وین چگونه «زیست‏‏‌ پذیرترین» شهر جهان شد؟

زیست‌پذیرترین شهر جهان، جایی است که ۶۰درصد از شهروندانش «دسترسی راحت به مسکن باکیفیت» دارند. وین هر سال از سوی واحد اطلاعات اکونومیست، اولین شهر جهان به لحاظ کیفیت زندگی معرفی می‌شود؛ اما تاکنون، تحقیق جامعی درباره ویژگی متفاوت این شهر - آرامش و امنیت ساکنان- نشده بود. یک مطالعه می‌گوید، کلید مسکن در استطاعت در وین است.

کد خبر: ۱۱۵۸۸۹۳

تاریخ: ۲۱ دی ۱۴۰۱ - ۰۴:۳۳

به گزارش تابناک به نقل از دنیای اقتصاد، وین، پایتخت اتریش همه ساله از بین ۱۷۲ کشور، به عنوان «زیست‌پذیرترین» شهر جهان برای زندگی شناخته می‌شود؛ اما ساکنان این پایتخت اروپایی از چه امتیازها و امکاناتی برخوردارند که در این رنکینگ -که از سوی واحد اطلاعات اکونومیست انجام می‌شود- بهترین رتبه محل سکونت را از آن خود می‌کنند؟

یک مطالعه بر روی نظام شهرسازی و اقتصاد مسکن شهر وین صورت گرفته است که نشان می‌دهد، «کیفیت زندگی ساکنان یک شهر با لذت بردن از ساختمان و محله ای که در آن سکونت دارند، رابطه مستقیم دارد» و در عین حال، «زندگی در خانه راحت، ارزان و ایمن، باعث شادی، احساس امنیت و بهره وری در افراد می‌شود». سیاست های شهری و مسکن در وین، همه این ویژگی ها را برای سکونت شهروندان فراهم کرده است.

نتایج این تحقیق که در فایننشال تایمز به چاپ رسیده، حاکی است: ۶۰‌درصد از جمعیت ساکن وین در «مسکن با کیفیت بالا و در استطاعت» زندگی می‌کنند که الزاما مسکن ملکی نیست بلکه بخش قابل‌توجهی از آنها در واحدهای مسکونی اجاره ای با عنوان «مسکن اجتماعی» سکونت دارند که با عمده این خانه ها در دیگر کشورهای اروپایی یک تفاوت معنادار دارد.

مسکن اجتماعی یا همان واحدهای مسکونی اجاره ای ارزان در وین دارای سه ویژگی اجاره بهای پایین، امکانات بالاتر از سطح متعارف و چهره (نما) مطلوب است که باعث شده این مجتمع ها از «برچسب خانه های فقیرنشین» در امان بماند و در عین حال، بدون شکل‌گیری شکاف طبقاتی در محله های مسکونی و اجاره ای، ساکنان مسکن اجتماعی از طیف‌های مختلف، احساس خوبی برای سکونت در آنها داشته باشند.

بر اساس شاخص فقر مسکن هبیتات - دفتر اسکان بشر ملل متحد- مسکن در استطاعت به معنای «سهم زیر ۳۰درصدی هزینه اجاره از کل هزینه های زندگی» است و افراد در فقر مسکن در شهرها باید حداکثر به همین میزان باشد.

نتایج مطالعه درباره الگوی تامین مسکن ارزان در وین مشخص می‌کند، طی حدود یک قرن گذشته سیاستگذار با درآمد حاصل از مالیات ملکی توانسته منابع و اعتبارات موردنیاز برای ساخت انبوه مسکن اجاره ای را در وین تامین کند و در عین حال به یک خط قرمز از بابت «کیفیت زندگی» در تامین مسکن ارزان پایبند بوده است.

در حال حاضر متوسط اجاره بهای ماهانه آپارتمان یک خوابه با امکانات در وین حدود ۶۵‌درصد سایر پایتخت های مهم اروپایی است.

درس هایی از مسکن وین
معروف ترین کنسرت سال نو در جهان در وین اجرا می‌شود و زیر سقف طلایی سالن قرن نوزدهمی کنسرت Musikverein برای میلیون ها نفر در سراسر جهان پخش می‌شود. وین مترادف با موسیقی کلاسیک است، این شهر، خانه هایدن، موتزارت، بتهوون و شوبرت بوده است. این شهر مترادف با قهوه‌خانه ها نیز هست، مکانی که در اوایل قرن بیستم هنرمندان، نویسندگان، فیلسوفان و رادیکال های سیاسی از جمله کلیمت، زوایگ، ویتگنشتاین، فروید، تروتسکی و البته هیتلر، گرد هم می آمدند. بعدها وین به عنوان شهر مرزی در جنگ سرد، به عنوان شهر جاسوسان شناخته و تا مقطعی دچار بدنامی شد.

اما وین دیگری نیز وجود دارد، مدل قرن بیستمی این شهر که بیشتر گردشگران آن را نمی بینند. نسخه معاصر وین به دلیل کیفیت بالای زندگی و به دلیل قرار گرفتن در صدر فهرست جهانی زیست پذیرترین شهرها مشهور شده است.

ایوان کراستف، دانشمند علوم سیاسی از موسسه تحقیقاتی (IWM) که بیش از یک دهه است خانه خود را در پایتخت اتریش ساخته است، می گوید وین شهری است که می‌توانید انتخاب کنید که می خواهید در چه قرنی زندگی کنید. می‌توانید از خیابان های سنگ فرش شده قرون وسطی تا اواخر قرن نوزدهم و مدرنیسم وین با پای پیاده سفر کنید و سپس به شبکه حمل ونقل عمومی ارزان و بسیار کارآمد بروید تا از ساختمان طراحی شده توسط زاها حدید، معمار برجسته دیدن کنید.

به گفته واحد اطلاعات اکونومیست، امتیاز زیست‌پذیری یک شهر بر اساس چند عامل محاسبه می‌شود: مراقبت های بهداشتی، فرهنگ، محیط‌زیست، آموزش، زیرساخت ها و امنیت. وین تقریبا در همه این موارد سرآمد است. به همراه دانمارک و فرانسه، اتریش بالاترین نرخ مالیات بر درآمد شخصی را در اروپا دارد، بنابراین افرادی که بیش از ۹۰هزار یورو درآمد دارند ۵۰‌درصد مالیات می‌پردازند. اما در ازای آن چیزهای زیادی به دست می‌آورند. با توجه به اینکه استطاعت‌پذیری شهرهایی چون لندن و نیویورک برای قشر متوسط کاهش می یابد، این سوال مطرح است که آیا چیزهایی برای آموختن از وین وجود دارد؟

بر اساس تجربه نویسنده مقاله، هزینه حمل ونقل عمومی سالانه در وین تنها ۳۶۵ یورو، یک یورو در روز، بوده است. این درحالی است که برای یک کارت سفر سالانه برای بخش داخلی لندن (مناطق ۱ تا ۳) بیش از ۱۸۰۰ پوند یعنی حدود ۵ پوند در روز باید هزینه کرد. تعدد و تنوع رویدادهای فرهنگی رایگان در وین نیز شگفت‌انگیز است.

به گفته ورونیکا کاپ هاسلر، وزیر فرهنگ و علم شهر، فرهنگ در دی ان اِی وین است؛ تاکنون سرمایه‌گذاری زیادی در بخش فرهنگ در وین صورت گرفته است، هیچ کس به دلیل نداشتن پول کنار گذاشته نمی‌شود. او مفتخرانه توضیح می‌دهد که حتی افراد تحت پوشش حمایت های دولتی هم در وین حق دارند بلیت اپرا را خریداری کنند. او در طول همه‌گیری یک جشنواره رایگان موسیقی در فضای باز برگزار کرد که هم چنان به مدت ۶ هفته در تابستان ها برگزار می‌شود. به گفته او، شهر به سینماهای مستقل شهر نیز یارانه می‌دهد.

مساله دیگری که نویسنده مقاله را شگفت‌زده کرده است معقول بودن اجاره‌بها در وین در مقایسه با لندن و نیویورک و اکثر پایتخت های اروپایی است. دلیل این امر، سیاست رادیکال خانه سازمانی شورای شهر وین است. این شورا بزرگ‌ترین صاحب املاک در اروپاست. حدود ۶۰‌درصد از جمعیت در مسکن با کیفیت بالا زندگی می‌کنند که شامل خانواده‌های طبقه متوسط و متخصصان جوان می‌شود.برخلاف لندن، پرستاران، معلمان و کارمندان دولتی می‌توانند تمکن مالی زندگی در مرکز را داشته باشند. طبق گزارش شرکت املاک رایت موو میانگین قیمت اجاره ماهانه در لندن اکنون ۲هزار و ۳۴۳ پوند است که در سال گذشته ۱۶‌درصد افزایش داشته است.میانگین اجاره‌بها در منهتن نیز بیش از ۵۲۰۰ دلار در ماه است که ۱۹‌درصد افزایش یافته است.

در وین، دسترسی گسترده به مسکن یارانه ای،اجاره‌بها را در بخش خصوصی تعدیل کرده است. طبق شاخص اجاره میچپیگل برای سال ۲۰۲۲، متوسط قیمت اجاره ماهانه برای یک آپارتمان ۶۰ متری در این شهر ۷۶۷ یورو است، و اجاره خانه های اجتماعی به طور قابل‌توجهی پایین تر هستند. علاوه بر آن، مستاجران از سطح بالایی از محافظت در برابر افزایش اجاره و تخلیه خانه برخوردار هستند. داشتن یک منزل راحت و ارزان‌قیمت برای احساس امنیت و شادی و بهره وری بسیار مهم است.در سرتاسر لندن، متوسط اجاره تقریبا ۴۰‌درصد از درآمد ناخالص یک مستاجر را به خود اختصاص می‌دهد.

برای درک سیاست مسکن وین، باید به پایان جنگ جهانی اول و تولد اتریش برگردید. امپراتوری هابسبورگ فروپاشیده بود و وین یک‌شبه از یک شهر امپراتوری ثروتمند به پایتخت پرجمعیت یک کشور کوچک تبدیل شد. وین در آن زمان با تعداد زیادی از آوارگان مواجه بود و یک چهارم جمعیت آن بی خانمان بودند.

برخی از مهاجران در جنگل ها کلبه های موقتی ساختند، که در سرمای شدید زمستان یخ زدند. ولفگانگ مادرتانر مورخ در این‌باره توضیح می‌دهد، وین شهری درحال مرگ بود؛ نه تنها مرگ مالی در این دوره رخ می‌داد؛ بلکه مردم نیز بر اثر بیماری هایی از قبیل سل می مردند، این بیماری آنقدر رایج شد که آن را بیماری وینی نامیدند. سپس، دقیقا ۱۰۰ سال پیش، در سال ۱۹۲۳، شورای شهر وین، که توسط حزب سوسیال دموکرات اداره می‌شد، تصمیم مبتکرانه ای برای ساخت ۲۵هزار واحد خانه عمومی برای فقرا گرفت که از طریق مالیات های جدید بر زمین، اجاره و کالاهای لوکس تامین می شد. ایجاد یک قانون اساسی فدرال جدید، وین را به یک استان خودمختار تبدیل کرد؛ وین توانست مالیات های خود را افزایش دهد و با این کار، پایتخت اتریش به سنگر سوسیالیستی در یک کشور محافظه‌کار و کاتولیک تبدیل شد، که وین به غیر از هفت سالی که تحت حاکمیت نازی‌ها بود، همچنان هم همین‌طور است.

یکی از اولین شهرک های مسکونی که ساخته شد مجموعه‌‌ مسکونی کارل مارکس هوف بود که هنوز هم بنایی چشمگیر است. وین برای نگهداری از ساختمان های عمومی خود پول زیادی خرج می‌کند.

هدف مقامات وینی، ساخت مسکن ارزان، بهداشتی و زیبا بود. آنها معتقد بودند که زیبایی نباید فقط متعلق به ثروتمندان باشد. برای این منظور، شهر بزرگ‌ترین معماران را استخدام کرد و آثار هنری عمومی زیادی را طراحی و احداث کرد. چپ ها از این شهر به عنوان ورسای کارگران یاد می کردند، در حالی که راست ها شکایت داشتند که پرولتاریا در چنین عظمتی احساس ناراحتی می‌کند. شهر دیگری وجود ندارد که در آن یک خانه سازمانی به عنوان یک جاذبه گردشگری بازدیدکننده داشته باشد، اما در وین، گردشگران برای بازدید به سمت هاندرتواسرهاوس، یک مجتمع مسکونی رنگارنگ که پوشیده از موزاییک و گیاهان است، هجوم می آورند.

مایک نووتنی، معمار و نویسنده، در شرح تفاوت های بین سیاست خانه سازمانی در لندن و وین، می گوید شورای شهر وین تلاش زیادی برای اجتناب از محلات اقلیت های مذهبی و ساختن جوامع مختلط انجام می‌دهد. شکاف بزرگی که در انگلستان بین مالکان خانه و افرادی که در املاک زندگی می‌کنند وجود دارد در وین دیده نمی‌شود.

خانه سازمانی در وین بد شناخته نمی‌شود و مردم به زندگی در این منازل افتخار می‌کنند. طبق داده‌های رسمی، امروز حدود ۲۰‌درصد از جمعیت لندن در برخی از اشکال خانه سازمانی زندگی می‌کنند، در حالی که این رقم در وین ۶۰‌درصد است. در دهه ۱۹۲۰، زندگی سالم یکی از ستون های سیاست مسکن وین بوده است. مقامات شهر اصرار به عایق بندی آپارتمان ها و تجهیز آنها به سیستم‌های تهویه دارند و مستاجران باید به باشگاه های ورزشی و استخرهای شنا، از جمله حمام های عمومی آرت‌دکو، دسترسی داشته باشند. خانه های سازمانی جدید در وین حتی استخرهایی روی پشت بام ها برای ساکنان دارد. بر اساس قوانین تصویب شده، ۵۰‌درصد از امکانات جدید خانه سازمانی باید مربوط به توسعه فضاهای سبز باشد.

مایکل لودویگ، شهردار وین، دوست دارد تفاوت بین دولت خود و نیاکان رادیکال خود در دهه ۱۹۲۰را نشان دهد. اما این رویکرد، دوره طولانی تاریک وین، از اواسط دهه ۱۹۳۰ تا پایان جنگ سرد، را نادیده می‌گیرد. بسیاری از بهترین خلاقان و روشنفکران وین یهودی بودند و از دست دادن بسیاری از معماران، دانشمندان و موسیقی دانان تاثیر زیادی روی این شهر داشته است.

علاوه بر این، در سال ۱۹۹۴، وین به یک شهر مرزی بین شرق و غرب تبدیل شد که تنها ۵۰ کیلومتر از پرده آهنین فاصله داشت؛ وین از مسیرهای تجاری قدیمی خود در اروپای مرکزی و بالکان جدا شد. دانیل کلمان، رمان نویس، معتقد است وین امروز با وین دوران کودکی او متفاوت است، زمانی که خاکستری، تک‌فرهنگی، افسرده کننده و بدون زندگی شبانه بود. دو نقطه عطف تاریخی، سبب ایجاد تغییر شد: فروپاشی دیوار برلین و پیوستن اتریش به اتحادیه اروپا در سال ۱۹۹۵.

از زمانی که وین به کشورهای امپراتوری سابق خود متصل شد، رونق گرفت، مهاجران از شرق و بالکان وارد این شهر شدند و شهر دوباره شروع به خانه سازی کرد. این شهر اکنون یکی از بزرگ‌ترین شهرهای اتحادیه اروپا با جمعیت جوان است. با توجه به سطوح بالای مهاجرت به وین، تنش بین اتریشی ها و مهاجران بر سر مسکن نسبتا کم است. اما با افزایش جمعیت،اجاره‌بهای بخش خصوصی در دهه گذشته به میزان قابل‌توجهی افزایش یافته است و با افزایش قیمت زمین، این نگرانی وجود دارد که شهر نتواند خانه سازمانی کافی برای پاسخ به تقاضای آینده بسازد.بسیاری از بخش های شهر تاریخی که قبلا مهاجران را در خود جای داده بود، درحال اعیانی شدن هستند. شرکت‌های ساختمانی خصوصی درحال بازسازی این ساختمان‌های قدیمی هستند و آنها را به مالکان می‌فروشند.

انواع مختلفی از خانه سازمانی در وین وجود دارد. آپارتمان های شورایی (Gemeindebau) متعلق به شهر هستند و از طریق یک سیستم مبتنی بر امتیاز اختصاص داده می شوند. تعاونی ها، انجمن های مسکن غیرانتفاعی هستند که ساکنان در آن سهام خریداری می‌کنند. آپارتمان های یارانه ای نیز توسط شرکت‌های توسعه دولتی-خصوصی با پول سرمایه‌گذاری شده توسط شهر ساخته می‌شوند.

در حالی که همه این موارد کمال شهری به نظر می رسد، اما یک نظرسنجی جدید صورت گرفته از ۱۲هزار مهاجر نشان می‌دهد که وین نجوش ترین شهر جهان است. تازه‌واردانی که انتظار رفتار دوستانه فوری آمریکایی ها یا صمیمیت گرم ایتالیایی ها و یونانی ها را دارند، باید در نظر داشته باشند که جامعه وین جامعه ای محتاط و کاملا جدی است. زیست پذیری به معنای هیجان انگیز بودن نیست به معنای لذت بردن از یک زندگی آسان برای خود و خانواده است. اکثر مردم در آپارتمان زندگی می‌کنند، آنها باغی ندارند. ولی به فضای عمومی اهمیت بیشتری می‌دهند.