ضرورت روانشناسی سایبری برای سلامت جامعه

دبیر شورای عالی فضای مجازی کشور با اشاره به ظهور حوزه روانشناسی سایبری (cyberpsychology) و نقش تحقیقات در این حوزه، بر اهمیت ارتقای سواد فضای مجازی حوزه روانشناسی و مردم و ساماندهی حوزه مشاوره و روانشناسی در این فضا تاکید کرد.

کد خبر: ۱۱۳۸۴۱۰

تاریخ: ۱۲ شهريور ۱۴۰۱ - ۰۸:۲۸

به گزارش «تابناک» به نقل از روابط عمومی مرکز ملی فضای مجازی، سید ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر شورایعالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی در اولین همایش ملی آسیب شناسی روانی و مداخلات روانی–اجتماعی دوران کرونا گفت: توسعه فضای مجازی با تحولات تکنولوژی در دنیا درجریان بود اما حادثه کرونا باعث افزایش رشد فناوری های پایه در فضای مجازی شد و ما وارد عصری شدیم که از آن به سایبر فیزیک تعبیر می شود که در آن انسان ها علاوه بر زیست در اکوسیستم فیزیک در اکوسیستم فضای مجازی نیز زیست می کنند.

وی با اشاره به حضور ۵ میلیارد نفر در جهان در فضای مجازی و حضور نزدیک به ۴.۶ میلیارد نفر از این تعداد در شبکه های اجتماعی، گفت: یکی از خاصیت های فضای مجازی بحث توجه است که در واقع یک «بازنمایی ازخود» توسط انسان ها در این فضا صورت گرفته و انسان ها در حال ساخت خود جدید در فضای مجازی هستند.

فیروزآبادی تاکید کرد: این بازنمایی از خود اقتصاد بسیار بزرگی را راهبری می کند که این اقتصاد پیشران تقویت مساله توجه در این فضا است.

وی تصریح کرد: از جمله خاصیت های دیگر این فضا اطلاعات پایه بودن مبتنی بر ارتباطات است و چون هر گونه ارتباط می تواند مداخله ای در حوزه روانی انسان داشته باشد، حائز اهمیت است. این در حالی است که این ارتباط اطلاعاتی دارد که منشاء تفهم درحوزه شناخت از خود است. بر همین اساس شاهد تغییر مبادی تفهمی و مبادی ارتباطی انسانها هستیم که این درحوزه روان انسان ها موثر است.

دیجیتالی شدن انسان در عصر جدید

دبیر شورایعالی فضای مجازی با اشاره به دیجیتالی شدن انسان در عصر جدید افزود: دیجیتالی شدن انسان درعصر جدید به معنی تغییر عمیق ساختارها، فرآیندها، روابط و مفاهیم است و بعضا به تحول دیجیتالی، تحول تمدنی و تحول برهم زننده تعبیر می شود که با توجه به این که هر ناپیوستگی بر روح و روان انسان اثر عمیق می گذارد و نوعی اضطراب ایجاد می کند باید این مهم برای حفظ سلامت جامعه مورد توجه قرار گیرد.

وی گفت: آنچه که مسلم است تحولات مفاهیمی در این فضا ایجاد شده و شاهد هستیم که بسیاری از مفاهیم به دلیل تغییر اکوسیستم انسان باید بازتعریف و بازفهم شود که این مهم برخلاف خود تحولات که بسیار سریع و مستقل از زمان است، در بستر زمان صورت می گیرد که این تاخر جامعه را دچار مشکلات کرده و بیماری های روانی مختلف ایجاد می کند که متداول ترین آن انزوای در جمع است که در کنار مزایای این فضا، اثراتی همچون فردیت گرایی انسانی را شاهد هستیم.

فیروزآبادی با اشاره به ایجاد مفاهیم برخط بودن همچون دوران پیشا صنعتی اظهار داشت: کرونا باعث تغییر زیست کاری انسان همچون دوران پیشا صنعتی شد و خانه و محل کار با دورکاری و برخط بودن ادغام شدند و این درحالی صورت گرفت که خانه ها آمادگی این تغییر را نداشتند و این نیز می تواند در روان انسان ها تاثیرگذار باشد.

وی افزود: با توجه به تحولات فضای مجازی و تاثیر آن بر انسان روانشناسی سایبری در دنیا مطرح شده که مرکز ملی فضای مجازی نیز در این حوزه فعال است.

تاثیر کرونا بر استفاده کودکان از فضای مجازی

رئیس مرکز ملی فضای مجازی با تاکید بر تاثیر کرونا و مشروعیت بخشیدن به کودکان در فضای مجازی، گفت: این پدیده در دنیا اتفاق افتاده و کودکان در این دوره پاندمی وارد فضای مجازی شدند و حتی مرکز ملی فضای مجازی با حمایت از پروژه شاد شرایط حضور کودکان و دانش آموزان را در فضای مجازی تسهیل کرد تا جایی که این برنامه 26 میلیون بار نصب شده در بعضی از روزها 12 میلیون کاربرفعال داشته و نزدیک به 20 درصد از ترافیک کشور به کودکان اختصاص یافت که این اتفاق در بلند مدت اثرات روانی و اخلاقی را بر جامعه می گذارد.

وی با بیان این که این تغییرات همچون حضور کودکان در فضای مجازی، حضور خانواده ها درکنار آنها در این فضا، دورکاری، برگزاری برنامه ها به صورت برخط و ... ماندگار است، اعلام کرد: فناوری هایی که زیست بوم جدید سایبرفیزیک را تقویت می کنند در حال توسعه هستند و مباحثی مثل هوش مصنوعی، شبکه های اجتماعی و بانک های اطلاعاتی که بر مبادی تفاهم انسان تاثیر دارند در حال ظهور و فراگیری است، بنابراین باید برای آنها تدابیری پیش بینی کنیم و باتحقیقات دراین حوزه برای آینده توصیه نامه داشته باشیم.

همه گیری کرونا و افزایش انتشار اخبار جعلی

فیروزآبادی با اشاره به اینکه این نگرانی جهان گیر است و دنیا به دنبال راه حل‌های روانشناسی در این حوزه است، گفت: با فراگیری کرونا با پدیده توسعه اخبار جعلی درکشور درمرکز ملی فضای مجازی روبرو بودیم که بسیار نگران کننده بود و در آن دوران نزدیک به ۱۰۶ هزار تکذیبیه در فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی منتشر شده که منشا آن اخبار پیام‌رسان تلگرام بود و ۱۵ هزار تکذبییه فقط به دلیل اخبار جعلی با منشا اینستاگرام تولید شد که همه این‌ها منجر به مرگ ده‌ها نفر در برخی مواقع نیز شده است بنابراین باید به پدیده‌های برآمده از فضای مجازی توجه داشت چرا که ترکیبی از مبادی تفاهمی، شناختی و انگیزه‌های توجه هستند.

وی با اشاره به این که نزدیک به ۳۰۰ میلیارد خبر کرونایی در فضای مجازی توسط مردم مشاهده شده است، افزود: این میزان بازدید نشان از ایجاد اثرات روانی بسیار در کشور دارد که باید مدیریت شود. این در حالی است که در حال حاضر هزاران کانال و صفحه مشاوره و روانشناسی در کانال های خارجی فعال هستند که بسیاری از آنها توسط افرادی مدیریت می شود که فاقد صلاحیت مشاوره هستند و باید این فضا نه توسط دولت بلکه توسط خود جامعه روانشناسی کشور ساماندهی شود.

رئیس مرکز ملی فضای مجازی گفت: براساس رصد مرکز ملی فضای مجازی، مشاهده اخبار روانشناسی و مشاوره ای در کشور چهار برابر شده که این نشان دهنده آن است که باید برای ساماندهی این فضا سریعا اقدام شود.