پنج زن زندگی غلامرضا تختی

ابراهیم افشار

کد خبر: ۱۰۲۶۵۹۵

تاریخ: ۱۹ دی ۱۳۹۹ - ۱۰:۳۲

تختی در عمرش فقط درگیر عاطفی چهارپنج جنس مخالف شد. آن چهارپنج دلداده اساطیری او چه کسانی بودند که قلبش را تسخیر کردند؟ اولی لیلای خانی آبادی بود که عشق را در او کُشت و تبدیل به خواهرش کرد.

دومی دختری اهل گلندوک بود و خواهرش عمه نرگس برایم در مصاحبه ای به سال 1362 تعریف کرد که کار وصلت داداش و او تمام شده بود اما یکهو همه چیز به هم خورد. یکی دیگر از عشاقش دختر بلغاری بود.

و آخرینش شهلا که در مهمانی یکی از مدیران باشگاه راه آهن برای اولین بار به او چشم دوخت و خود را باخت. و صدالبته قبل زا شهلا در دام عشق دختر یک کارخانه دار افتاده بود که به وصلت نکشید. این جدی ترین گزینه ازدواج او بود قبل از اینکه چشمش به شهلاخانم بیفتد.

غلامرضا از دختر آقای "ع" بسیار خوشش آمده بود. به قصد ازدواج البته. آنها از دودمان اصیل، معروف و آبرومندی بودند. یک روز غلامرضا رفته بود از قنادی رفیق فابریکش روح الله جیره بندی یک قوطی خوشگل نون خامه ای سفارش داده بود که برود خانه دختره، اما برایش پیغوم پسغوم آورده بودند که "نرو. نرو که مادر دختره راضی نمی شه." رفقا همه شاکی شده بودند که آخر مگر مردی مردتر و پناه دارتر از تختی هم پیدا می شود در این دنیا که آدم دخترش را نسپارد دستش؟ رگ گردن شان ورم کرده بود چرا دختر را نمی دهند؟ مادر دختره پیغام پسغام داده بود که "ببخشیدها من دختر به آدم سیاسی نمی دهم". نمی دانم کدام شیرپاک نخورده ای سمپاتی تختی به جبهه ملی را به گوش مادر رسانده بود. علنا گفته بود "دختر نمی دهم آقاجان. من به مرد اهل سیاست زن نمی دهم. حمال باشد ولی اهل سیاست نباشد که آخر و عاقبت این ها حبس و ابد و اعدام است. دخترم بیوه می شود برمی گردد خانه پدر. یک آب خوش از گلویش پایین نمی رود."

غلام سرش را انداخته بود پایین و از خیر دختره گذشته بود. چند وقت بعد، دختره را دادند به آقای "ت" که کمپانی معروف دوچرخه فروشی داشت. غلام فقط گفته بود نوش جونش. گوارای وجودش. حالا این همه سال است که من قضاوقدری گاه از خود می-پرسم خدایا اگر یکی از آن سه دخترها به جای شهلا زن تختی شده بودند بازهم جنازه اش در هتل آتلانتیک پیدا می شد؟

داستان دختر صورت مهتابیِ بلغاری را هم البته هیچکس نفهمید جز مربی اش. هیچوقت هیچکس نفهمید که در ایستگاه قطار صوفیه چه گذشت که چشم غلامرضا نم برداشت. حتی کیومرث خان ابولملوکی -مربی تیم ملی کشتی ایران- هم که در آن چند روز دخترک را زیر نظر داشت و می دید که دائم می آید رو سکوهای سالن کشتی می نشیند و در بحر غلامرضا غرق می شود از شاگرد اهل وفایش نپرسیده بود که آخر بین شما دوتا چه گذشت در آن ایستگاه قدیمی که صورتت عین شاه توت کبود شده بود؟ از هر کدام از همسفران تختی هم پرسیدم چیزی نگفتند. فقط این جمله را با آه و افسوس بر زبان راندند که غلامرضا از پیش او همچون لبو برگشت و یله داد رو صندلی واگنی که تلق تولوق حرکت کرد و اوقاتش را غم رمانتیکی پر کرد که رخصت نمی داد دیگر سر به سرش بگذاریم. صورت غلام چنان گل انداخته بود که هیچکس جرات نکرد بگوید آخر بین شما دوتا در این لحظه آخری چه گذشت که کِشتی جفت تان به دریای غم نشست؟ همه شان فقط این تصویر لرزان از تختی و دخترک را در ایستگاهی که همانند آخرین ایستگاه در انتهای جهان بود به خاطر سپرده بودند که آن دو چند لحظه ای باهم هم‌صحبت شدند و غلام با احوالی دگرگون برگشت به ترن.

در آن سفر که هدایت تیم ملی کشتی در دستان کیومرث خان ابولملوکی بود تیم ایران برای شرکت در مسابقات چندجانبه شهر به شهر به مصاف بلغارستانی رفته بود که آن روزها برای خودش در دنیا صاحب سبک و عنوان دار بود. از همان اولین مسابقه که تیم به تیم در شهرهای مهم بلغار مسابقه می دادند چشم شان به دخترک غمگینی برخورده بود که از اول مسابقه می آمد می نشست روی سکو و فقط زل می زد به غلامرضا تختی. حتی در آخرین مسابقه نیز -در صوفیه- مربی تیم دخترک غمگین را روی سکوها دیده بود که چشم از غلامرضا برنمی دارد. یک جوری مبهوتش بود که انگار غیر از او موجودی روی کره زمین نیست. آن روزها بلغارستان یک کشور کمونیستی بود و سفر اهالی یک شهر به شهرهای دیگر این کشور، تابع مقرراتی سخت و دشوار بود که به سادگی از هر کسی برنمی آمد. اما با همه این مصیبت ها تیم ایران در هر شهری که پا گذاشته بود آقای ابوالملوکی دخترک غمگین را روی سکو دیده بود که حیران در غلامرضای کشتی ایران است. با اینکه مراقبین و ماموران امنیتی بلغارستان، دور و اطراف تیم کشتی ایران را زیرنظر داشتند اما به هر شهری که برای مسابقه پا گذاشتند دخترک غمگین را روی سکوها دیدند که ساکت و خاموش و غرق در بهتی غریب، غلامرضای خسته جان ما را نگاه می کند و پلک نمی زند.

در مورد غلامرضا تختی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

بالاخره روز آخر که فرا رسیده بود همه دیده بودند که باز آن دخترک مغموم در ایستگاه قطار صوفیه سر بر روی شانه گذاشته و دارد تختی را نگاه می کند. انگار که برای آخرین وداع با عزیزش آمده است. غلامرضا اما نخ نمی داد و اصلا شست اش هم خبردار نبود که دخترک بلغاری در راه نگاه کردن به او، تبدیل به یک مجسمه مفرغی شده است. در آخرین لحظه ها که همه سوار واگن ها می شدند یک لحظه آقای ابوالملوکی، تختی را صدا زده و تو گوشش پچ پچ کرده بود که "برو برای الوداع!" غلامرضا گفته بود الوداع با کی آقا؟ مربی گفته بود "آن دخترک را می بینی که پشت ایستگاه ایستاده است؟ او در تمام این چند روزی که ما در بلغارستان، شهر به شهر می رفتیم و مسابقه می دادیم یک لحظه چشم از تو برنداشت. از روز اول پا به پایت آمده است. در همه سالن ها نشسته و با حسرت تمام کشتی های تو را نظاره کرده است. حقش نیست که باهاش خداحافظی نکنی". غلامرضا که همیشه حرف زدن از زن ها صورتش را لبو می کرد و دست و پایش به لرزه می افتاد با تعجب در چشم های نخستین مربی زندگی اش زل زده بود که خوب، من چه کار کنم آقا؟ کیومرث خان گفته بود اقلا این دم آخری برو و یک احوالپرسی خشکی ازش بکن برگرد گناه دارد.

غلام در حالی به دیدن دخترک پریشان خاطر رفته بود که انگار در آن لحظه، زمان متوقف شده بود. بچه ها دیده بودند که غلامرضا با قدم های آهسته و شرم شرقی اش رفت پیش دخترک مجسمه و آن دو چند کلامی همزبان شدند. دیده بودند که در تمام این دقایق چشم های غلامرضا به زمین دوخته شده و حتی شرم می کند صورتش را بالا بیاورد. نمی دانم این چند لحظه به قاعده چند سال گذشته بود اما غلامرضا در حالی که صورتش از خجالت مثل شاه توت شده بود برگشته بود نزد هم تیمی هایش و کسی جرات نکرده بود بپرسد که داستان چیست داش غلام؟ چرا دست و پایت به لرزه افتاده است؟ غلام رفته بود توی واگن نشسته بود و چشم هایش را بسته بود. تا ساعت ها با کسی حرف نزده بود و هرگز به صرافت این نیفتاده بود در گوش کسی بگوید که آن دخترک شرمروی بلغاری چرا این همه روز سنجاق شده بود به سینه سالن ها و تا ایستگاه قطار آمده بود. فقط چشم هایش را بسته بود.

"حسین موتورآقا" که نام واقعی اش حسین شمشادی بود داستان نحوره مواجهه او با زنان را این شکلی برایم تعریف می کرد که: "آقا، جونم برات بگه که من و تختی بعد از کودتای 28 مرداد رفته بودیم آلمان بنز بیاریم .دوتایی داشتیم تو خیابون اصلی فرانکفورت قدم می زدیم که یهو دیدم یک جوانی بدفرم تو نخ آقا تختی یه. گفتم ها؟ چیزی می خوای؟ اینجام نمی ذارین آسوده باشیم؟ یارو اومد جلو سلام داد. غلام سلامش را گرفت. یارو گفت کی برمی-گردین آقا تهرون؟ ما گفتیم چطو مگه؟ پسون فردا. یارو قصه اش را ریز به ریز تعریف کرد که راسّیت اش من اینجا زن آلمانی گرفتم. الانم بارداره، طیاره هم دم به دقیقه که نیست. به هیچکس هم اطمینان ندارم که زنم رو باهاش بفرستمش ایرون. می شه آقاتختی با خودت ببری تهرون؟ آقا ما گفتیم چشم. روز حرکت، زنه با یک چمدان گنده آمد. نشوندیمش تو صندلی عقب ماشین غلام. بنز 1670 من افتاد جلو، بنز آقاتختی هم عقبش. هی به م می گفت" حسین تند نری ها. این خانمه هم امانته، هم مهمون". شب ها می کشیدیم کنار جاده. غلام و من تو ماشینِ من می خوابیدیم، زنه تو عقب ماشین غلام، تنها. بعد چند روز شوفری رسیدیم تهرون. بردیم خانمه رو رسوندیم سرمنزل مقصود. تحویل خونواده اش دادیم. بعد شنیدیم زنه به شوهرش زنگ زده که بگه ما سالم رسیدیم تهران. وسط حرفاش گفته بود این آقا کی بود منو سپردی دستش؟ شوهره گفته بود خب هموطنم بود دیگه، چطو؟ زن آلمانی گفته بود این همه شب و روز راه آمدیم، یک بار هم تو مردمک چشم هام نگاه نکرد. این مریضه؟ مرده گفته بود نه، اهل عصمته. شما درک نمی کنین مردایی که رو بلد نیستن تو چشم زن نیگا کنن.

البته عشق اساطیری تختی و اولین عشق زندگی اش در خانی آباد، لیلا نام داشت یا ما با نام لیلا شناختیمش که او را هم مثل بقیه تبدیل به یک خواهر کرد. وقتی در فیلم تختی بهرام توکلی، ماهور الوند را دیدم فکر کردم که لیلاست. گفتم دردت به جانم لیلا.. اینها نمی‌دانند که تو معشوقه تختی نبودی. اینها نمی‌دانند که تو تلف‌شده‌ی یک عشق مثلث ویرانگر بودی. اینها کی را دارند که داستان تو را برایشان تعریف کند؟ داستان عشق سه‌ضلعی تو و غلامرضا و آن روزنامه‌نگار خانی‌آبادی. همان لیلا که مادرش با خانجون رفیق "جان در یک قالب" بود و هروقت خانجون سفره ابوالفضل می‌انداخت، لیلا و مادرش می‌افتادند وسط و هرگاه مامانِ لیلا سفره حضرت‌مسلم می‌انداخت خانجون و دوتا دخترش کارها را روبراه می‌کردند. لیلا مثل آبجی برای نرگس و غلام و خدیجه بود. روزهای اول روزنامه‌نگار عاشق لیلا چنان در عشقش به لیلا پیشرفت کرده بود که داشت بساط عروسی را می‌چید اما یک روز که نگاه‌های مذاب غلامرضا را نسبت به او دیده بود فهمیده بود که در بدترین مخمصه عمرش گیر کرده است. حالا طفلی لیلا را بگو که گیر دو غول بیلمز افتاده بود. دو غول متفرعن که اظهار عشق نسبت به زن را کسر شاءن می‌دانستند. غلام فکر می‌کرد به خاطر روزنامه‌نگار هم‌محله‌اش باید از عشقش بگذرد و روزنامه‌نگاره هم فکر می‌کرد به خاطر غلام باید از عشق صرف‌نظر کند. خدای عشق زمینی در این خاک چقدر سوءتفاهم پرور است. ببین او دیگر چه بختی داشت که با وجود آنهمه خانومی و زیبایی، آخرش نه وصلت غلام را دید، نه وصال روزنامه‌نگاره را. طفلی روزنامه‌نگاره از درد هجران پا شد جلای وطن کرد رفت پاریس. غلام هم رفت سراغ شهلا. لیلا این وسط ماند تنها. آن روزنامه‌نگاره در روزهیا اول انقلاب داستان تنهایی و غربت و بیماری‌اش در غربت را برای ما نوشت. نوشت که وقتی در بستر بیماری  از زندگی بریده بود و نفس‌های آخرش را می‌کشید یک روز برای لیلا نامه‌ای نوشت که بیا دم آخر ببینمت و لیلا به محض اینکه نامه می‌رسد دستش، با یکدست لباسِ خانه، پا می‌شود می‌رود پاریس که از عشقش نگهداری کند. او دو هفته پرستار بچه‌محلش شد و دو هفته پلک روی هم نگذاشت و دو هفته حتی از بیمارستان بیرون نیامد که در خیابان‌ها و بوتیک های پاریس چرخی بزند و دوباره با همان یک دست لباسی که از تهران تنش بود برگشته بود وطن. آه لیلا تو بزرگ‌ترین سوءتفاهم تاریخ بودی.

وقتی با شهلا ازدواج کرد شانس ادامه زندگی در نظر بسیاری از گوش شکسته های متعصب کم بود. روح الله جیره بندی رفیق فاب غلامرضا اما برخلاف آن قلچماق ها سنگ نینداخت در راه وصال غلام و شهلا. در ساعت پنج عصر روز عروسی تختی، وقتی دیده بود که غلامرضا تاخیر کرده است خودش شهلاخانم را برده بود آرایشگاه. هر چه منتظر غلام مانده بودند نیامده بود. روح الله جیره، عروس را سوار ماشین اش کرده و رسانده بود به آرایشگاه ابری در گوشه میدان فردوسی. بعد که غلامرضا آمده بود روح الله یواشکی پچ پچ کرده بود تو گوشش که "کجایی پس شما آخه شاه دوماد" ؟ معلوم شده بود رفته زیارت حضرت عبدالعظیم. روح الله گفته بود اونجا شما چی کار می-کردی آخه تو این هیر و ویری؟ غلام گفته بود رفتم اجازه بگیرم دوماد شم.

اما آقارضا توکلی داداش شهلا فقط 15 سالش بود که غلامرضا در یک مهمانی باشگاه راه آهن تهران خواهرش را دید و در میان مخالف خوانی رفقا و خانواده، رفت سنجاقش کرد به سینه اش. رضا در عالم کودکی چه کیفی می-کرد وقتی می دید آقاتختی با اون بنز مشکی  190 اش می رفت دنبالش مدرسه و می بردش سمت قنادی آقای جیره بندی و از آن نون خامه ای های چرب و چیل مشهورش که تو تهران تک بود براش می خرید. یک بار اتفاقا آقارضا را سوار می کند که ببرد بیرون بگرداند سر راه، باهم می روند توی باشگاه دانشگاه تهران که تختی عروسی اش را آنجا گرفته بود. هفت ماهی از ازدواج شهلا و غلام گذشته بود که غلام صاف رفت تو حسابداری باشگاه و این صحنه تا ابد در مغزش ماند. بعدها به همشیره اش شهلا تعریف کرد که "همسرت با همان لبخند همیشگی وارد حسابداری شد و دیدم که دارد قسط شب عروسی را می دهد. شهلا رفته بود تو فکر که من فکر می کردم نقد حساب کرده. ابدا نمی دانستم که باشگاه و تالار را هم قسطی انتخاب کرده است. رضا گفت آبجی جون، همسرت هشت ماه تمام داشت قسط عروسی اش را می پرداخت اما هیچکس نمی دانست. رضا بعدها برای رفقایش از صحنه های شبانه منزل پدری تعریف کرد که مثل داستان باشگاه دانشگاه تهران، در مغزش حک شده بود. از پچپچ داداش اکبر که خودش کتابخوان و روشنفکر و آرمانگرا و ایده آلیست بود. گفت که بعضی شب ها می دیدم که اکبر و تختی دوتایی دارند یواشکی پچ‌پچ می کنند. فکر می کردند که من خوابم. گاهی واژه های درهم تنیده ای می شنیدم از مصدق و جبهه ملی. تختی داشت به طور بسیار محرمانه ای از برخی رهبران جبهه ملی شکایت می کرد که پیرمرد را در احمدآباد تنها گذاشته اند و لی لی به لالایش نمی گذارند.  آن سگرمه ها و آن غمی که زیر نور ماه در چین های پیشانی تختی افتاده بود هرگز نه در تابلویی امپرسیون، نه در رمانی سورئال ماندگار نشد.

نه تنها درباره این پنج زن که غلامرضا در سفرها هم مثل یک باکره می رفت و باکره برمی گشت. عمر کدام قهرمان ایرانی عضو کاروان اعزامی به مسابقات جهانی توکیو به او وفا کرده و زنده مانده است که داستان این سفر را بازگو کند؟ داستان فسق و فجورهای هتل های مرکز شهر در خیابان بزرگ توکیو معروف به  کینز استریت را. خیابان کینز همان خیابان پراز بزن و بکوب -بادومی ها که زندگی شبانه و شب بیداری های داخلش معروف خاص و عام بود. و در دل این خیابان بود که کاروان مردان ایرانی در هتل زیبای"دائی چی" اسکان داده شده بودند. هتلی اوپن در دل توریست ها و خوشگذرانان که بیش از همه در آن، دل آقابلور برای ورزشکاران ندیدبدیدش شور می زد که نکند دست از پا خطا کنند و تیم نتواند نتیجه بگیرد؟  هتلی رها در دل گنهگاران و شب بیداران که ورزشکاران مستقر در آن می توانستند بدون هیچ بگیر و بببندی راحت در وسط شهر به هر جا که طالب اند بروند و مخ هر پریرخی را بزنند. خیابان کینز پر بود از زنان خیابانی و سیاه مست ها و شوریدگان رها و آقابلور از اینکه هتل شاگردانش در دل این عشرتکده آشنای شهر است شاکی بود و کارد می زدی خون اش درنمی آمد. طفلی شب ها عین پاسبون ها در سرسرای هتل می نشست و مواظب بود گوش شکسته هایش خطا نکنند. اما در میان تمام شاگردان او تنها کسی که دست از پا خطا نمی کرد و سر به زیر و محجوب فقط در اتاقش می پلکید آقا تختی بود. سر ساعت 7 بعد از ظهر از غذاخوری اردو بیرون می آمد، ابتدا در برابر بلوری اش لبخندی کودکانه می زد و تعظیم کوچکی می کرد و همچون طفلان سر به زیر که از شلتاق کردن و بازی منع شده اند مستقیم به اتاق 883 می رفت که در آنجا با عباس آقا زندی همخانه بود. آقابلور هر وقت که این شاگرد وفادار و گناه گریزش را می دید قند توی دلش ‌آب می شد و به خبرنگار کیهان ورزشی در توکیو می گفت: "پهلوون یعنی این. ببین یه پارچه آقاس. روی خیابون رو ندیده. اما هم تیمی هاش دائم ولواند توی پیاده روها". غلامرضا  با وجود آنکه قهرمان المپیک و جهان بود هیچوقت مقررات بلور را نمی شکست و در خیابان کینز آفتابی نمی شد. صبح وزن کشی می کرد و بعد سرش را با تمریناتش گرم می کرد و ساعت هفت شب توی اتاقش نشسته بود. عین بچه محصلی که از بابای مدرسه حساب ببرد و بالای درس و مشق اش باشد. برای همین دست و دل پاکی اش بود که می‌گفتند این بشر آدمیزاد نیست. این مرد دل ندارد. این داداش مان لذت گناه حالی اش نیست. این چه می فهمد زن چیست. اینهمه زن گریزی برای گوش‌شکسته جنگجویی مثل او قابل درک نبود. آنقدر تنها نشست تا اینکه در اتاق 883 دلش پکید. و برایش قصه ها ساختند که او مردی ندارد. از مردترین مردها سخن می گفتند و چنین مضحک و متضاد؟ زن برای او تنها در پیرزنان دوک ریس وطنش خلاصه نمی شد که دائم ورد زبانش بود و هر گاه شکست می خورد می گفت من جواب آنها را چه جوری بدهم؟ مزخرفترین بهتان ها به او این بود که او مردانگی ندارد. این تهمت ها از وقتی گُر گرفت که تختی داستان عمل کذایی‌اش در امریکا را براییشان تعریف کرد. جامعه سنتی ایرانی که حتی تعریف صحیحی نداشت او را به اسطوره نازایی و عقیمی و ضدمردانگی تبدیل کرد!

منتشرشده در ایران‌ورزشی