مرور روزنامه‌های چهارشنبه یکم بهمن

بلوا و شورش بورس/فصل جدید در آمریکا/بایدن، تحریم‌ها و ایران

نخستین قربانی بورس، بازی دوگانه دوحه، روز سخت ظریف در بهارستان، بورس‌بازی‌های مشکوک، کسری بی‌اعتمادی بدتر از کسری بودجه، واکسن ایرانی تا سه ماه دیگر به تولید انبوه می‌رسد، اقتدار دریایی ارتش ایران در سواحل مکران، بازخواست بورسی مجلس از وزیر، مگر کرونا تمام شد؟ و بی تفاوتی دوگانه قشم و قم در برابر کرونا، از مواردی است که موضوع گزارش‌های تحلیلی و خبری روزنامه‌های امروز شده است.

کد خبر: ۱۰۲۹۱۰۱

تاریخ: ۰۱ بهمن ۱۳۹۹ - ۰۷:۲۲

به گزارش «تابناک»؛ روزنامه‌های امروز چهارشنبه یکم بهمن ماه در حالی چاپ و منتشر شدند که ماجرای کارت‌های زرد ظریف از بهارستان از یک سو و استعفای رئیس سازمان بورس از سوی دیگر، در صفحات نخست روزنامه‌های امروز برجسته‌تر از سایر اخبار بازتاب داشته است.

تحلیل‌های انتخاباتی درباره انتخابات ۱۴۰۰ و رزمایش اقتدار نیروی زمینی ارتش در سواحل مکران نیز از دیگر تیترهای برجسته در صفحات نخست روزنامه‌های امروز است.

در ادامه تعدادی از یادداشت‌ها و سرمقاله‌های منتشره در روزنامه‌های امروز را مرور می‌کنیم؛

بلوا و شورش بورس

روزنامه «جهان‌صنعت» طی یادداشتی در شماره امروز خود با عنوان بلوا و شورش بورس نوشت: ذبیح‌الله خدائیان رییس سازمان اسناد و املاک کشور نیز دلش به حال شهروندانی که اصل سرمایه‌شان را بر اثر فرو رفتن بورس در دره نابودی از دست داده‌اند سوخته و یک خبرگزاری به نقل از او نوشته است: «ساماندهی بورس وظیفه اصلی دولت و متولیان بازار سرمایه محسوب می‌شود و ما در کنار آن‌ها هستیم و این حضور جنبه حمایتی دارد و تاکنون از هیچ حمایتی نیز دریغ نکرده‌ایم. امیدواریم هر چه زودتر این وضعیت بهبود یابد.» دیروز علاوه بر این مدیر که حوزه وظایف سازمانی‌اش کمترین تناسب مستقیم با بازار سهام را دارد، رییس مجلس، نایب رییس او، رییس دولت و سخنگوی او و نیز ده‌ها کارشناس و نماینده مجلس و سیاستمدار نیز در رسانه‌های گوناگون درباره اینکه چرا ارزش سهام شرکت‌های عرضه شده در بورس روند کاهنده دارد، صحبت کردند.

دلسوزی برای سهامداران خرده‌پا که اصل سرمایه خود را نیز از دست داده‌اند و نیز مقصر دانستن دولت به ویژه رییس‌جمهور و فرهاد دژپسند وزیر اقتصاد او بیشتر از هر موضوع دیگری در بلوای بورس به چشم می‌آید در حالی که اخبار متناقضی از استعفای رییس سازمان بورس نیز منتشر شد و وزیر اقتصاد نیز باید خود را احتمالا برای استیضاح آماده کند. بودن یا نبودن آمار و اطلاعات دقیق از سهامداران خرده‌پایی که گفته می‌شود اصل سرمایه خود را از دست داده‌اند، یکی از مسائلی است که باید برای روشن شدن رخداد‌های احتمالی بعدی طرح شود. یک تحلیلگر اقتصاد سیاسی در روزنامه جوان با استناد به تغییرات کد‌های سهامداری در ماه‌های تازه‌سپری‌شده به این نتیجه رسیده است که دو تا سه میلیون سهامدار حقیقی خرده‌پا در بازار سهام پرآشوب اصل سرمایه خود را نیز از دست داده‌اند. در صورتی که به رقم دو میلیون نفر نیز بسنده کرده و این شمار آسیب‌دیده را یک واقعیت فرض کنیم شورش و بلوا می‌تواند رخ دهد.

به نظر می‌رسد قبل از اینکه احتمال بلوا و آشوب در بورس افزایش یابد همانند همه کشور‌های دیگر بالاترین مقام اجرایی که به طور مستقیم مسوولیت قانونی دارد باید استعفا دهد و راه‌های نادرست رفته شده و متغیر‌های اثرگذار بر بازار برگشت داده شده و اصلاح شوند. علاوه بر این باید با سهامداران شفاف‌تر سخن گفت و تغییرات آینده را نیز بازگو کرد. به طور مثال این مهم است که کسی به رییس‌جمهور بگوید آقای رییس دولت کسی به شما مشورت نداد اگر با بازی‌های روانی بخواهی نرخ دلار را کاهش دهی، پیامدهایش از جای دیگر مثلا از همین بازار سهام بیرون می‌زند. روزی که اقتصاددانان به دژپسند هشدار می‌دادند این سرمستی در بازار سهام اگر مهار نشود و اگر با گام‌های سنجیده پیشرفت نکند پس از رسیدن به نقطه اوج توهم‌آلود برمی‌گردد و آوار می‌شود. او و دیگر همراهانش از جمله رییس دولت نیز با تکبر و غرور به منتقدان بی‌اعتنایی کردند. از این پس نیز باید راه درست را رفت و راه درست این است که دنبال راه‌های شگفت‌انگیز و جاسازی‌های مالی و نیز دستکاری احتمالی و فشار بر نهاد‌های بانکی و حقیقی نرویم.

فصل جدید در آمریکا

جلال خوش‌چهره در سرمقاله امروز روزنامه ابتکار با عنوان فصل جدید در آمریکا نوشت: سرانجام دونالد ترامپ با تسلیم شدن در برابر قانون و خواست اکثریت مردم آمریکا، امروز کاخ سفید را ترک می‌کند. پایان دولت ترامپ، آغاز فصل تازه در سپهر سیاسی این ابرقدرت است که به هر ترتیب جامعه جهانی را متاثر از خود می‌کند. در بیرون از ایلات متحده، آنچه توجهات را بیش از همه به خود جلب می‌کند، آینده توافقات و قرارداد‌های بین‌المللی است که «برجام» یکی از برجسته‌ترین آن‌ها به شمار می‌آید.

جامعه جهانی خروج یکجانبه ترامپ از برجام را در کنار بیرون بردن کشورش از دیگر قرارداد‌های بین‌المللی و نیز سیاست خارجی آن، اقدامی بی‌ثبات کننده علیه صلح جهانی تعبیر کرد. اکنون جو بایدن و تیم منتخب او این امید را ایجاد کرده‌اند که دیپلماسی نخبه‌گرا بار دیگر عقلانیت لازم را به شیوه تعاملات و بازسازی روابط خارجی ایالات متحده بازگرداند.

ساده‌انگاری است اگر تصور شود که تیم بایدن در کوتاه مدت از دوران ترامپیسم حاکم بر سیاست خارجی این کشور عبور کرده و همه چیز را به نقطه صفر بازمی‌گرداند؛ خاصه اینکه در نگاه ساکنان تازه کاخ سفید، عبور از دوران ترامپیسم به معنای تکرار کامل گذشته نیست، بلکه همراه با تعریف دوباره‌ای از شکل و ماهیت روابطی است که تا پیش از این واشنگتن با متحدان اروپایی، همسایگان منطقه‌ای، شریکان آسیایی و آفریقایی خود در سطوح اقتصادی، سیاسی و نظامی داشته است. در این‌حال متحدان آمریکا و به‌ویژه اروپاییان نیز با تجربه‌اندوزی از کارنامه دولت ترامپ، قاعده روابط خود را به‌گونه‌ای استوار خواهند کرد که تعبیر سلطه‌گری قدرت‌های هژمونیک را به الگویی متفاوت از سال‌های پس از نیمه دهه ۱۹۴۰ تا ۲۰۱۶ میلادی و استقرار دولت ترامپ، تغییر‌دهند. اکنون متحدان قدرتمند ایالات متحده به الگوی «اعمال قدرت باهم» به جای «اعمال‌قدرت‌بر» توجه داشته و در این چارچوب، تمایل آنان در هم‌سویی با سیاست‌های واشنگتن تعریف می‌شود. در‌واقع یکی از دلایل ناکامی دولت ترامپ برای تسلیم سازی تهران در برابر سیاست «فشار‌حداکثری» مخالفت متحدان اروپایی و دیگر اعضای جامعه بین‌المللی با رویکرد یکجانبه‌گرای کاخ‌سفید بود.

اکنون جو بایدن وعده داده که با پرهیز از یکجانبه‌گرایی، متحدان آمریکا را در تصمیم‌سازی‌های کاخ سفید مشارکت داده و هم‌سویی لازم را دراین‌باره مهندسی می‌کند. اگرچه در برنامه صد روز نخست دولت بایدن به بازگشت فوری به قرارداد‌ها و توافقات بین‌المللی از جمله توافق پاریس، نفتا و تجدید نظر درباره آنچه ترامپ در قبال ناتو به عمل آورد یاد شده، اما بایدن و دیگر اعضای تیم او تاکید کرده‌اند که این بازگشت به مفهوم تکرار همان نظمی نیست که پیش از سال ۲۰۱۶ برقرار بود.

بازنگری در شیوه و ماهیت روابط خارجی ایالات متحده در فصل جدید ممکن است حاوی تعدیل‌هایی در شکل و شیوه بیان آن نسبت به دولت ترامپ باشد، اما به نظر می‌رسد نگرانی اروپائیان و دیگر اعضای جامعه بین‌المللی به‌سیاست‌های واشنگتن همچنان باقی است. مهم‌ترین نکته اینکه بایدن با نگاه به پایگاه سیاسی ـ اجتماعی ترامپ که توانست بیش از ۷۰ میلیون رای آمریکاییان را با خود همراه کند، از هرگونه عقب نشینی در تعاملات بین‌المللی به شکلی که او را در مقایسه با رقیب انتخاباتی‌اش متهم به سازش کند، پرهیز خواهد کرد. عملکرد بایدن در صد روز نخست ریاست بر ایالات متحده، چشم انداز آینده رویکرد دولت او را معلوم خواهد کرد. این چشم انداز می‌تواند نشان دهد که با شعار ترامپ که «نخست آمریکاست» تفاوت چندانی ندارد. همین مهم شیوه تعامل با دولت بایدن را برای همه طرف‌های خارجی ایالات متحده پیچیده و یا سخت‌تر از گذشته خواهد کرد.

بایدن، تحریم‌ها و ایران

صادق زیباکلام استاد دانشگاه طی یادداشتی در شماره امروز آرمان ملی با عنوان بایدن، تحریم‌ها و ایران نوشت: از امروز جریان اصولگرا بالاخص اصولگرایان تندرو با استفاده از رسانه‌هایی که دارند بر طبل و شیپور خواهند کوبید که دیدید با آمدن جو بایدن چیزی عوض نشد. دیدید اصلاح‌طلبان، غرب‌زده‌ها، میانه‌رو‌ها که غرق در خوشحالی و نور و امید شده بودند از انتخاب بایدن چه زود متوجه خواهند شد که آبی از بایدن گرم نخواهد شد. تحریم‌ها همچنان به قوت خود باقی خواهد ماند و سیه‌رویی برای طرفداران آمریکا باقی خواهد ماند. افتخار نیز همچون گذشته بر رادیکال‌ها که شعار می‌دهند و سیاست خود را پیش می‌برند، باقی‌خواهد ماند. از یک نظر اتفاقا تندرو‌ها درست می‌گویند. با آمدن بایدن قرار نیست که نه تحریم‌ها برداشته شود، نه چراغ سبزی به تهران نشان داده شود و نه نامه فدایت شوم از سوی واشنگتن به سمت تهران ارسال شود. اصلاح‌طلبان و میانه‌رو‌ها نیز هیچگاه نگفتند که اگر بایدن انتخاب شود همه مشکلات و مسائل حل خواهد شد؛ چراکه ظرف ۴۲ سالی که از پیروزی انقلاب می‌گذرد قریب به ۷ رئیس‌جمهور در آمریکا وارد کاخ سفید شده‌اند، اما هیچ‌چیز تغییری نکرده است. از جیمی کارتر لیبرال که اصرار او بر حقوق بشر فروپاشی رژیم پهلوی را در پی داشت، ریگان جمهوریخواه تندرو، بوش پدر، کلینتون، بوش پسر تا اوبامای دموکرات و ترامپ رادیکال و تندرو، واقع مطلب آن است که با اینکه این روسای جمهور در آمریکا گرایش‌های مختلفی در آمریکا داشته‌اند، اما هیچ‌چیز در رابطه با تهران تغییری نکرده است.

تندرو‌ها در حقیقت نمی‌خواهند تکه دومی را که باعث تغییر می‌شود بیان کنند؛ به بیان ساده‌تر، تندرو‌ها لا اله را می‌گویند، اما الا الله را نگفته‌اند. لااله آن‌ها این است که ببینید روسای جمهور آمریکا عوض شدند، اما هیچ چیز تغییر نکرد و دشمنی و خصومت آمریکایی‌ها با ما ادامه پیدا کرده و بایدن دموکرات هم آمده، اما تحریم‌ها همچنان بر سر جای خود قرص و محکم باقی است. اما الا الله را نمی‌گویند که چرا دشمنی با ایران ادامه پیدا کرده است. نمی‌گویند که ما هستیم که در تنور می‌دمیم. واقع مطلب آن است که آنچه تغییر پیدا نکرده رویکرد آمریکایی‌ها نیست. روسای جمهور مختلف آمریکا چه در رابطه با ایران و چه در رابطه با مسائل جهانی رویکرد‌های مختلف داشته‌اند. کافی است رویکرد اوباما را با رویکرد ترامپ مقایسه کنیم. آنچه هرگز تغییری نکرده استراتژی ایران بوده است. بنابراین سیاست بایدن و آمریکا زمانی نسبت به ایران تغییر پیدا خواهد کرد، تحریم‌ها زمانی لغو خواهند شد که تحرکی هم از این طرف صورت بگیرد. ایران می‌خواهد نظرات خود را ادامه دهد و وقتی ترامپ می‌رود و بایدن می‌آید تغییرات مهمی هم صورت گیرد. اما باوجود تمام تبلیغاتی که تندرو‌ها از امروز به راه خواهند انداخت که در آمریکا مراسم تحلیف صورت خواهد گرفت، بایستی به آن‌ها گفت که یک‌طرفه و یک‌سویه تغییر اساسی به‌وجود نمی‌آید.