعث تعجب است! چنین رفتار غیرحرفه ای، غیرقانونی و سیاست‌زده دبیرخانه با قطعنامه ۲۲۳۱ و تبصره فوق رئیس شورا مغایرت دارد و مهمتر از آن ناقض تعهدات صریح دبیرخانه طبق بند ۱ ماده ۱۰۰ منشور ملل متحد است.

وی با تکرار موضع اصولی جمهوری اسلامی ایران تصریح کرد: حتی قبل از پایان برخی اقدامات محدودکننده مرتبط با موشک‌های بالستیک در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۳، برنامه‌های فضایی و موشکی ایران خارج از محدوده و صلاحیت قطعنامه ۲۲۳۱ بود. همچنین باید مجددا موضع اصولی جمهوری اسلامی ایران را تکرار کنم: حتی قبل از پایان برخی اقدامات محدودکننده مرتبط با موشک‌های بالستیک در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۳، برنامه‌های فضایی و موشکی ایران خارج از محدوده و صلاحیت قطعنامه ۲۲۳۱ بود.

ایروانی در عین حال اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران آماده است تا اجرای کامل تعهدات خود ذیل برجام را پس از احیای این برجام و پذیرفتن به موقع، مؤثر، کامل و صادقانه تمامی تعهدات خود، از سر گیرد. بر اساس برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ این در واقع به اراده سیاسی واقعی آنها نیاز دارد.

به گزارش ایرنا، ایران پس از امضای برجام در سال ۱۳۹۴ با هدف لغو تحریم‌های ظالمانه، به‌عنوان کشوری مسئولیت پذیر، تعهدات خود را بدون عیب و نقص اجرا کرد و این مساله در ۱۶ گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی مورد تائید قرار گرفت.

اما پس از ورود دونالد ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۱۷ (دی ماه ۱۳۹۵) و پس از چند اقدام مقدماتی، در نهایت با اتخاذ مواضع مغایر با مفاد برجام، با خروج یکجانبه و غیرقانونی آمریکا از آن در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ (۸ مه ۲۰۱۸)، در دو مرحله تحریم‌های ثانویه آن علیه ایران بازگردانده شد.

جمهوری اسلامی ایران نیز در سال ۲۰۱۸ سازوکار حل اختلاف را در چارچوب کمیسیون مشترک برجام در سطح وزیران امورخارجه اعضای باقی‌مانده در این توافق فعال کرد. در نتیجه این نشست، طرف‌های عضو برجام با صدور بیانیه‌ای، ۱۱ تعهد را برای جبران خسارت‌های اقتصادی ناشی از اقدام یکجانبه آمریکا مطرح کردند.

اما اجرای نامتوازنِ این توافق از یک طرف و فشارهای ناشی از اعمال و تشدید تحریم‌های یکجانبه آمریکا از طرف دیگر، باعث شد تا یکسال پس از خروج آمریکا از برجام، در نهایت در تاریخ ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۸ (۸ مه ۲۰۱۹) شورای‌عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران تصمیماتی در راستای متوقف کردن گام به گام اجرای اقدامات داوطلبانه تعهدات هسته‌ای با اعطای فرصت‌های ۶۰ روزه به دیپلماسی، اتخاذ کند.

ایران تا یک سال پس از خروج آمریکا از برجام به تمامی تعهداتش ذیل این توافق عمل کرد تا به کشورهای اروپایی که وعده می‌دادند آثار خروج واشنگتن از توافق را جبران می‌کنند، فرصت دهد تا برای تحقق این وعده تلاش کنند. اما با توجه به اینکه کشورهای اروپایی به وعده‌هایشان عمل نکرده‌اند، در چند گام تعهداتش ذیل برجام را کاهش داد. کاهش تعهدات ایران بر اساس مفاد توافق هسته‌ای برجام صورت گرفت.

دولت جو بایدن نیز برغم شعار انتخاباتی اش برای بازگشت به برجام، به دلیل زیاده خواهی ها در مذاکرات و پس از آن سوار شدن بر موج ناآرامی های داخلی ایران و همسو شدن با مخالفان جمهوری اسلامی ایران و نیز جنگ های اوکراین و اسرائیل تاکنون از بازگرداندن آمریکا به این توافق بین المللی ناکام مانده است اما در توافقی میان تهران - واشنگتن همزمان با تبادل زندانیان میان دو طرف، ۶ میلیارد دلار از دارایی های مسدود شده ایران در کره جنوبی آزاد و به قطر منتقل شد که جمهوریخواهان و مخالفان دولتش از این اقدام بشدت عصبانی هستند.

کرت کمبل، نامزد دولت جو بایدن برای تصدی سمت قائم‌ مقامی وزارت امور خارجه آمریکا به جای وندی شرمن که بازنشسته شد، در نشست تایید صلاحیتش در کمیته روابط خارجی سنا در ماه جاری میلادی گفت: مذاکرات احیای برجام دیگر روی میز نیست.

کرت کمبل، هماهنگ‌کننده شورای امنیت ملی در امور هند و اقیانوسیه وزارت امور خارجه روز پنجشنبه به وقت محلی به سناتورها گفت: فکر نمی‌کنم کسی معتقد باشد که در شرایط کنونی فرصتی برای بازگشت به توافق برجام وجود دارد. این موضوع دیگر جای بحث ندارد.