چرا و کجاها سیل می‌آید؟

چند روزی است که به واسطه بارش های تند و زیاد در نقاط مختلف کشور به ویژه مناطق جنوبی شاهد شکل گیری سیل های مخرب هستیم؛ اتفاقی که رخ دادنش به ویژه در مرداد ماه چندان باور پذیر نیست ولی بر اساس عوامل مختلف نظیر تغییر اقلیم ظهور و بروز پیدا می کند.

کد خبر: ۱۱۳۲۱۰۴

تاریخ: ۰۶ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۷:۵۹

به گزارش «تابناک»، شکل گیری سیل های مخرب در روزهای گذشته که در تازه ترین آنها در منطقه امام زاده داوود تهران و استان سیستان و بلوچستان نیز به کشته شدن چندین هموطن منجر شد، حالا برای بسیاری این سئوال را ایجاد کرده که اساساً سیل و سیلاب چرا، چگونه و کجاها ایجاد می شود؟

در پاسخ به این سئوال می توان گفت، امروزه به دلیل دخالت های بی رویه در بسیاری نقاط که قبلاً سیل نمی‌آمده، طغیان های بزرگی مشاهده می‌شود. فعالیت بشر به چند صورت احتمال وقوع سیل را افزایش می‌دهد. از آن جمله می‌توان به ساختمان‌سازی در دشت سیلابی رود که مستلزم اشغال بخش‌هایی از آن است و باعث کاهش ظرفیت طبیعی رود می‌شود، اشاره کرد. به این ترتیب محدوده‌ای از دشت سیلابی که در زمان طغیان زیر آب می‌رود، گسترده‌تر می‌گردد.

شهرسازی‌ها و حذف گیاهان باعث کاهش مقدار آب نفوذی و افزایش آب سطحی می‌شود. حجم زیاد آب از یک طرف بر بزرگی طغیان می‌افزاید و از طرفی با افزایش فرسایش، رسوباتی به وجود می‌آورد که با برجای گذاشتن آن‌ها ظرفیت بستر اصلی رود کاهش می‌یابد. موارد پیش معمولاً تاثیر تدریجی دارند، ولی سیل های ناگهانی و فاجعه آمیز اغلب بر اثر تخریب سدها و بندها، ایجاد می‌شوند.

چراسیل می آید؟
گفته می شود از زمان‌های ماقبل تاریخ، مردم بجهت دسترسی به سیستم حمل و نقل ارزان و راحت و همچنین داشتن دسترسی به منابع غذائی و تجارت، در کنار دریاها و رودخانه‌ها مسکن می‌گزیدند؛ چنانچه جمعیت انسانی در کنار منابع طبیعی آبی متمرکز نبودند، هیچ نگرانی از بروز سیل وجود نداشت. ولی به هر روی وجود خاک حاصلخیز کنار رودخانه‌ها منوط به جاری شدن سیلاب‌های متعدد و وجود انواع رسوب گذاری‌های عادی همراه با آن می‌باشد.

سیلاب‌های برخاسته از دریا قدرت ایجاد طغیان‌ها یا در هم نوردیدن استحکامات ضد سیل مانند سیل شکن‌ها و همچنین صاف کردن تپه‌های شنی یا پر کردن نواحی گود زمین را دارا است. بنابراین در زمین‌های ماورای این استحکامات ساحلی امکان سیل گرفتگی و آسیب دیدگی متصور است. عواملی مانند طوفان‌های سهمگین طوفان‌های برق آسا، جزر و مد بلند، پدیده تسونامی یا ترکیب اینها، باعث ایجاد سیلاب‌های دریایی می‌گردند. از آنجائیکه اکثر مناطق شهری در کنار ساحل بنا شده‌اند، این تهدید جدی در تمام نقاط جهان وجود دارد.

بسیاری از رودخانه‌ها که در مرزهای زمین‌های نسبتاً مسطح جاری هستند، دشت‌های سیلابی را تشکیل می‌دهند. در هنگام شدید بودن سیل، جمع شدن گل ولای بروی زمین‌های زراعی باعث کاهش حاصل خیزی آن‌ها خواهد گردید. در فرهنگ‌های کشاورزی اولیه، ارتباط چرخه سالیانه سیل و سال زراعی از اهمیت بالائی برخوردار بوده بخصوص در مورد مصریان باستان ساکن در مجاورت رود نیل و ساکنان بین النهرین در کنار رود خانه‌های دجله و فرات.

سیل معمولاً زمانی به وقوع می‌پیوندد که یک سطح پست زمین از آب پر شده باشد. بدترین حالت‌های سیل رودخانه‌ای معمولاً در زمین‌های حاشیه‌ای یک رود جاری می‌شود. به عنوان نمونه می‌توان از سیل‌های کوئینزلند در ژانویه سال ۱۹۹۹ نام برد که در آن بخش جنوب شرق کوئینزلند به زیر آب فرو رفت. سیل زمانی رخ می‌دهد که خاک و پوشش گیاهی یک منطقه توانائی جذب کامل آب را نداشته باشد. در این زمان حجم آب به صورت غیرقابل کنترل از طریق کانال‌های رودخانه‌ای یا حفره‌های طبیعی یا مخازن آب دست‌ساز بشر، ریزش می‌نماید.

سیل‌های دوره‌ای به صورت طبیعی در بسیاری از رودخانه‌ها رخ داده و باعث بوجود آمدن مناطقی بنام دشت‌های سیلابی می‌گردد. علت وقوع این سیلاب‌ها بارش باران‌های شدید و گاهی نیز توام با ذوب برف است که باعث طغیان رود خانه و جاری شدن آب در زمین‌های حاشیه‌ای رود می‌شود. نام سیلابی که به یکباره و بدون هیچ فرصت قبلی ایجاد و جاری می‌شود، سیل آنی است. سیلاب‌های آنی معمولاً در اثر بارش بیش از حد در یک منطقه نسبتاً کوچک ایجاد می‌گردند. از سوی دیگر سیل نواحی ساحلی نیز بر اثر بادهای شدید سطح اقیانوس یا بواسطه امواج حاصله از زمین لرزه‌های کف دریا بوجود می‌آید. البته شمار عوامل ایجاد سیل زیاد است.

باران‌های موسمی در کشورهای استوائی مانند بنگلادش، توانائی ایجاد سیل‌هایی خانمان برانداز را دارند. طوفان‌های دریایی موسوم به هاریکان نیز دارای خصوصیاتی هستند که در کل توان ایجاد سیل‌های مخرب را دارند. (سیل دریایی که ارتفاع آن به ۸ متر می‌رسد) است که در اثر حرکت هاریکان دریایی به سمت ساحل بوجود می‌آید. مرکز هاریکان از فشاری بسیار پائین برخورد بوده و بنابراین در موقع طوفان، سطح دریا چندین متر به بالا کشیده می‌شود. این نوع از سیل‌های ساحلی بطور مکرر در بنگلادش رخ می‌دهند.

سر منشاء سیل‌های ساحلی در اروپا طوفان‌های سهمگین اطلس هستند که باعث وارد شدن فشار به آب و راندن آن به سمت ساحل می‌گردند. خصوصاً اگر این فرایند با جزر و مد شدید همراه شود، تخریب گر خواهد بود. سیل‌های آنی ناشی از ذوب برف کوه‌ها، تحت شرایطی نادر و با امتزاج با امواج گرم، به عاملی مخرب تبدیل می‌شوند که باعث ازبین رفتن جان و مال مردم می‌شوند. زمین لرزه‌های کف دریا، فعالیت جزایر آتشفشانی که بشکل‌گیری مواد مذاب می‌انجامند و ریزش خاک کف دریا بر طبقات قاره‌ای تماماً آبستن موج‌های جزر و مدی بنام سونامی هستند که باعث تخریب مناطق ساحلی خواهند شد.

سیل‌ها از متداول‌ترین فجایع طبیعی در سراسر جهان بحساب می‌آیند. از این روی، برای جبران خسارات، بیمه کردن اموال و کشاورزی در مقابل نابودی ناشی از وقوع سیل امری بسیار ضروری است، زیرا بروز سیل امری نسبتاً قابل پیش‌بینی محسوب می‌گردد.

آیا می شودسیل را پیش‌بینی کرد؟
دراین خصوص ،هدف از پیش‌بینی سیل، درحقیقت، برآورد دبی جریان و سطح سیلابی است که در یک دوره بازگشت مشخص (مثلاً در یک دوره ۲۵، ۵۰ یا ۱۰۰ ساله) احتمال وقوع آن وجود دارد. نتایج این پیش‌بینی که سیلاب طراحی نام دارد، به عنوان مبنایی برای انتخاب روش‌های مقابله با سیل مورد استفاده قرار می‌گیرد. سیلاب طراحی معمولاً بر مبنای هزینه لازم برای کنترل آن و میزان ریسک و خطری که تخریب سیستم کنترل سیلاب پیشنهادی برای جان انسان‌ها دارد، انتخاب می‌شود.

در مواردی که گسیختگی سازه آبی منجر به از دست رفتن جان انسان‌ها و اموال زیادی بشود، طراحی بر مبنای سیلابها با احتمال رخداد کمتر و دوره بازگشت طولانی تر، مثلاً سیلاب ۱۰۰۰ ساله و حتی بیشتر، انجام می‌شود. سطح گسترش و ارتفاع این سیلابها بیش از سیلابهایی است که از احتمال رخداد بیشتری برخوردارند. پیش‌بینی سیلاب طراحی به دو صورت تحلیلی و زمین‌شناسی انجام می‌شود که اغلب مکمل یکدیگرند. عواملی که برای پیش‌بینی تحلیلی سیلاب مورد توجه قرار می‌گیرند شامل موارد زیر است:
بررسی توپوگرافی بخشی از حوضه آبریز که جریان آب را به منطقه مورد مطالعه تامین می‌کند.
تعیین نوع پوشش سطح زمین (سنگ، خاک، گیاهان)، جهت تخمین نسبت آب جاری شده به آب نفوذی و تبخیرشده.
تعیین بزرگترین رگبار و بارندگی محتمل با توجه به داده‌های موجود.
توجه به فصل، زیرا شرایطی مثل اشباع بودن زمین از آب یا پوشیده بودن سطح آن از برف تاثیر مستقیمی بر جریان سطحی آب دارند.
تعیین ظرفیت ذخیره بستر اصلی رود و دشت سیلابی اطراف آن، تغییرات احتمالی در ظرفیت ذخیره بخش‌های پائین رود در آینده نیز مورد توجه قرار گیرد.
این روزها اهمیت پوشش گیاهی از نقطه نظر آبخیزداری بیولوژیک بسیار مد نظر می باشد.

امکان محاسبه حداکثر احتمال سیل
به صورت کلی محاسبه حداکثر سیل محتمل محتاج برآورد پتانسیل بارش و مقدار و نحوه توزیع بارش در داخل حوضه آبریز است. مقدار آبدهی یا سطح آب رودخانه بر حسب زمان، معمولاً توسط منحنیهای خاصی به نام هیدروگراف نشان می‌دهند. به این منظور اغلب از هیدروگراف واحد استفاده می‌شود. مقدار آبدهی رود در یک مدت زمان مشخص از روی هیدروگراف قابل محاسبه است. به منظور پیش‌بینی سیل معمولاً مقادیر محاسبه شده برای جریان به تراز (ارتفاع) آب تبدیل می‌شود. مبنای پیش‌بینیهای زمین‌شناسی شامل تعیین مرزهای دشت سیلابی توسط تصاویر فضایی و عکسهای هوایی، جهت تعیین پراکندگی آبرفتها و خاکهای جدید (کواترنر) در دره و شناسایی اشکالی که به وقوع سیل مربوط می‌شوند، ازجمله پادگانه‌ها، گودالها و مانند آن است، می‌باشد.

این بررسیها زمان دقیق وقوع یک سیل در گذشته را مشخص نمی‌سازد. بلکه ضمن تاثیر وقوع آن در زمان‌های جدید زمین‌شناسی احتمال رخداد مجدد آن را گوشزد می‌کند. نتایج بررسیهای زمین‌شناسی مخصوصاً در جاهایی که رکود طولانی از وضعیت آب و هوایی وجود ندارد، می‌تواند از روش تحلیلی دقیق تر باشد.

نقش پوشش گیاهی در جلوگیری از بروز سیلاب‌ها
در هنگام ریزش آب باران‌های سنگینی که باعث بروز سیلاب‌ها می‌شوند، ذرات آب با شاخ و برگ درختان جنگل برخورد می‌کنند و تا حد زیادی از سرعت آن‌ها کاسته می‌شود. همچنین خاک جنگل هم پوشیده از شاخ و برگ گیاهان و درختان است که باعث جذب آب می‌شود و جویبارهایی با آب ذلال را به وجود می‌آورد. اطلاع از چگونگی جریان، حجم، شدت، مدت، مکان و بالاخره زمان وقوع سیلها اهمیت ویژه‌ای در طراحی و نگهداری سازه‌های مهندسی، مخصوصاً تاسیسات آبی و همچنین پیش‌بینی خطرات و زیان های احتمالی ناشی از سیل دارد. به دلیل شرایط آب و هوایی کشورمان سیلابها، چه از نوع بهاره و ناشی از ذوب برف باشند و چه از نوع ناگهانی ناشی از رگبار، بخش عمده‌ای از جریان سطحی اغلب رودهای حوضه مرکزی را تشکیل می‌دهد.

جبران خسارات مالی با بیمه کشاورزی ومنابع طبیعی
سازوکار بیمه کشاورزی ومنابع طبیعی بیش از سه دهه درایران قدمت دارد و ریسک های متنوعی را در زیر بخش های زراعت، دامپروری، باغبانی و منابع طبیعی زیرپوشش حمایتی خود دارد. تقریبا می شود گفت تمامی محصولات و فعالیت های تحت پوشش حمایتی بیمه کشاورزی در ایران زیر پوشش خطر سیل قراردارند. اما در حقیقت مدیریت ریسک های فنی که در رخداد یا تشدید آثار ناشی از این بلیه طبیعی موثر هستند، به عهده دستگاه های مسوول ذیربط، با مشارکت عموم مردم است.

اکنون این یک فرصت است که عموم مردم و به ویژه بهره برداران بخش ارزشمند کشاورزی کشور می توانند به شعب بانک کشاورزی یا شرکت های خدمات بیمه کشاورزی در سراسر کشور مراجعه و از خدمات نوین این بیمه - که طیف گسترده ای از ریسک ها، ازجمله سیل را زیر پوشش دارد- آگاهی یافته و فعالیت خود را زیر پوشش حمایتی این بیمه که متعلق به همه مردم ایران است قراردهند.

انواع سیل

در رابطه با انواع سیل می توان به موارد و توضیحات زیر اشاره کرد:

سیل سطحی

سیل در نواحی مسطح یا پَست زمانی رخ می‌دهد که آب ناشی از بارش باران یا ذوب شدن برف‌ها با سرعتی بیش از نفوذ یا تشکیل رواناب سطحی تامین شود. نفوذ زمانی متوقف می‌شود که خاک از آب اشباع شده باشد. بالا بودن طبیعی سطح ایستابی و یا بارش‌های شدید و پیوسته می‌تواند سبب اشباع خاک شود.

نفوذ همچنین در سطوحی مانند زمین‌های یخ رده، پوشش‌های بتنی و روسازی بسیار اندک است. سیل سطحی در دشت‌های سیلابی و یا مناطقی با عوارض طبیعی که به کانال رودخانه‌ها متصل نباشند رخ می‌دهد.

سیل رودخانه‌ای

سیل در تمامی انواع رودها و جویبارها، از کوچکترین جویبارهای مقطعی در مناطق مرطوب گرفته تا کانال‌های فصلی در مناطق خشک و بزرگترین رودهای جهان رخ می‌دهد. سیل‌های با سرعت تشکیل پایین عمدتاً در رودهای بزرگ با حوضه آبریز وسیع رخ می‌دهند. اقزایش جریان ممکن است ناشی از بارش پیوشته، آب شدن سریع برف‌ها، بادهای موسمی و یا توفندها باشد. سیل‌های با سرعت تشکیل بالا، یا در اصطلاح سیل ناگهانی، معمولاً در رودهای کوچک، رودهایی که در دره‌های با شیب تند یا بر روی عوارض نفوذناپذیر جریان دارند، و یا کانال‌هایی که در حالت عادی خشک هستند، رخ می‌دهند.

دلیل وقوع این نوع سیل‌ها ممکن است شامل بارش همرفتی (توفان تندری شدید) یا رها شدن حجم آب گسترده ناشی از شکست سد و یخچال‌های طبیعی و یا زمین لغزش باشد.

در هنگام وقوع سیل چه کنیم؟

توجه به هشدارهای هواشناسی که از طریق رسانه ملی، سایت‌های خبری و فضای مجازی منتشر می‌شود، بسیار ضروری است و افراد در مناطق مختلف باید این هشدارها را جدی بگیرند. به‌ویژه در فصول بارشی اگر برنامه سفر دارند باید هشدارهای هواشناسی را مورد توجه قرار دهند و در طول مسیر در کنار رودخانه‌ها و مسیرهایی که آبگیر هستند به‌هیچ‌وجه توقف نکنند. افرادی که در مناطقی زندگی می‌کنند که بحران سیل در آنجا شایع است باید در هنگام وقوع هشدارها به‌طور کامل آماده باشند. همچنین اگر پیام تخلیه منازل داده می‌شود، افراد باید کوتاه‌ترین زمان ممکن محیط را تخلیه کنند.

قبل از وقوع سیل چه هشدارهایی داده می‌شود؟

هشدار سیل در رسانه‌ها به معنای آن است که سیل جاری‌شده است یا جاری خواهد شد لذا از قبل آماده‌باشید.

همواره کیف امدادونجات هلال‌احمر را در منزل آماده داشته باشید. اصل بهداشت روانی عبارت است از حفظ خونسردی و همدلی با دیگران توأم با امید به خداوند؛ این نکته را هرگز فراموش نکنید.

از منابع مختلف ازجمله رادیو و تلویزیون و سایر وسایل ارتباطی مانند بی‌سیم و پایگاه انتظامی، اطلاعات و آگاهی‌های لازم را دریافت کنید.

برای زمان وقوع سیل در منبعی آب سالم ذخیره کنید.

در مناطق سیل‌خیز تأمین جانی و مالی در برابر زیان‌ها ضروری است؛ بنابراین بهتر است اسناد و اوراق بهادار را در جعبه‌ای مطمئن قرار دهید.

درنظر داشته باشید اگر به شما گفته شود منزل را تخلیه کنید، به چه جاهایی می‌توانید بروید؛ بنابراین از قبل چند مکان را انتخاب کنید.

کمی بنزین در باک خودرو داشته باشید؛ زیرا ممکن است مجبور شوید خانه را ترک کنید.

با مناطق سیل‌خیز آشنا شوید؛ برای اطلاعات بیشتر می‌توانید با مرکز هلال‌احمر محل خودتان تماس بگیرید.

تابلوی برق را در طبقات فوقانی ساختمان جاسازی کنید.

خانواده و اموالتان را در برابر سیل بیمه کنید.

از ساختن خانه یا محل کار خود در مکان‌هایی که خطر سیل آنجا را تهدید می‌کند، خودداری کنید.

نکات مهم هنگام وقوع سیل

اگر در خارج از ساختمان (اداری، مسکونی) هستید، خونسرد باشید.

از جاده‌های هموار عبور کنید و به محل‌هایی که امکان فروریختن آن‌ها وجود دارد، نزدیک نشوید.

اصل بهداشت روانی عبارت است از حفظ خونسردی و همدلی با دیگران توأم با امید به خداوند سبحان.

درصورتی‌که مجبور به ترک منزل و محل سکونت خود هستید، قبل از خروج باید جریان برق، آب و گاز را قطع کنید و اگر مجبور به ماندن در ساختمان هستید، نیز بهتر است که این کار را انجام دهید.

برای کسب اطلاعات و دستورالعمل‌های لازم به پیام‌های رادیو و تلویزیون گوش کنید و درصورتی‌که دستور تخلیه داده شد، در کوتاه‌ترین زمان ممکن این کار را انجام دهید.

در منطقه سیل‌زده مراقب مارها باشید؛ زیرا سیل، مارها را از لانه بیرون می‌کشد.

اگر تصور می‌کنید سیل درگذشته شروع شده است، فوراً منزل را ترک کنید؛ چراکه ممکن است تنها چند ثانیه وقت گریز داشته باشید.

اگر منزل شما در محاصره سیلاب قرارگرفته است به بالاترین نقطه ساختمان پناه ببرید. گوش‌به‌زنگ باشید تا در صورت اعلام سیلاب برق‌آسا و به‌سرعت منزل را ترک کنید.

اگر خودروی شما در آبی که به‌سرعت سطح آن‌ها بالا می‌آید، گیرکرده است، فوراً آن را رها کنید و به محل مرتفعی بروید؛ به‌آرامی رانندگی کنید و مراقب خرابی‌ها و شیب‌های جاده باشید. هنگام رانندگی از دنده‌های سنگین استفاده کنید، زیرا ترمزها در آب به‌خوبی کار نمی‌کنند.

اگر خانه شما در محل مرتفعی است، همان‌جا بمانید.

به نقطه مرتفعی دور از رودخانه‌ها، نهرها، جویبارها و زهکشی‌ها بروید.

مهم‌ترین اقدامات در هنگام بروز سیل

سیل انواع مختلفی دارد و شامل طغیان، سیل‌های ناگهانی یا برق‌آسا و سیل‌های شهری می‌شود. افراد با توجه به این‌که در چه منطقه‌ای زندگی می‌کنند شاهد وقوع سیل‌های متفاوتی هستند. در خصوص سیل‌های برق‌آسا که به‌یک‌باره اتفاق می‌افتند، نمی‌توانیم هیچ واکنشی از خود نشان دهیم. تنها کاری که می‌توانیم انجام دهیم این است که به هشدارهای هواشناسی توجه کنیم و در کانون سیل قرار نگیریم.

در خصوص سیل‌های شهری یا سیل‌هایی که براثر طغیان یا آب‌گرفتگی ایجاد می‌شود مهم‌ترین نکته این است که پیش از وقوع سیل به پیام‌های هشداری توجه کنیم و هنگام وقوع آن در نقاط بالادست کانون رودخانه‌ها قرار بگیریم. همچنین از مناطقی که محل عبور تند آب‌ها و سیل است دوری‌کنیم و اسناد، مدارک و وسایل مهمی را که در منزل وجود دارند به مکان‌هایی که ارتفاع بالاتری دارند و خطر آبگرفتگی در آن کمتر است، منتقل کنیم.

نحوه نجات جان خود در داخل خودرویی که گرفتار سیل شده است

اگر هنگام وقوع سیل و بارش‌های شدید در خیابان و داخل خودرو هستید، باید در مکانی ایمن متوقف شوید. نکته مهم در خصوص منطقه ایمن این است که در بالادست این مکان، دره، رودخانه، چشمه یا منطقه‌ای که درگذشته ردی از عبور آب و جریان‌های سریع آبی بوده است، وجود نداشته باشد، زیرا توقف در این مکان‌ها بسیار خطرناک است. باید درجایی متوقف شوید که به‌طور کامل مسطح باشد تا خطر سقوط سنگ در آن وجود نداشته باشد. همچنین باید در مناطقی به‌دور از کانون‌های خطر، تیرهای برق فشارقوی و از همه مهم‌تر به‌دور از سازه‌هایی که ایمن نیستند مانند ساختمان‌های نیمه‌کاره داربست دار، باشید.

راهکارهای کاهش آسیب‌های ناشی از سیل

ساخت‌وساز خانه‌ها تابع اصول مهندسی شهرها است. مهم‌ترین فاکتور در خصوص سیل و ساخت‌وسازها امروزه این است که شهرها، روستاها و مکان‌هایی که محل زندگی هستند باید بر مبنای پهنای محیط‌های آبخیزداری، بارش‌ها و رودخانه‌ها باشند. باید طرح‌های آمایش سرزمینی صورت بگیرد و مکان‌های ایجاد شهرها مناسب و به‌دور از نقاط مستعد سیلاب باشد. بروز سیل امروزه با پیش‌بینی و مکان‌یابی صحیح ایجاد منازل و شهرک‌ها و محیط‌های مسکونی قابل‌کنترل است.

مهمترین نکات پس از وقوع سیل

برای جلوگیری از مخاطراتی مانند برق‌گرفتگی و نشت گاز، قبل از ترک خانه باید سیستم برق و کنتور گاز را قطع کنید. اسناد، مدارک و باقی وسایل مهم را در مکان‌های مطمئن قرار دهید. پس از وقوع سیل باید به چند فاکتور مهم توجه کرد. پس از اتمام سیل، خانه‌ها آکنده از گل‌ولای و لجن هستند و باید به‌طور کامل تخلیه شوند. پس‌ازآن باید فاضلاب، سیستم برق، سیستم گاز و منابع انرژی مورد بازرسی قرارگرفته شوند. همچنین کل منزل باید گندزدایی شود، زیرا میزان آلودگی در سیل بسیار زیاد است.

در زمان وقوع سیل به پی‌ساختمان‌ها آسیب زیادی وارد می‌شود. درنتیجه باید از اینکه ساختمان‌ها ازنظر ایمنی هنوز مستحکم هستند و به پی آن‌ها آسیب وارد نشده است، مطمئن شویم. نکته مهم دیگر در خصوص مواد اشتعال‌زا است. در هنگام وقوع سیل امکان ایجاد حریق نیز وجود دارد. نشت مواد سمی و مایعات اشتعال‌زا مانند پمپ‌بنزین‌ها یا مخازن سوخت، می‌توانند در حوزه شهری باعث ایجاد حریق وسیعی شوند.

در زمان وقوع سیل چگونه باید عملیات امداد و نجات افراد گرفتار صورت گیرد؟

در سیل قوی‌ترین افراد نیز نمی‌توانند عملیات امداد و نجات را انجام دهند. در کانون سیل هر شخصی قادر نیست وارد سیلاب شود و تنها نیروهای امدادونجات آموزش‌دیده و با تخصص سیلاب و با ابزارهای مخصوص می‌توانند کار نجات را انجام دهند.

اقدامات لازم بعد از وقوع سیل

با مناطق سیل‌زده آشنا شوید. اگر در این موارد مطمئن نیستید، با مراکز جمعیت هلال‌احمر محل خود تماس بگیرید.

برای کسب اطلاعات و دستورالعمل‌های لازم به رادیو گوش دهید.

کمک‌های اولیه را به افراد آسیب‌دیده برسانید و در صورت نیاز از دیگران کمک بخواهید.

از مناطق سیل‌زده دور شوید مگر آن‌که از شما درخواست کمک شده باشد یا این‌که بتوانید کمک کنید.

از سیم‌های آویزان برق و منابع اصلی آب و شبکه‌های تخریب‌شده فاضلاب دور شوید و این موارد را به مقامات مسئول گزارش دهید.

سیل به خطوط برق آسیب می‌رساند و موجب بروز آتش‌سوزی می‌شود؛ این تخریب می‌تواند آتش‌سوزی در انبارهای حاوی مواد سوختی را گسترش دهد.

سعی کنید شعله‌های کوچک آتش را خاموش‌کنید و به‌سرعت با آتش‌نشانی و اورژانس تماس بگیرید.

منابع تخریب‌شده آب ممکن است باعث کاهش فشار آب شود؛ هنگام فرونشاندن حریق به نکته فوق توجه کنید.

پس از سیل شیوع بیماری‌های عفونی مانند عفونت دستگاه گوارش ناشی از انواع میکروب‌ها و ویروس‌ها (شیگلا- اشرشیاکلی- هپاتیت و عامل حصبه) وجود دارد که باید مراقبت‌های لازم بهداشت فردی و عمومی و بهداشت آب و غذا به عمل آید.