مرور روزنامه‌های دوشنبه دوازدهم آبان ماه

مریخی در ایران یا آمریکا؟ /انتقاد یک حقوقدان از نحوه اصلاح قانون انتخابات در مجلس / ترامپ و تنش‌های اجتماعی در انتخابات

تغییرات جنجالی قانون انتخابات، دموکرات‌ها نگران و جمهوری خواهان امیدوار به تکرار سناریوی ۲۰۱۶، عراق و احیای روابط ‏با غرب، نفوذ شبکه زیرزمینی به بهانه تحریم، گرانی با وجود فراوانی کالا! خانه به خانه برای مبارزه با کرونا، سکوت درباره ‏شائبه استخدام‌های عجیب، نامزد‌های انتخاباتی راحت‌تر رد می‌شوند و داستان مک‌فارلین چه بود؟ از مواردی است که موضوع ‏گزارش‌های خبری و تحلیلی روزنامه‌های امروز شده است. ‏

کد خبر: ۱۰۱۲۶۰۰

تاریخ: ۱۲ آبان ۱۳۹۹ - ۰۸:۰۱

به گزارش «تابناک»؛ روزنامه‌های امروز دوشنبه دوازدهم آبان ماه در حالی چاپ و منتشر شد که از یک سو انتخابات آمریکا ۲۰۲۰ ‏با تیتر‌ها و تصاویر مربوط به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا و مبارزه ترامپ و بایدن و از سویی دیگر کلیات اصلاح ‏قانون انتخابات در مجلس شورای اسلامی و نقد و نظر‌ها درباره آن در صفحات نخست روزنامه‌های امروز برجسته شده است. ‏

در ادامه تعدادی از یادداشت‌ها و سرمقاله‌های منتشره در روزنامه‌های امروز را مرور می‌کنیم؛

مریخی در ایران یا آمریکا؟

صادق زیباکلام طی یادداشتی در شماره امروز شرق با تیتز مریخی در ایران یا آمریکا؟ نوشت: اگر مشاهده‌گری از یکی از ‏کرات نام‌آشنا، سال‌ها پیش هنگام انتخابات آمریکا به ایران می‌آمد، در گزارشش می‌نوشت ایرانیان هیچ کنجکاوی‌ نسبت به ‏انتخابات آمریکا نشان نمی‌دهند و بیشتر که پیگیری می‌کرد، با تعجب درمی‌یافت که در کسر درخور توجهی از ایرانیان، اعم از ‏تحصیل‌کرده یا کم‌سواد، مرفه یا فقیر، باور عمیقی وجود دارد که فرقی نمی‌کند رئیس‌جمهور آمریکا چه کسی باشد، چون قدرت ‏واقعی در دست صاحبان ثروت است. اگر همان مریخی امروز به ایران بیاید، باورش نمی‌شود این همان ایران است. به هر کجا که ‏می‌رود، حتی قبل از کرونا و دلار، ایرانیان با حرارت و کنجکاوی درباره انتخابات آمریکا مشغول صحبت هستند؛ درحالی‌که قبلا ‏نامزد‌ها را حتی نمی‌شناختند، این‌ روز‌ها شجره‌نامه خاندان بایدن و ترامپ در میان ایرانیان دست‌به‌دست می‌شود.

آن‌قدر ایرانیان ‏نسبت به اینکه ترامپ انتخاب شود یا بایدن اشتیاق و هیجان دارند که مریخی ما برای لحظه‌ای دچار تردید می‌شود که نکند ‏سفینه‌اش اشتباهی او را به‌ جای ایران به آمریکا برده است، چون اشتیاق ایرانیان به اینکه ترامپ انتخاب شود یا بایدن، اگر از خود ‏آمریکایی‌ها بیشتر نباشد، یقینا کمتر هم نیست. علی‌القاعده مشاهده‌گر مریخی اشاره‌شده به فکر فرو‌ می‌رود که در این سال‌ها چه ‏اتفاقی در این مملکت افتاده؟ مردمانی که سال‌ها پیش انتخابات آمریکا برایشان علی‌السویه بود، حالا چه شده این‌قدر انتخابات آن ‏‏‌کشور برایشان اهمیت پیدا کرده است؟ اگر مشاهده‌گر چرخی در میان ایرانیان بزند، متوجه می‌شود هر دو باور ایرانی‌ها، چه آن که ‏آن سال‌ها پیش بود و چه این که امروز است، در حقیقت منعکس‌کننده شرایط اجتماعی‌ای است که کشور در آن به سر می‌برد. آنان ‏آن سال‌ها از شرایط اجتماعی‌شان راضی بودند، بنابراین خیلی برایشان اهمیتی نداشت چه کسی در آمریکا روی کار خواهد آمد؛ اما ‏امروز که با انواع مسائل ریز و درشت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دست به گریبان هستند، انتخابات آمریکا برایشان اهمیت ‏زیادی پیدا کرده است. برای میلیون‌ها ایرانی، انتخاب ترامپ یا بایدن دست‌کم روزنه‌ای را به وجود آورده؛ به غلط یا به درست، ‏تصور می‌کنند شاید دری به تخته بخورد و فرجی شود. آن‌ها می‌گویند در نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری خودمان، با وجود ۲۴ ‏میلیون رأی به حسن روحانی که هیچ آبی گرم نشد، کسی چه می‌داند، شاید در انتخابات آمریکا اتفاق مثبتی بیفتد. ‏

ترامپ و تنش‌های اجتماعی در انتخابات

فریدون مجلسی، کارشناس حوزه مسائل بین‌الملل طی یادداشتی با عنوان ترامپ و تنش‌های اجتماعی در انتخابات در ایران نوشت: ‏انتخابات سال ۲۰۲۰ ریاست جمهوری امریکا که فردا به سرانجام می‌رسد، تبدیل به یک جنجال و هرج و مرج اجتماعی بزرگ ‏شده است. در تاریخ امریکا بوده‌اند رقبایی در انتخابات این کشور که در موقعیت ضعیف‌تری بودند و به رغم خواست‌شان انتخابات ‏را واگذار کردند. اما هرگز سابقه نداشته، شاهد چنین رویداد‌هایی باشیم و یکی از طرفین انتخابات، تهدید به هرج و مرج بیشتر ‏کند. ‏

اما علت اصلی وضعیت کنونی امریکا و فضای متشنج انتخاباتی آن، به نوع شخصیت رئیس جمهوری امریکا و نحوه انتخاب او در ‏جریان انتخابات ۲۰۱۶ برمی‌گردد. ترامپ که متناسب با ریاست جمهوری کشور بزرگی مثل امریکا نبود، سال ۲۰۱۶ فقط به ‏اعتبار ثروت مشکوکش، تنها بخاطر اهمال رأی دهندگان، با اعتماد به نفس کاذبی روی کار آمد. در آن زمان خانم هیلاری کلینتون ‏موفق شد به میزان قابل توجهی از آرای انتخاباتی دست یابد، اما در آرای الکترال شکست خورد. دلیل آن نیز مشارکت پایین حامیان ‏رقبای درون حزبی خانم کلینتون در انتخابات بود. در آن دوره طرفداران جناح چپ که خواهان عدالت اجتماعی فراتری در جامعه ‏امریکا بودند و امیدی به خانم کلینتون نداشتند، رأی ندادند و اجازه دادند یک فرد جنجالی و غیرحرفه‌ای به عرصه بالاترین پست ‏اجرایی این کشور برسد و آنچه را که در سال‌های گذشته دیدیم، رقم زند. اکنون ۴ سال پس از آن زمان، نه فقط مردم بسیاری از ‏نقاط جهان که وضعیت داخلی کشورشان تحت تأثیر سیاست‌های امریکا است، با نگرانی این انتخابات را دنبال می‌کنند، که ‏نخبگان سیاسی امریکا و مردم این کشور نیز نگران سرنوشت دموکراسی در کشور خود، به نتیجه انتخابات می‌نگرند و در انتظار ‏آن هستند که آنچه با حضور ترامپ باعث هرج و مرج در کشورشان شده است، پایان گیرد. ‏بویژه که در روز‌های اخیر شاهد بودند که چگونه مردان چرم پوش و خالکوبی شده حامی ترامپ، به حامیان حزب دموکرات حمله ‏کرده‌اند.

این مردان کسانی هستند که فاقد بینش سیاسی هستند و تنها به افکار افراطی ترامپ توجه دارند. تا زمانی که اینگونه ‏اشخاص با حمایت‌های خود به نوعی لمپنیسم در دایره حاکمیت کشور خود دامن زنند، انتظار می‌رود، روال هرج و مرج کنونی در ‏امریکا نیز همچنان ادامه یابد. این مشابه همان چیزی است که در زمان هیتلر هم دیدیم که چگونه این اشخاص در مقام قدرت دست ‏به سوء استفاده زده و از هیچ قانون شکنی عبور نکردند. ترامپ خود را نماینده جامعه لمپنی امریکا می‌داند. زیرا در این محیط ‏بالیده است. او شومن نمایش‌های جعلی کشتی کچ بوده و در اینگونه برنامه‌ها مشارکت داشته است. طبیعی است که چنین فردی ‏حامیان خود را در میان همین طیف افراد دارد. اما در نقطه مقابل گروه فکور امریکایی هستند که نگران هستند، اگر در انتخابات ‏هم پیروز شوند، با مقاومت کسانی مواجه شوند که با سلاحی که در دست دارند، بخواهند فضا را ناامن کنند. البته این به آن معنا ‏نیست که شاهد حملات گسترده در امریکا پس از انتخابات باشیم. زیرا در این کشور ارتش و نیرو‌های امنیتی کار خود را فارغ از ‏این گرایش‌ها انجام می‌دهند. اما به هر حال این گروه‌ها نیز در صورت شکست ترامپ براحتی دست از تلاش‌های خود برنخواهند ‏داشت. از همین رو اکنون اغلب مردم امریکا نگران هستند که اگر ترامپ دیگر بار انتخاب شود، آینده آن‌ها به کجا خواهد رفت. ‏علت حضور آن‌ها در رأی‌گیری پیش از موعد هم همین دست نگرانی‌ها بود. ‏

انتقاد یک حقوقدان از نحوه اصلاح قانون انتخابات در مجلس

نعمت احمدی حقوقدان طی یادداشتی در شماره امروز روزنامه جهان صنعت نوشت: مجلس شورای اسلامی دیروز کلیات طرح ‏اصلاح قانون انتخابات را تصویب کرد و با این کار همان اقدامی را انجام داد که در ده دوره مجلس گذشته نیز هر‌از‌گاهی برای ‏ایجاد محدودیت در امر انتخابات، انجام شده بود. بررسی سیر تحول قانون انتخابات طی سال‌های بعد از مجلس دوم نشان می‌دهد که ‏نمایندگان مجلس همیشه به خاطر این قانون انتخابات را وصله‌پینه کرده‌اند که جایگاه خود را حفظ کنند. حال آنکه قانون انتخابات و ‏قانون حدود اختیارات رییس‌جمهور نیازمند آن است که یک بار برای همیشه و به صورت کارشناسی‌شده، اصلاح شود. این همان ‏کاری است که در دوران اصلاحات توسط آقای خاتمی انجام شد. در آن زمان لوایح دوقلو به مجلس فرستاده شد و رییس‌جمهور ‏اعلام کرد این کف خواسته‌های ماست. لوایح یادشده، اما در رفت‌وآمد‌های بین مجلس و شورای نگهبان به قدری دچار حذف و اضافه ‏شد که در نهایت رییس دولت اصلاحات ناگزیر به پس گرفتن آن شد. ‏

نمایندگان در مجلس یازدهم، اما با تصویب طرح مورد بحث کار اساسی انجام نداده‌اند و اصول کلی انتخابات و ابهامات آن کماکان ‏باقی است. مهم‌ترین مطلب این است که «رجل سیاسی» تعریف نشد. همچنین وضعیت حضور زنان در انتخابات مشخص نشد. ‏مساله صلاحیت‌ها و چگونگی تایید آن یا محرومیت‌هایی از حقوق اجتماعی که باعث می‌شود فرد یا افرادی نتوانند در انتخابات ‏شرکت کنند، معلوم نشد. مهم‌تر از آن این است که آنچه به عنوان شرایط انتخاب‌شوندگان در قانون لحاظ کردند، بسیار تفسیرپذیر ‏است. به عبارت دیگر طرح فعلی نه‌تن‌ها گرهی را باز نکرد بلکه دست شورای نگهبان را بیشتر از قبل باز گذاشته تا بتواند با ‏کاندیدا‌ها آن‌طور که می‌خواهد، برخورد کند. اصلاحاتی مثل تعیین حداکثر و حداقل سن یا میان تحصیلات دردی را دوا نمی‌کند. به ‏این امور می‌گویند امور سخت‌افزاری و تنها خوبی آن این است که تا حدی از نام‌نویسی همگان کاسته و طنزی که در هر دوره ‏مشاهده می‌کردیم را کم می‌کند. مساله اصلی که شرایط کاندیدا‌ها را مورد بحث و جدل قرار می‌دهد و اجازه می‌دهد نهاد ناظر با ‏کاندیدا‌ها به صورت تفسیری برخورد کند، به قوت خود باقی است. همچنان قانون جامع و کاملی شکل نگرفته که دست نهاد ناظر ‏را برای راه انداختن یک انتخابات دو مرحله‌ای ببندد. ‏

به باور من انتخابات ریاست‌جمهوری و مجلس در کشور ما دو‌مرحله‌ای است؛ یک بار شورای نگهبان انتخاب کرده و بعد اسامی را ‏اعلام می‌کند تا مردم از میان آن انتخاب کنند. جلوی این انتخابات دو مرحله‌ای گرفته نشده است. مساله‌ای که به آن توجه نشده، ‏ضرورت ثبات داشتن قانون است. قانون به خصوص در آن بخش که به انتخاب افرادی که می‌خواهند اداره جامعه را برعهده ‏بگیرند، مربوط می‌شود باید ثبات داشته باشد. این‌طور نمی‌شود که ما منتظر باشیم و ببینیم که نمایندگان مجلس هر چهار سال یک ‏بار برای تغییر، محدودیت، محرومیت یا ممنوعیت در عرصه انتخابات چه تصمیمی می‌گیرند. همه قوانینی که تا‌کنون وضع شده ‏در جهت ممنوعیت، محدودیت یا محرومیت بوده است مثلا در همین اصلاح اخیر شرط فوق لیسانس را قرار داده‌اند. فکر می‌کنید ‏در یک شهرستان مثل زرند کرمان چند نفر فوق‌لیسانس دارند؟ این یعنی در گام اول یک برش عمیق در جامعه ایجاد کرده‌اند و از ‏سوی دیگر هم بازار مدرک‌گرایی، مدارک جعلی و رشد دانشگاه‌های کنترل از راه دور و… را داغ می‌کنند. به اعتقاد من ‏اصلاحات موردنظر در طرح فعلی مجلس تنها برای همین زمان است و بعد از انتخابات ۱۴۰۰ لازم است گروه دیگری دوباره از ‏اول به بررسی موضوع بپردازند. با تصویب این طرح هیچ اتفاق خاصی نمی‌افتد غیر از اینکه دامنه ممنوعیت، محرومیت و ‏محدودیت گسترش پیدا می‌کند. حال آنکه ما نیازمند گردش آزاد مدیران اجرایی هستیم و الان در یک دور تسلسل باطل افتاده‌ایم که ‏حلقه مدیران کشور را هر روز محدودتر کرده و انتخابات را به شکل انتصابات درمی‌آورد. ‏