احیای دریاچه ارومیه؛ شاید وقتی دیگر

ضرباهنگ مرگ برای دریاچه ارومیه که از ۲۰سال پیش آغاز شده بود اینک با تعطیلی ستاد احیای دریاچه بیش از پیش شتاب گرفته است.

کد خبر: ۱۰۷۹۳۰۰

تاریخ: ۰۸ مهر ۱۴۰۰ - ۰۸:۴۸

به گزارش «تابناک» به نقل از خبرگزاری صداوسیما مرکز آذربایجان غربی، دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه داخلی ایران است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومترمربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد.

دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاورمیانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است.

آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، تلخه رود، گادر، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تغذیه می‌شده.

مهم‌ترین جزایر این دریاچه عبارت اند از جزیره کبودان (قویون داغی)، اشک داغی، آرزو و اسپیر.

دریاچه ارومیه میزبان گردشگران در تابستان

دریاچه ارومیه یکی از بهترین جاذبه های توریستی و گردشگری در شمال‌غرب کشور است و همه ساله در ایام فصل گرم تابستان میزبان گردشگران از نقاط مختلف کشور و حتی خارج از کشور است.

دریاچه ارومیه نام آشنایی دارد و کمتر کسی پیدا می‌شود که این جاذبه طبیعی بسیار زیبا را ندیده و نشناسد.

خاصیت درمانی آب و لجن دریاچه ارومیه

آب و خصوصا لجن درياچه اروميه با داشتن املاح فراوان معدني به ويژه كلرور و سولفات (گوگرد) و تركيبات آهن و يد و مقدار مناسبي نمك و قدرت جذب حرارت زياد و مواد آلي متعدد و ميزان راديواكتيويته متناسب يكي از مرغوبترين لجن‌هاي طبي به شمار مي آيد كه منافع طبي و اثرات شفا بخشي فراواني دارد.

بر همين اساس از زمانهاي قديم درياچه اروميه مورد توجه بيماران امراض مختلف و اطبا بوده و پزشكان استفاده از آب درياچه مخصوصا از گل آن را به بعضي از بيماران توصيه مي نمايند.

پس از جنگ حهاني دوم و تاسيس بيمارستان صليب سرخ شوروي در تهران، از طرف اين بيمارستان شعبه اي جهت معالجه امراض با گل درياچه اروميه تاسيس گرديد.

انتقال لجن درياچه از طرف برخي كشورهاي خارجي جهت تهيه و ساخت كرمهاي آرايشي و نوعي پماد براي استفاده در درمان امراض جلدي در سالهاي گذشته رايج بوده است.

آب كلروره درياچه اروميه در درمان بيماريهايي چون لنفاتيسم، شكستگي هايي كه دير جوش مي خورند، بيماريهاي روماتيسمي مفاصل، بيماريهاي اعصاب و بيماريهاي مختلف زنان شامل متريت ها، سالپنژيتهاي مزمن و رحمي بسيار موثر بوده است.

بيماريهاي سيستم حركتي موثره روماتيسم، پلي آرتريت مزمن، فرمهاي آرتريت مزمن مانند نقرس، درد عضلاني ناشي از فيبروزيت، انواع نورالژي ها به ويژه سياتالژي، از بين رفتن آثار كوفتگي، خون مردگي، صدمه و گسيختگي مفصلي، سفتي مفاصل، بيماريهاي عروق محيطي، اگزما، پسوريازيس، بيماريهاي زنان به ويژه التهاب مزمن يا بي كفايتي تخمدانها، آمنوره، اختلالات قاعدگي، نازايي، رشد نكردن دستگاه تناسلي و غيره از جمله بيماريهايي هستند كه تاثیر درماني لجن درياچه بر روي آنها كاملا مشخص است، كه همه اين كاربردهاي درماني به علت اثرات فيزيكي، خواص شيميايي، فيزيكو شيميايي و خواص بيولوژیکي لجن درياچه است.

کوه زنبیل

در یک کیلومتری دریاچه ارومیه در دهستان نازلو چای کوهی به نام زنبیل وجود دارد که در گذشته چشمه های آب از دامنه های شرقی این کوه و شرق سپرغان نشأت می گرفت که یکی از چشمه ها به چشمه کوه زنبیل معروف است.

این چشمه در فاصله تقریبی ۳۶کیلومتری از شمال شرق ارومیه قرار دارد.

چشمه آب معدنی زنبیل به صورت طبیعی حوضچه ای دایره ای شکل داشت که قطر تقریبی آن ۴متر و عمق آن نیز بین ۲۰تا۲۵ سانتی متر بود و از کف این چشمه به صورت مداوم گاز خارج می شد.

دور تا دور چشمه سنگ کاری شده و از زمانهای نه چندان دور در هر ثانیه حدود ۱۰لیتر آب از این چشمه خارج می گردید که این مقدار هم اکنون کاهش چشمگیری داشته است.

آب این چشمه دارای سولفات و بی کربنات کلسیک و منیزیم آهن دار است که بر روی سنگ کاریهای اطراف آن رسوبات آهنی دیده می شود. اگر حدود ۶۰ ۷۰ متر به سمت جنوب این چشمه حرکت کنیم چشمه ای دیگر می بینیم که دارای همین خاصیت آبی می باشد ولی مقدار آبی که از آن خارج می شود کمی بیشتر از چشمه زنبیل است.

فاجعه ای هولناک که صدای پایش از ۲۰سال پیش به گوش می‌رسد!

اوایل دهه۸۰ بود که خبرهایی در مورد کاهش آب دریاچه ارومیه و افزایش غلظت آب آن به گوش رسید و معاون وقت سازمان محیط زیست با اتکا به مطالعات صورت گرفته دانشگاه تهران نسبت به کاهش آب دریاچه ارومیه هشدار داد و پیش بینی کرد که اگر این روند تدوام داشته باشد تا ۱۲سال آینده دومین دریاچه شور جهان به طور کلی خشک خواهد شد.

با وجود هشدارهای کارشناسان محیط زیست اقدام قابل توجهی برای نجات جان دریاچه ارومیه صورت نگرفت در در سال۱۳۸۷ بحث خشک شدن دریاچه ارومیه جدی تر شد.

از سال ۱۳۸۷تا۱۳۹۲ اقدامات دست و پا شکسته ای از جمله امضای تفاهم نامه مشترک تشکیل کار گروه نجات دریاچه ارومیه صورت گرفت و در نهایت در سال۱۳۹۲ ستاد احیای دریاچه ارومیه با هدف گذاری و برنامه های هشت ساله؛ تصویب و وظیفه اجرای ۱۹پروژه بزرگ در راستای احیای دریاچه ارومیه را بر عهده گرفت.

در طول این سالها و در میان افت و خیزهای آب دریاچه ارومیه که به لطف بارندگی‌ها کمی به شرایط مطلوبی دست یافته بود، می‌توان گفت هیچکدام از پروژه های احیا نتوانست کمک قابل توجه و چشمگیری به دریاچه داشته باشد.

با توجه به کاهش شدید بارندگی ها از اوایل تابستان سال جاری تپش های قلب دریاچه ارومیه باز هم بالا رفت تا تلنگری باشد برای متولیان امر که به داد این جاذبه طبیعی برسند اما متاسفانه در این روزهای بحرانی نگین فیروزه ای آذربایجان، دوره کاری و زمان انحلال ستاد احیای دریاچه ارومیه به اتمام رسید...

طوفان های خفته نمکی در آستانه برخاستن!

بررسی آخرین وضعیت تراز دریاچه ارومیه نشان می‌دهد که حال نگین فیروزه ای بیشتر از قبل رو به خامت و ناخوشی است و این امر باعث ایجاد نگرانی های مردم این منطقه شده چرا که بعد از خشک شدن این دریاچه خطری بزرگ به نام طوفانهای نمکی اکوسیستم این منطقه را مورد تهدید جدی قرار می دهد.

عدم تأمین حق آبه دریاچه ارومیه از سوی سه استان

نماینده مردم ارومیه در مجلس،از تخصیص تنها نیمی از اعتبارات در نظرگرفته برای احیای دریاچه ارومیه خبرداد و گفت: برای اجرای طرح‌های احیای دریاچه ارومیه ۵۵۰میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده که تا کنون نیمی از این اعتبار به استان اختصاص یافته است.

حجت الاسلام ذاکر با انتقاد از عدم رهاسازی آب به سمت دریاچه ارومیه، تصریح کرد: با وجود اینکه دریاچه ارومیه در وضعیت بحرانی قرار دارد ولی با خشکسالی‌های اخیر، حق آبه دریاچه ارومیه از سوی سه استان آذربایجان شرقی، غربی و کردستان رهاسازی نشده است.

رئیس مجمع نمایندگان آذربایجان غربی، افزود: ۸سال قبل، ۲۷عنوان برنامه برای احیای دریاچه ارومیه تدوین و به عهده ستاد احیای دریاچه ارومیه گذاشته شد ولی تا به امروز فقط انتقال آب، آنهم نیمه تمام، اجرایی شده و مابقی ۲۶پروژه راکد مانده‌اند.

نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی با اشاره به تبعات خشک شدن دریاچه ارومیه گفت: خشک شدن دریاچه ارومیه یعنی ۱۵میلیون نفر از مردم شمال‌غرب به بحرانهای بزرگی همچون طوفان نمک و سپس امراض تنفسی و خشک شدن اراضی و باغات گرفتار خواهند شد.

وی با اشاره به اینکه تمام تلاش دولت و مجلس احیای دریاچه ارومیه با اجرای طرحهای آبرسانی است، تصریح کرد: با اتمام تصفیه خانه ارومیه و ۴۰۰متر باقی مانده خط انتقال آب به دریاچه، امید است با ورود آب از طریق اجرای این طرحها روزهای خوبی را برای دریاچه ارومیه شاهد باشیم.

کاهش ۶۲سانتی متری تراز آب دریاچه ارومیه

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی از کاهش ۱۶سانتی متری تراز آب دریاچه ارومیه خبر داد.

یاسر رهبردین با بیان اینکه میزان آب دریاچه ارومیه نیز نسبت به سال گذشته بیش از ۲میلیارد مترمکعب کاهش داشته است تصریح کرد: میزان آب دریاچه ارومیه هم اکنون به ۲میلیارد و ۸۶۰میلیون مترمکعب رسیده است.

وی دلیل اصلی کاهش تراز دریاچه ارومیه را کاهش بارندگی‌ها و ظرفیت سدهای حوضه آبریز عنوان کرد و افزود: وسعت فعلی دریاچه ارومیه ۲هزار و ۱۹۴کیلومترمربع است که این میزان در مدت زمان مشابه سال گذشته 3هزار و ۶۵۵کیلومتر مربع بود.

مرکز آینده پژوهی دریاچه ارومیه جایگزین ستاد احیا

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار آذربایجان‌غربی با بیان اینکه تعطیلی ستاداحیا با دستور معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست کشور انجام شده، اظهار داشت: "مرکز آینده پژوهی دریاچه ارومیه" جایگزین ستاد احیا شد.

آیدین رحمانی با بیان اینکه طرح‌های انتقال آب به دریاچه ارومیه در مرحله نهایی و در آستانه بهره‌برداری است که با بهره‌برداری از این پروژه، سالانه بیش از ۶۵۰میلیون مترمکعب آب از جنوب استان به پیکر دریاچه ارومیه منتقل خواهد شد که این میزان تراز این دریاچه را سالانه یک متر افزایش خواهد داد.

وی خاطرنشان کرد: با تغییر دولت و از سوی دیگر با تعطیلی ستاد احیای دریاچه ارومیه، پروژه‌ها برای مدتی در رکود قرار گرفته اند ولی انتظار می‌رود دولت جدید در راستای کمک به احیای دریاچه ارومیه، پروژه‌هایی که راکد هستند را دوباره احیا کند.

طبیبان خوبی برای درمان حال ناخوش دریاچه ارومیه باشیم

بحران دریاچه ارومیه ابعاد نه تنها ملی بلکه منطقه ای و بین المللی دارد و به نظر می‌رسد که با روی کار آمدن دولت جدید عزم جدی برای نجات جان دریاچه ارومیه وجود دارد.

امید است که با عزم جدی تلاش شود بدون آنکه مجددا زخمی بر اکوسیستمی دیگر وارد شود و امید مردم این منطقه در زنده کردن دریاچه ارومیه به یاس و ناکامی تبدیل نشود.