جمعه سیاه بی‌منطق در ایران

در حالی که «جمعه سیاه» با تقویم کاری و انبارگردانی شرکت‌ها هیچ تطابقی ندارد امسال تب این ماجرا در استارت‌آپ‌های ایرانی داغ‌تر شده است.

کد خبر: ۱۰۹۰۱۳۱

تاریخ: ۰۷ آذر ۱۴۰۰ - ۰۴:۳۰

به گزارش تابناک؛ روزنامه همشهری نوشت: «در کشور‌هایی که طبق تقویم میلادی فعالیت می‌کنند با نزدیک‌شدن به پایان سال زمان انبارگردانی و موعد آوردن اجناس جدید فرامی‌رسد. یکی از بهترین شیوه‌ها برای ردکردن اجناس قدیمی استفاده از یک برنامه است که مدت‌هاست به نام «جمعه سیاه» یا Black Friday مشهور شده و سال‌هاست که ادامه دارد. در ایران هم چند سالی است که بعضی استارت‌آپ‌ها و فروشگاه‌های آنلاین در اقدامی عجیب دست به برگزاری کمپین‌های بلک‌فرایدی با وعده تخفیف‌های عجیب و غریب می‌زنند. این ماجرا به قدری حالا گسترده شده که علاوه بر فروشگاه‌های آنلاین، کسب‌وکار‌های سنتی هم سراغ این ماجرا رفته‌اند. این در حالی است که زمان این جمعه سیاه در کشور ما با انبارگردانی میانه‌ای ندارد. محمدحسین حمیدی، از افراد مشهور و منتور‌های اکوسیستم استارت‌آپی کشور، در این رابطه در توییتر خود نوشته است: آخر Black Friday چه تناسبی با ما دارد؟ نزدیک پایان سال هستیم؟ فصل خرید است؟ عامه با انگلیسی مأنوس هستند؟ در جغرافیای اطراف ما ریشه دارد؟

بدون منطق

امیرعلی صبور، مدیر مارکتینگ استارت‌آپ «باسلام»، در رابطه با برگزاری بلک‌فرایدی در ماه آذر می‌گوید: ما خودمان هم در اکوسیستم نفهمیدیم این ماجرای بلک‌فرایدی چطور در کشور راه افتاد و گسترش پیدا کرد. یکی از استارت‌آپ‌هایی که اکنون شکست هم خورده چند سال قبل تلاش کرد این ماجرا را با تبلیغات و بیلبورد‌های زیاد جا بیندازد. حتی در کشور‌های دیگر هم این ماجرا مخالفانی دارد. این کمپین‌ها در آخر سال میلادی برگزار می‌شود و جمعه هم اصولا متفاوت با روز‌های تعطیلی است که ما در ایران داریم. خالی‌کردن انبار و آماده‌شدن برای سال جدید مهم‌ترین عواملی هستند که کشور‌های دیگر سراغ این ماجرا می‌روند.

صبور درباره زمان برگزاری چنین حراج‌هایی هم می‌گوید: با همان منطق کشور‌های با تقویم میلادی هم این مسئله در ایران کار نمی‌کند. اگر بخواهیم آن منطق را هم قبول داشته باشیم چنین کمپین‌های بازاریابی باید مثلا در بهمن برگزار شود که شرکت‌ها و تولیدکنندگان انبار‌ها را خالی کنند و مشتریان هم با پول عیدی و پاداش پایان سال خریدی داشته باشند.

شاید وقتی دیگر

این که در کشور‌های با تقویم میلادی چنین حراجی اتفاق بیفتد، عجیب نیست، زیرا یک ماه تا پایان سال باقی مانده و شرایط این روز‌ها باعث می‌شود که مشتریان و فروشندگان نیاز‌های همدیگر را برآورده کنند. با این حال در ایران که قریب به چهار ماه تا پایان سال زمان داریم، برگزاری این رویداد در این روز‌ها به دو دلیل از منطق مستدلی پیروی نمی‌کند. اگر چه بعضی از کسب‌وکار‌ها ماه پایانی سال را به عنوان انتهای سال مالی خود در نظر نمی‌گیرند، اما ماه‌های پایانی سال (اسفند یا بهمن) برای تولیدکننده یا فروشنده به عنوان معمول‌ترین زمان برای فروش کالا‌های قدیمی، انبارگردانی و حسابرسی، پذیرفته شده است؛ بنابراین بدیهی است که فروشندگان حدود یک‌ماه مانده تا نوروز به این بازار فکر کنند. نکته دوم این که در ایران عیدی کارمندان و کارگران در بهترین حالت در بهمن‌ماه واریز می‌شود. حتی بسیاری از کارکنان در روز‌های پایانی اسفند، عیدی خود را دریافت می‌کنند؛ بنابراین در زمانی که جیب مردم خالی است، گرته‌برداری از این رویداد نه به نفع کسب‌وکار‌ها و نه به نفع مشتریان است. علاوه بر این بلک‌فرایدی در کشور‌های دیگر به تخفیف‌های زیاد مشهور است، اما بررسی همشهری نشان می‌دهد که تخفیف‌های سایت‌های ایرانی بسیار ناچیز بوده و بیشتر یک شیوه مارکتینگ و نه یک حراج واقعی به‌حساب می‌آید.

هیاهو برای هیچ

صبور تأکید دارد به خاطر آن که منطق بلک‌فرایدی در ایران وجود ندارد، عملا تخفیف‌های مشاهده‌شده در ایران هم خیلی واقعی نیستند. به گفته او در کشور‌های دیگر تخفیف‌های سنگینی روی برخی کالا‌ها وجود دارد که برای فروشنده و مشتری مناسب است. بلک‌فرایدی در ایران برای کسب‌وکار‌ها فرقی با روز‌های دیگر ندارد. یکی ماجرا را شروع کرده و بقیه هم گفته‌اند چرا ما نرویم و این مسئله هر سال بیشتر شده است.

گشتی در فروشگاه‌های آنلاین خارجی هم نشان می‌دهد که تخفیف‌های آن‌ها کاملا ملموس است، اما در داخلی‌ها این تخفیف‌ها یا بسیار ناچیز است که ارزش این هیاهو را ندارد یا اصولا قیمت جنسی بالا برده شده و بعد با اسم تخفیف بلک‌فرایدی برای جلب نظر مردم گذاشته شده است.

روز گذشته سایت چند فروشگاه آنلاین به‌خاطر بلک‌فرایدی دچار اختلال و حتی از دسترس خارج شد. مقایسه برخی کالا‌ها نشان می‌دهد اجناس تخفیف‌دار این فروشگاه‌ها را بدون هیاهو می‌توان با همین قیمت حراج‌خورده در فروشگاه‌های دیگر نیز پیدا کرد.