نکاتی درباره درخواست تنفیذ طلاق برای ایرانیان خارج از کشور

تنفیذ طلاق زمانی مطرح می‎شود که زوجین تصمیم می‌گیرند، طلاق خود را در خارج از ایران به ثبت برسانند. در این صورت، حکم طلاق صادره در خارج کشور باید توسط دادگاه‎های ایران تنفیذ یا تایید شود. حال ممکن است این سوال مطرح شود که این تنفیذ تحت چه شرایطی پذیرفته خواهد شد و اجرای آن توسط چه مرجعی صورت می‎گیرد؟

کد خبر: ۱۰۸۵۹۸۱

تاریخ: ۱۵ آبان ۱۴۰۰ - ۰۷:۰۰

تنفیذ طلاق بدین معناست که در صورت ثبت طلاق در خارج از کشور، باید توسط محاکم ایران تنفیذ شود. البته تنفیذ طلاق منوط به وجود تشریفات و قواعد مشخصی است و در غیر این صورت، رای طلاق صادره مورد تایید قوانین ایران نخواهد بود. در صورتی دادگاه ایران اقدام به تنفیذ طلاق می‎کند که رای صادره توسط دادگاه خارجی واجد شرایط خاصی باشد که عبارتند از اینکه دادگاه خارجی صلاحیت رسیدگی به درخواست طلاق را داشته باشد و نیز اینکه قانون کشور خارجی که حکم طلاق توسط آن صادر شده است، با قانون ایران مغایرتی نداشته باشد.

به گزارش «تابناک»؛ چنانچه مرجع رسیدگی‎کننده به درخواست طلاق ایرانیان مقیم خارج از کشور، صلاحیت رسیدگی به این موضوع را نداشته باشد، دادگاه ایران رای طلاق صادره را تنفیذ نخواهد کرد. همچنین اگر قانون کشور صادرکننده حکم طلاق با قانون ایران سازگار نباشد، امکان تنفیذ طلاق صورت‎گرفته بین ایرانیان خارج از کشور توسط دادگاه ایران وجود ندارد.

در گذشته برای ثبت طلاق در خارج از کشور نیازی به تنفیذ دادگاه‎های ایران نبود و در صورتی که طرفین قصد طلاق داشتند، در همان کشور متبوع مراحل طلاق را پشت سر می گذاشتند و در نهایت به ثبت می‎رسید. در واقع با صدور حکم طلاق توسط دادگاه خارجی، صیغه شرعی صورت می‌گرفت و الزامی مبنی بر تایید آن توسط محاکم ایران وجود نداشت. اما بعد از تصویب قانون جدید در ارتباط با طلاق، ثبت همه طلاق‎ها منوط به حکم دادگاه خانواده شد و در نتیجه ثبت آن در خارج از کشور متوقف شد.

البته در حال حاضر رای طلاق صادره از دادگاه‎های خارجی باید به تایید کنسولگری ایران برسد. تایید حکم طلاق کشور خارجی توسط کنسولگری ایران، تقاضای طرفین را برای این امر تقریبا آسان‎تر کرده است. در واقع ایرانیان خارج از کشور به راحتی می‎توانند طلاق خود را از این طریق در ایران به ثبت برسانند.

ثبت طلاق در خارج از کشور

ثبت طلاق در خارج از کشور برای ایرانیان طبق قوانین و مقررات خاصی صورت می‎گیرد و هر ساله در بسیاری از کشور‌های جهان این موضوع در حال وقوع است. البته ثبت طلاق برای ایرانی‎هایی که در کشور‌های مختلف دنیا اقامت دارند، مطرح است که اجرای آن باید از طرف دادگاه‎های ایران تایید شود. مطابق ماده ۶ قانون مدنی، قانون ایران در مورد نکاح و طلاق کلیه اتباع ایرانی ولو اینکه مقیم خارج از کشور باشند، اجرا خواهد شد.

بدین ترتیب حتی اگر ازدواج یا طلاق افرادی که تابعیت ایرانی دارند در خارج از کشور به ثبت برسد، مطابق قانون ایران رفتار می‎شود. به همین جهت در صورتی که طلاق بین اشخاص ایرانی در خارج از کشور ثبت شود، اجرا شدن آن منوط به تفیذ یا تایید محاکم ایران است؛ بنابراین، طرفینی که اقدام به ثبت طلاق در خارج از ایران می‎کنند، باید نسبت به این مساله واقف باشند که مقررات و قواعد ایران در این زمینه جاری می‎شود، چون تصور اغلب افراد این است که طلاق در هر کشوری به ثبت رسید، باید مفاد آن طبق قوانین همان کشور به اجرا درآید، اما در حقیقت، اجرا و تاییدیه ثبت طلاق در خارج از کشور منوط به قوانین ایران است.

ممکن است زوجین به دلایل مختلف از روند ثبت طلاق و تایید آن توسط کنسولگری ایران اطلاع کافی نداشته باشند و همین امر روند طلاق را با مشکل مواجه ‎کند. بسیاری از مواقع زوجین در مهلت قانونی اقدام به تایید طلاق توسط کنسولگری نمی‎کنند که می‎تواند به عدم ثبت طلاق منجر شود. در این صورت طرفین باید مجددا برای ثبت طلاق اقدام کنند و همه مراحل انجام‎شده را دوباره به جریان بیندازند.

البته علاوه بر این موضوع، چنانچه تشریفات قانونی طلاق حتی در کشور خارجی توسط زوجین صورت نگیرد، نه ‎تنها در کشور متبوع این واقعه به ثبت نمی‎رسد، بلکه مطابق قوانین ایران باطل خواهد بود.

لازم به ذکر است که نحوه اجرای طلاق توسط دادگاه ایران تا حد زیادی به قوانین کشور صادرکننده بستگی دارد؛ به طور مثال چنانچه زوجین در کشوری اقامت داشته باشند که قانون محل اقامت را صالح بداند، حکم طلاق طبق قانون آن کشور صادر می‎شود. در این صورت اجرای آن حکم در ایران بسیار دشوار خواهد بود. اجرای طلاق در قانون ایران مطابق با تشریفات خاصی انجام می‌شود؛ از جمله اینکه صیغه طلاق باید خوانده شود و دو نفر به عنوان شاهد، صیغه طلاق را بشنوند.

در کشور‌های خارجی، اجرای طلاق بر عهده کنسولگری‎های ایران در آن کشور است و زوجین باید پس از صدور حکم طلاق به کنسولگری ایران در آن کشور مراجعه کرده و طلاق را با رعایت تشریفات قانونی به ثبت برسانند.

درخواست تنفیذ طلاق برای ایرانیان خارج از کشور

در شرایطی که زوجه درخواست طلاق دارد و مقیم خارج باشد، اما زوج تمایلی به طلاق ندارد (چه مقیم خارج باشد یا نباشد)، در این صورت راهکار‌های مختلفی را می‎توان برای زوجه در نظر گرفت. زوجه می‎تواند با ارسال وکالت در طلاق به شخصی که مقیم ایران است، درخواست طلاق را از دادگاه خانواده ایران درخواست کند. همچنین زوجه می‎تواند با مراجعه به دادگاه خارجی محل اقامت خود، درخواست طلاق خود را ارائه دهد.

البته در صورتی دادگاه ایران حکم طلاق مرجع خارجی را تنفیذ می‎کند که علاوه بر داشتن صلاحیت، قانون ایران مورد تایید آن کشور باشد؛ یعنی اگر زوجه از طریق دادگاه کشور خارجی اقدام به طلاق کند و قانون ایران توسط آن کشور مورد تایید نباشد، درخواست تنفیذ طلاق از سوی زوجه مورد قبول نخواهد بود.

حال در شرایطی زوج که مقیم خارج است، تقاضای طلاق دارد، ولی زوجه با این درخواست موافق نیست. با توجه به اینکه در قانون ایران طلاق با مرد است، زوج می‎تواند به دادگاه محل اقامت خود مراجعه و با اخذ رای طلاق، درخواست تنفیذ آن را از دادگاه‎های ایران درخواست کند. چنانچه در این زمینه مشکل قانونی خاصی وجود نداشته باشد، درخواست طلاق زوج از سوی محاکم ایران تنفیذ می‏ شود.

در صورتی که هر دو طرف (زوج و زوجه) نسبت به طلاق موافق باشند، می‎توانند به سفارت‎خانه یا دفاتر کنسولگری ایران در کشور متبوع مراجعه کنند. در این صورت، رای طلاق صادره از سوی مرجع رسیدگی‎کننده خارجی به دفاتر کنسولگری فرستاده شده و برای تنفیذ طلاق به دادگاه‎های ایران ارجاع داده می‎شود. درخواست تنفیذ برای طلاق توافقی مراحل آسان‎تری دارد و زوجین با گذراندن برخی مراحل قانونی خاص می‎توانند در خارج از ایران از هم جدا شوند.

نکاتی پیرامون تنفیذ طلاق

هرگاه یکی از زوجین مقیم خارج از کشور باشد، دادگاه محل اقامت طرفی که در ایران اقامت دارد، برای رسیدگی صالح است.

اگر زوجین مقیم خارج از کشور باشند، ولی یکی از آنان در ایران سکونت موقت داشته باشد، دادگاه محل سکونت فرد ساکن در ایران صالح است. چنانچه هر دو در ایران سکونت موقت داشته باشند، دادگاه محل سکونت موقت زوجه برای رسیدگی صالح است و هرگاه هیچ یک از زوجین در ایران سکونت نداشته باشند، دادگاه شهرستان تهران صلاحیت رسیدگی را دارد، مگر آن که زوجین برای اقامه دعوی در محل دیگر توافق کنند.

هرگاه ایرانیان مقیم خارج از کشور، امور و دعاوی خانوادگی خود را در محاکم و مراجع صلاحیت‎دار محل اقامت خویش مطرح کنند، احکام این محاکم یا مراجع در ایران اجرا نمی‌شود، مگر آن که دادگاه صلاحیت‎دار ایرانی، این احکام را بررسی و حکم تنفیذ صادر کند.

ثبت طلاق ایرانیان مقیم خارج از کشور در کنسولگری‎‌های جمهوری اسلامی ایران به درخواست کتبی زوجین یا زوج با ارائه گواهی اجرای صیغه طلاق توسط اشخاص صلاحیـت‎دار که با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تصویب رییس قوه‎قضاییه به کنسولگری‌‎ها معرفی می‌شوند، امکان‎‎پذیر است.