اومیکرون به ایران رسید؟

با افزایش موارد ابتلا به سرماخوردگی و آنفلوآنزا در کشور شائبه‌هایی درباره ورود سویه جدید کرونا مطرح شده است.

کد خبر: ۱۰۹۴۰۱۱

تاریخ: ۲۸ آذر ۱۴۰۰ - ۰۷:۵۴

به گزارش «تابناک» به نقل از روزنامه همشهری، ۹۴ کشور موارد قطعی ابتلا به کرونای اومیکرون را تأیید کرده‌اند و در کنار روند صعودی ابتلا در کشورهای اروپایی، تعداد کشورهای آسیایی و همسایه‌های ایران درگیر این ویروس هم در حال افزایش است.

تا بعد از ظهر دیروز ورود این سویه به کشور به‌ صورت رسمی تأیید نشده اما به‌ گفته طلعت مختاری‌آزاد، رئیس آزمایشگاه ملی آنفلوآنزا، این اتفاق به معنی واردنشدن ویروس اومیکرون به کشور نیست بلکه به این معنی است که در نمونه‌های آزمایش‌شده هنوز موردی تأیید نشده است.

همه اینها در شرایطی است که چندهفته‌ای می‌شود که موارد سرماخوردگی و ابتلا به آنفلوآنزا در کشور روند افزایشی به ‌خود گرفته است؛ به‌ طوری‌ که اوایل آذر، محمدمهدی گویا، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با تأیید این موضوع گفته بود که موارد ابتلا به آنفلوآنزا در کشور به‌زودی در آستانه هشدار قرار می‌گیرد و اگر کووید-۱۹ و آنفلوآنزا به‌صورت همزمان در فردی ایجاد شود، بیماری شدیدتر و مرگبارتر خواهد شد.

تازه‌ترین مطالعات هم نشان می‌دهد که ابتلا به اومیکرون نشانه‌هایی شبیه به سرماخوردگی دارد. آبریزش بینی، عطسه، سردرد، خستگی و گلودرد از نشانه‌های کرونای اومیکرون است و در سرماخوردگی‌های معمول چنین علائمی شایع است اما به‌ گفته پزشکان با بروز این علائم ضرورت دارد بیمار به پزشک مراجعه کند و در صورت نیاز تست کرونا بدهد تا در صورت ابتلای قطعی به کووید-۱۹ زمان طلایی برای درمان از دست نرود.

بر اساس اعلام وزارت بهداشت با عبور قطعی از پیک پنجم، ابتلا و مرگ در کشور روند کاهشی را طی می‌کند. در شبانه‌روز اخیر آمار روزانه فوتی‌ها ۴۱ مورد اعلام شد و بیماران شناسایی جدید هم ۱۳۶۱ نفر بودند که ۲۴۳ بیمار بستری شدند اما به‌ گفته مصطفی صالحی‌ وزیری، مسئول آزمایشگاه مرجع کشوری کووید-۱۹ انستیتو پاستور ایران با این که در ابتدای شیوع اومیکرون در آفریقای‌ جنوبی اطلاعاتی از جمله کاهش سرایت کرونا با این سویه جدید منتشر می‌شد اما تجربه کشورهایی از جمله انگلیس حاکی از آن است که تاکنون کاهش شدت بیماری با این واریانت جدید نسبت به‌ سویه دلتا وجود نداشته است.

او درباره مراحل تشخیص این ویروس و تفکیک آن از کرونای دلتا می‌گوید: «روش استاندارد طلایی بررسی ویروس‌ها تشخیص ژنوم آن است که در تمام آزمایشگاه‌ها امکان‌پذیر نیست و باید با بررسی موارد مشکوک در آزمایشگاه‌های مرجع از جمله انستیتو پاستور انجام شود. البته یک روش غربالگری وجود دارد که تشخیص آن ۱۰۰ درصدی نیست اما می‌توان از آن به‌ عنوان روش جایگزین در آزمایشگاه‌های دیگر استفاده کرد. این روش زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که امکان تعیین توالی وجود ندارد. در این حالت موارد مشکوک غربالگری‌شده در آزمایشگاه‌ها، از سوی آزمایشگاه مرجع تعیین توالی می‌شوند و در نهایت اگر از درستی روش اطمینان حاصل شود، غربالگری انجام‌شده در تشخیص سویه جدید تأیید می‌شود.»

او به تولید کیت‌های تشخیص در این روش غربالگری از سوی انستیتو پاستور و دو شرکت خصوصی اشاره می‌کند و می‌گوید: «تمام آزمایشگاه‌ها می‌توانند از این کیت‌ها استفاده کنند. البته کیت‌های آزمایشگاهی دیگر که پیش از این برای تست‌های PCR و شناسایی سویه‌هایی از جمله دلتا و آلفا مورد استفاده قرار می‌گرفتند هم می‌توانند ابتلا به کرونا با سویه جدید اومیکرون را شناسایی کنند اما امکان تفریق این سویه جدید از دیگر سویه‌ها را ندارند و تنها توانایی تشخیص ابتلا به کووید-۱۹ را دارند.»

او در پاسخ به این سؤال که هم‌اکنون برخی کشورها با ابتلای قابل توجه به کرونای اومیکرون مواجه شده‌اند و آیا دلیل این مسئله سرعت انجام تست و تجهیزات آنهاست یا غلبه ‌سویه، توضیح می‌دهد: «سرعت انتقال اومیکرون چند برابر دیگر سویه‌ها از جمله دلتاست و هر کشوری که ورود آن را تأیید کند، به‌ احتمال زیاد با افزایش موارد ابتلا هم مواجه خواهد بود.»

البته به‌ گفته این مسئول، داده‌ها حاکی از آن است که تاکنون تفاوتی در کاهش شدت بیماری با واریانت جدید نسبت به‌ سویه دلتا وجود نداشته و به همین دلیل همچنان بهترین گزینه برای مقابله با بیماری با هر نوع سویه جهش‌یافته جدیدی، رعایت پروتکل‌های بهداشتی است. توصیه این است که همچنان مدارس به‌ صورت آنلاین برگزار و تجمعات غیرضروری هم حذف شود. همچنین واکسیناسیون با سرعت ادامه داشته باشد و اقدامات جدی درباره واکسن‌نزده‌ها صورت بگیرد.

ابتلا به آنفلوآنزا و کرونا قابل تشخیص است

نکته دیگر شباهت زیاد نشانه‌های ابتلا به سرماخوردگی یا آنفلوآنزا و اومیکرون است و این تصور را ایجاد کرده که تمام موارد آنفلوآنزا، همان اومیکرون است. البته طلعت مختاری‌آزاد، رئیس آزمایشگاه ملی آنفلوآنزا و عضو کمیته ملی واکسن کووید-۱۹، این موضوع را تأیید نمی‌کند: «آنفلوآنزا و کرونا دو ویروس جدا از هم‌ هستند و تجهیزات تشخیص این دو بیماری در آزمایشگاه‌های کشور وجود دارد. بر این اساس نمی‌توان ادعا کرد که فرد مبتلا به سرماخوردگی یا آنفلوآنزا به کرونای تشخیص داده‌نشده مبتلاست؛ چرا که در آزمایش‌ها از هم تفکیک می‌شوند.»

به‌ گفته این مسئول، سویه اومیکرون قابل تشخیص است: «مهم نیست فرد به کدام سویه کرونا مبتلا شده، بلکه تشخیص بیماری و درمان آن در زمان مناسب اهمیت دارد. کرونا و آنفلوآنزا هر دو بیماری ویروسی‌اند اما هر کدام باید روند درمانی خودشان را طی کنند. البته هر دو بیماری تنفسی هستند و رعایت پروتکل‌های بهداشتی یکسان از جمله استفاده از ماسک و حفظ فاصله فیزیکی با هدف جلوگیری از انتقال آلودگی به دیگران توصیه می‌شود.»

از اومیکرون بترسیم

در این وضعیت علیرضا ناجی، رئیس مرکز تحقیقات ویروس‌شناسی بیمارستان مسیح دانشوری، تأکید می‌کند که نباید نسبت به اومیکرون رفتار ساده‌انگارانه‌ای داشت. این ویروس خطرناک است: «وقتی گستردگی اومیکرون زیاد شود، می‌تواند خطرناک باشد؛ چرا که ایمنی‌گریزی و سرعت انتقال آن بالاست. در کنار این‌ها احتمال زیادی برای ایجاد جهش‌های دیگر و شدت‌گرفتن بیماری وجود دارد و تمام این موارد باید جدی گرفته شود.»

به‌ گفته این متخصص، شاید بهتر است، بدترین سناریو در مورد واریانت جدید در نظر گرفته شده و اقدامات لازم برای جلوگیری از انتشار آن انجام شود: «مطالعات در انگلستان نشان می‌دهد که اگر اقدامات لازم درباره این سویه صورت نمی‌گرفت، احتمال وقوع ۲۵ تا ۷۵ هزار مرگ ناشی از اومیکرون وجود داشت.»

او ادامه می‌دهد: «سرعت انتقال و شیوع این سویه از دلتا هم بیشتر است. از طرف دیگر، به استناد مطالعات، میزان گریز از سیستم ایمنی در این سویه بیشتر از سویه دلتاست. این ایمنی‌گریزی هم شامل افرادی می‌شود که بر اثر بیماری و عفونت طبیعی، ایمنی پیدا کرده و هم افرادی که واکسن زده‌اند.»

بر اساس اعلام ناجی، همچنین تحقیقات درباره اثربخشی واکسن فایزر و مدرنا در برابر این سویه نشان می‌دهد که دو دوز از این واکسن‌ها می‌تواند تا حدودی جلوی ابتلا به اومیکرون را بگیرد اما این میزان در مورد واکسن‌هایی مانند سینوفارم، اسپوتنیک‌وی، آسترازنکا و جانسون‌اندجانسون بسیار کمتر است. البته گفته می‌شود اثر بخشی دوز سوم واکسن فایزر و مدرنا در برابر واریانت اومیکرون تا ۹۰ درصد هم گزارش شده است. در حالی‌ که این میزان درباره واکسن‌های دیگر بسیار کمتر است. رئیس مرکز تحقیقات ویروس‌شناسی می‌گوید: «در هر صورت ایمنی‌بخشی دوز سوم در مورد تمام واکسن‌ها مؤثر است و تزریق آن باید جدی گرفته شود. ترتیب اثربخشی واکسن‌ها در برابر سویه اومیکرون به‌ ترتیب میزان اثر بخشی در برابر اومیکرون، مدرنا و فایزر، اسپوتنیک‌وی، آسترازنکا و سینوفارم است اما هر کدام می‌توانند اثربخشی نسبی در دوز سوم در برابر این سویه هم داشته باشند.»

درمان اومیکرون مانند سویه‌های دیگر است

این متخصص در ادامه به درمان اومیکرون اشاره می‌کند و می‌گوید: «روش درمان واریانت اومیکرون به روش سابق است و تفاوتی با سویه‌های دیگر ندارد اما نگرانی دیگر در مورد این سویه، گردش همزمان آن با سویه دلتاست که امکان ایجاد سویه نوترکیبی را در انسان و حیوانات می‌دهد که این موضوع می‌تواند خطرناک باشد. هر چند که هم‌اکنون آمار دقیقی از شیوع اومیکرون در دنیا و ترکیب سویه‌ها وجود ندارد.»

به‌ گفته او، احتمال ابتلا به عفونت مجدد بر اثر اومیکرون نسبت به دلتا ۲.۳ دهم تا هشت برابر بیشتر است.

با افزایش میزان شیوع این ویروس در دنیا حالا نکته مهمی که از سوی این متخصص اعلام می‌شود، رعایت پروتکل‌های بهداشتی است: «ساده‌انگاری در برابر این ویروس به هیچ‌ وجه درست نیست. در ایران هم باید از طریق رعایت تمام موارد ایمنی و مجازی‌شدن فعالیت‌های مراکز آموزشی و سایر فعالیت‌ها کشور را در برابر هجوم سویه اومیکرون ایمن کرد. نظارت دقیق برای جلوگیری از تجمع‌ها، استفاده از ماسک و رعایت تمام موارد پیشگیری از بیماری و تکمیل واکسیناسیون و همچنین تزریق دوز سوم از جمله مواردی است که می‌تواند جلوی گسترش سویه جدید را بگیرد.»

این متخصص هم این احتمال را می‌دهد که این سویه وارد کشور شده باشد اما وقتی گزارش دقیقی در این زمینه وجود ندارد، نشان می‌دهد که کار ژنتیکی وسیع و قابل اطمینانی در این زمینه انجام نشده است؛ چرا که برای تشخیص این سویه نیاز به تجهیزات تخصصی است، این تست‌ها هم گران و وارداتی است.