مرور روزنامه‌های پنجشنبه دوم اردبیهشت

احیای برجام کلید خورد؟ /بن سلمان چه خوابی برای اردوغان دیده است؟ /درباره واکسن پولی و انتقاد‌های بیهوده

سردرگمی مسافران در رفت و برگشت‌ها، کارخانه موشک سازی اسرائیل روی هوا، لاریجانی تنها در میان دو جریان، بی‌اعتنایی ‏شاخص به تغییرات دامنه نوسان، اعتراف آمریکا به برتری قدرت پهپادی ایران، جاده ناهموار قیمت خودرو، پایان بازی حمله ‏کنندگان به مذاکره، اخراج ۱۰ دیپلمات آمریکایی از روسیه و رکورد شکنی بهشت زهرا در پذیرش اموات، از مواردی است که ‏موضوع گزارش‌های خبری و تحلیلی روزنامه‌های امروز شده است. ‏

کد خبر: ۱۰۴۷۵۴۷

تاریخ: ۰۲ ارديبهشت ۱۴۰۰ - ۰۴:۵۵

به گزارش «تابناک»؛ روزنامه‌های امروز پنجشنبه دوم اردبیهشت در حالی چاپ و منتشر شد که توپ پر تلویزیون علیه مذاکرات هسته‌ای ‏با مستند پایان بازی، انفجار مهیب در تأسیسات نظامی و موشکی اسرائیل و گزارش‌هایی از واکسیناسیون کرونا و ادامه انتقادها از پولی شدن واکسن در کنار درخواست‌ها برای تعطیلی به خاطر افزایش مبتلایان به کرونا در صفحات نخست روزنامه‌های ‏امروز برجسته شده است. ‏

در ادامه تعدادی از یادداشت‌ها و سرمقاله‌های منتشره در روزنامه‌های امروز را مرور می‌کنیم: ‏

درباره واکسن پولی و انتقاد‌های بیهوده

‏ «جهان‌صنعت»، طی یادداشتی در ستون نقد روز امروز خود نوشت: تامین آموزش و بهداشت و امنیت با منابع دولتی به مثابه ‏کالا‌های شبه‌عمومی از سوی اقتصاددانان و سیاستگذاران هوادار اقتصاد آزاد نیز پذیرفته شده است. اما به معنای انحصاری کردن ‏تولید و توزیع و تجارت این کالا‌ها نیست. دولت باید میانگین هزینه آموزش و درمان شهروندان را تامین کند و روش اجرا را آزاد ‏بگذارد. برخی پیشنهاد می‌دهند دولت به جای داشتن یک وزارت بهداشت بزرگ و با انبوهی از شاغلان که باید از دولت مزد و ‏حقوق بگیرند و برای افزایش درآمد کادر خود و نیز پزشکان انواع سازمان‌ها را تاسیس کنند و راه عرضه بهداشت و درمان کارآمد ‏را ببندند بهتر است هزینه‌های میانگین را به صورت نقدی به آموزش‌گیرندگان و شهروندان بدهد تا آن‌ها از عرضه‌کنندگان نیرومند ‏کالا‌های یادشده را خریداری کنند. این راهبرد و اندیشه، اما از سوی کسانی که به طور بنیادین و فلسفی و اندیشه‌ای هوادار وجود ‏دولت بزرگند و نبود دولت بزرگ را به ویژه در بخش‌های یادشده کابوس می‌دانند قابل قبول نیست.

اینطوری شده است که در ‏کشور‌های جهان و نیز در ایران وزارت بهداشت و درمان دست‌کم در شش دهه تازه‌سپری‌شده همیشه بوده و هست و همیشه نیز ‏شهروندان از روش‌ها و کارآمدی تامین بهداشت و درمان ناراضی هستند. با وجود تلاش‌های فردی و زحمت بسیاری از کادر درمان ‏در ایران آن‌ها نیز از روز و حال مدیریت دولتی گلایه دارند و راه را در رفتن می‌بینند. در این روزها، اما تامین واکسن علیه کووید ‏‏۱۹ در ایران به تحقیر و تخفیف شهروندان ایرانی منجر شده است. روزی نیست که یک مقام مسوول در دولت و نهاد‌های قدرتمند ‏و ذی‌نفوذ بیرون از دولت وعده تولید واکسن ایرانی ندهد و نیز روزی نیست که دولت وعده واردات ندهد. نتیجه کار تا امروز این ‏شده که ایران در پله آخر تامین واکسن قرار دارد و شهروندان ایرانی با نگرانی مساله را دنبال می‌کنند و بی‌اعتمادی و ناامیدی ‏روندی فزاینده گرفته است. در چنین هنگامه‌ای از بی‌تحرکی نهاد‌های حاکمیتی و ترس و هراس شهروندان از پایداری چندساله ‏کرونا در ایران به دلیل عدم واکسینه شدن شهروندان، بخش خصوصی اقدام به واردات کرده است. یک مسوول بخش خصوصی ‏می‌گوید واکسن با ارز غیردولتی وارد شده و مطابق پیش‌بینی به کارگران و شاغلان بنگاه‌ها تزریق می‌شود تا نیروی کار جان ‏بگیرد. اما این اقدام بخش خصوصی با سونامی انتقاد روبه‌رو شده و صدای منتقدان را که بیان می‌کنند دولت بی‌کفایت است و نباید ‏بخش خصوصی واکسن وارد کند و تبعیض می‌شود و… می‌شنویم. ‏

به نظر می‌رسد این انتقاد‌ها به بخش خصوصی بی‌وجه است و مردم نمی‌توانند تا ابد چشم به راه این باشد که دولت و نهاد‌های ‏رقیب دست روی دست گذاشته و هر وقت منافع سازمانی و سیاسی‌شان تامین شد اقدام به تولید کنند. ‏
واکسن که دیگر کفش وکیف و یخچال نیست که بگویید واردات آن تولید داخل را زمین می‌زند و… شهروندان پرشماری هستند که ‏حاضرند برای سلامتی خود ۲۵۰ هزار تومان برای خرید واکسن بدهند و از دادن یک مهمانی که با گوشت کیلویی ۲۰۰ هزار ‏تومان و برنج کیلویی ۴۰ هزار تومان و… خودداری کنند. اگر دولت و نهاد‌های حکومتی دلشان به حال مردم می‌سوزد بهتر است ‏سرانه ۲۵۰ هزار تومان پول واکسن را به حساب آن‌ها بریزند و محل هزینه‌کرد آن را نیز در جایی قرار دهند که واکسن زده ‏می‌شود و اجازه دهند بخش خصوصی واردات انجام دهد و شهروندان ایرانی زودتر واکسینه شوند. ‏

بن سلمان چه خوابی برای اردوغان دیده است؟

‏ جعفر بلوری در بخشی از یادداشت روز کیهان با تیتر بن سلمان چه خوابی برای اردوغان دیده است؟ نوشت: انگیزه بن سلمان از ‏کشاندن ترکیه به جنگ یمن «واضح» است. او نمی‌تواند شکست در «مارب» را تاب بیاورد. «مارب» برای بن سلمانی که ‏ائتلافش از هم فروپاشیده، نیرو‌های تحت امرش مناطق وسیعی را از دست داده و حتی کاخ خودش نیز از تیررس موشک‌های ‏مقاومت در امان نیست، حکم مرگ و زندگی را دارد. جنگ مارب به نوعی، سرنوشت جنگ یمن را تعیین می‌کند. نفسِ کمک ‏گرفتن از ترکیه نیز، اعتراف به شکست در این جنگ است. شکست عربستان، آمریکا، رژیم صهیونیستی و آن چند کشور ‏اروپایی. شاید هم عربستان به دنبال یک برگ برنده در مذاکراتی است که گفته می‌شود با مقامات ایرانی و در عراق در حال انجام ‏است. ما هم از صحت و سقم انجام مذاکرات بغداد بی‌اطلاعیم، اما در صورت درست بودن این خبر، ممکن است عربستان به دنبال ‏این باشد که از ترکیه، به عنوان یک «ابزار فشار برای چانه‌زنی» در این مذاکرات استفاده کند؛ بنابراین ترکیه باید هوشیار باشد ‏که به ابزار دست عربستان تبدیل شده است. اما انگیزه اردوغان چیست؟ اینکه واقعا «هدف اردوغان از این همه ماجراجویی ‏چیست؟» را دقیقا نمی‌دانیم. پاسخ شاید همان باشد که در بالا گفتیم. او در رویای احیای امپراطوری عثمانی نفس می‌کشد. پیروزی ‏بر ارتش نه چندان قوی ارمنستان نیز احتمالا توهم او را حادتر کرده. شاید هم به دنبال پول سعودی‌هاست. هدف هر چه هست، ‏احتمالا برای شخص ایشان آن‌قدر مهم و باارزش بوده که حاضر شده برای رسیدن به آن، با عربستان، ائتلاف کند و با انقلابیون ‏سرشاخ شود. نباید فراموش کرد که عربستان و ترکیه تا همین یکی دو ماه پیش، رقیب و در بسیاری حوزه‌ها، دشمن یکدیگر ‏بوده‌اند. در مجموع به نظر می‌رسد اردوغان این بار به کاهدان زده چرا که یمن، نه ارمنستان است، نه لیبی و نه حتی یونان و ‏قبرس. ‏

‏- انقلابیون یمن، ۶ سال است که در بدترین شرایط قابل تصور بشری، روزگار سپری می‌کنند. ورود کشوری در حد و ‏اندازه ترکیه نیز تاثیر زیادی در وضعیت آن‌ها ایجاد نمی‌کند. آن‌ها اصلا، چیزی برای از دست دادن ندارند. در بدترین حالت، شاید ‏ورود ترکیه به این جنگ، چند صباحی آزادسازی مارب را به تاخیر بیندازد. اما آیا ترکیه نیز چیزی برای از دست دادن ندارد؟ ‏زیاد حاشیه نرویم. انقلابیون یمن امروز موشک‌هایی دارند که برد آن‌ها قطعا به ترکیه می‌رسد و پهپاد‌هایی می‌سازند که فرمانده ‏نیرو‌های آمریکایی در غرب آسیا را به وحشت می‌اندازد: «حوثی‌ها در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۱ بیش از ۱۵۰ حمله موشکی ‏علیه منافع عربستان انجام داده‌اند. این برای نخستین بار از زمان جنگ کره است که ما، فاقد برتری هوایی در عرصه عملیاتی ‏هستیم». (ژنرال فرانک مک کنزی، فرمانده نظامیان تروریست آمریکایی در غرب آسیا). بدون تردید در صورت صحت خبر ‏ورود ترکیه به جنگ یمن، این کشور نیز مثل بسیاری از کشور‌های درگیر در این جنگ، از تبعات آن مصون نخواهد ماند. گذشت ‏زمان و نوع واکنش انقلابیون یمن بهتر از هر تحلیلگری نشان خواهد داد که، ترکیه وارد جنگ یمن شده است یا خیر. همین‌طور ‏تبعات ورود اردوغان به جنگ یمن برای ترکیه را...! ‏

احیای برجام کلید خورد؟

پرستو بهرامی‌راد روزنامه‌نگار طی یادداشتی در روزنامه آرمان ملی با عنوان احیای برجام کلید خورد؟ نوشت: مذاکرات ‏وین در نقطه‌ای ایستاده است که شاید در این دور تکلیف احیای برجام را تا حدودی روشن کند. اما سوال اصلی این است که آیا ‏احیای برجام کلید خورده است؟ یا توافقی در این دور از مذاکرات شکل گرفته است یا خیر؟ مذاکرات وین به مرحله پیش‌نویس ‏در‌آمده است. پیش از این عباس عراقچی بعد از نشست معاونان وزیران امور خارجه ایران و ۱+۴ بیان کرد که به نظر تفاهم ‏جدیدی درحال شکل گرفتن و زمان نگارش متن نهایی فرا رسیده است. همچنین او گفته است: «مسیری که باید طی شود، مقداری ‏شناخته‌شده‌تر است. البته این مسیر، مسیر آسانی نخواهد بود، اختلاف‌نظر‌ها اینطور نیست که پایان یافته باشد، اختلاف‌نظر‌هایی ‏بعضاً جدی وجود دارد که باید طی مذاکرات بعدی کاهش پیدا کند.» برخی این سخنان را شروع راه احیای برجام تلقی کردند، اما ‏به خوبی نمایان است که دو طرف راه زیادی تا احیای برجام و بازگشت آمریکا به برجام باید طی کنند. البته بی‌شک مذاکرات وین ‏راه را برای باز شدن گره کور برجام با میانجیگری اروپایی‌ها باز کرده است. بعد از تهیه پیش‌نویس قرار است هیات‌ها به پایتخت ‏کشور‌های خود بازگردند و در مورد آن مشورت بگیرند. دولت جو بایدن در خصوص احیای برجام احتمالا دو راه در پیش دارد که ‏یکی از آن‌ها را انتخاب خواهد کرد و بر اساس آن وارد میدان مذاکرات خواهد شد و تاکتیک‌های خود را برنامه‌ریزی می‌کند.

در ‏اوایل ورود جو بایدن به کاخ سفید هیچ‌گونه واکنشی به احیای برجام نداشت و به نظر نمی‌رسید قرارداد برجام از اولویت‌های کاخ ‏سفید باشد. حال با میانجیگری اروپایی‌ها مذاکراتی رقم خورده است. در این میان دولت بایدن یا خواستار مذاکرات طولانی و ‏ادامه‌دار است تا موارد جدیدی به برجام اضافه کند یا به دلیل شرایط جدیدی که ایران ایجاد کرده؛ از جمله غنی‌سازی ۶۰ درصد ‏اورانیوم به دنبال احیای برجام به سرعت است. البته از اخبار رسانه‌های آمریکایی، احتمال گزینه دوم محتمل‌تر است. ‏

‏ زیـــرا جــو بــایدن در اولین واکنش خود به مذاکرات وین ابراز خوشحالی کرد و از سوی دیگر در خصوص غنی‌سازی ‏‏۶۰ درصد اورانیوم ایران نیز واکنش تندی نداشته است. به‌خوبی تغییر لحن مسئولان دولت جدید آمریکا نسبت به ایران نمایان ‏است. همچنین رسانه‌ها از واکنش دولت بایدن به اسرائیل که باعث تنش نشود تا مذاکرات به سمت بن‌بست نرود، خبر می‌دهند. از ‏تمام این اخبار غیر‌رسمی می‌توان ردپای خواست دولت بایدن به احیای برجام را دنبال کرد. ایران برای بازگشت به تعهدات ‏برجامی خود خواستار رفع همه تحریم‌ها و راستی‌آزمایی این موضوع است. از سوی دیگر واشنگتن برای بازگشت به برجام اعلام ‏کرده بود که اول ایران باید به تعهدات برجامی خود بازگردد. در این شرایط که گره کوری به احیای برجام خورده بود، اروپایی‌ها ‏دست به میانجیگری زدند و امروز شرایط از توافقاتی خبر می‌دهد. اما سوال اصلی این است که روند احیا به چه صورتی رقم ‏می‌خورد و توافقات چگونه خواهد بود؟ ایران در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ بابت تحریم‌های اقتصادی آسیب جدی دیده ‏است. از سوی دیگر جو بایدن همانطور که در کارزار‌های انتخاباتی خود اعلام کرده بود خواهان بازگشت به قرارداد برجام است. ‏بر همین اساس احتمالاً توافقات بر لغو تحریم‌های اقتصادی ایران اعم از خرید و فروش نفت، تحریم‌ها بانکی و... ختم می‌شود و پس ‏از آن ایران به تعهدات برجامی خود باز‌می‌گردد و احیای برجام کلید خواهد خورد. با این حال احیای برجام در یک جاده پر‌پیچ و ‏خمی حرکت می‌کند که باید دید سالم به مقصد می‌رسد یا خیر؟